اثر دما و مدت زمان نگهداری بر قابلیت حیات بذر سنبل الطیب(Valeriana sisymbriifoli
ساعت ۱۱:۳۸ ‎ب.ظ روز ۱۳۸٧/٢/٩  

خلاصه

در میان گیاهان تیره سنبل الطیب ، والرینها بصورت یک جنس مهم اقتصادی مطرح هستند.این مطالعه بمنظور ارزیابی کیفیت بذرگیاه والرین کوهستانی(Valeriana sisymbriifolia Vahl.) به اجرا درآمد. ابتدا بذر های جمع آوری شده از گیاه،خالص سازی و سپس بسته بندی و در سه محدوده دمایی قرارگرفتند ودر طول یکسال ،از نظر میزان جوانه زنی تست شدن(تصویر الف) پس از آنالیز داده ها , نتایج آزمایش نشان داد که مدت زمان نگهداری درسطح1%معنی دارمیباشدو در طول مدت نگهداری قوه نامیه بذر کاهش خواهد یافت وبهترین دمابرای نگهداری بذرصفر تا پنج درجه سانتیگرادتوصیه می شود.
واژه های کلیدی : قوه نامیه ، سنبل الطیب ، زمان نگهداری.
 

مقدمه :

گیاه والرین کوهستانی (Valeriana sisymbriifolia (تصویر ب) یکی ازشش گونه موجود جنس سنبل الطیب در ایران است که در نواحی شمالی ومرکزی کشور پراکندگی دارد(1) بطور کلی سنبل الطیب بعنوان یک ضعیف کننده سیستم اعصاب مرکزی دارای فعالیت ضد اسپاسمی و معتدل کننده می باشد. اثر آرام بخشی ملایم آن را به والپوتریاتها و سزکویی ترپنها نسبت میدهند(3و5)در حال حاضر بدلیل مشکلاتی که در زمینه بذر واستقرار آن وجود داردکشت آن بصورت زراعی ممکن نیست .تحقیقات انجام شده در سطح دنیا اغلب منحصر به گونه های هندی و اروپایی سنبل ا لطیب مانند: V.jatamansii و .V.officinalisمی‌باشد.(1و2)
 

مواد و روش ها:

ابتدا بذرها از منطقه فریدونشهراصفهان در خرداد ماه جمع آوری شدند.سپس در مجاورت آفتاب بمدت 12ساعت خشک شده ودر پاکتهای آلومنیومی سه جداره بسته بندی شدند.این مطالعه با بررسی دو عامل درجه حرارت نگهداری در سه زیر سطح (5+,5-,25+)درجه سانتی گرادومدت زمان نگهداری در شش زیرسطح(2,4,6,8,10,12)ماه در قالب طرح آماری کاملا تصادفی در پایه فاکتوریل اجرا گردید.داده ها توسط نرم افزارsas مورد تجزیه وتحلیل آماری قرار گرفتند.
 

نتایج و بحث:

با توجه به جدول تجزیه واریانس(جدول1)اثر مدت زمان نگهداری بذر بر شاخص های درصد جوانه زنی و نسبت ساقه به ریشه,بسیار معنی دار بود(P<0.01).با توجه به جدول 2دوران حفظ قوه نامیه این بذر از یک توزیع طبیعی اطراف میانگین بر خور دار است واین امر امکان رسم منحنی های کلی را برای پیش بینی قوهنامیه بذر درشرایط نگهداری بدست می دهد.کاهش ناگهانی در صد جوانه زنی(38%و43%) درماههای هشتم ودهم بدلیل شرایط نامناسب در جوانه زنی حاصل شده است از طرف دیگر زمان لازم برای کاهش پنجاه درصدی قوه نامیه در این گونه بیش ازِیک سال است بدین ترتیب درصد جوانه زنی متاثر از درجه حرارت نبوده بلکه متاثر از طول مدت نگهداری می باشد و دارای یک آهنگ ملایم کاهش درجوانه زنی است . درجه حرارت نگهداری گر چه تاثیر معنی داری بر هیچ یک از شاخص های, درصد جوانه زنی,سرعت جوانه زنی ونسبت ساقه به ریشه نداشت, لیکن بنظر می رسد دماهای زیر صفروبالاتر از25درجه سانتی گراد,موجب کاهش کیفیت بذر خواهد شد(جدول2)
 

جدول1- خلاصه تجزیه واریانس درصد، سرعت و نسبت طول ساقه به ریشه نمونه فریدونشهر
 

میانگین مربعات

df

منابع تغییرات

نسبت  ساقه به ریشه

سرعت

جوانه زنی

    2082                

251/

507

2

دما(a)

**12077

01/3

**1513

5

مدت(b)

    3207     

70/

193

10

axb

    1900

69/

248

18

خطا

** معنی دار بودن در سطح 1درصد

جدول 2-مقایسه میانگین درصد وسرعت جوانه زنی نسبت طول ساقه به ریشه نمونه فریدونشهر براساس مدت زمان نگهداری
 

نسبت  ساقه به ریشه 

سرعت جوانه زنی

درصد جوانه زنی

مدت نگهداری

c32

1

b

75

a

دوماه

c17

8/0

b

70

a

جهارماه

bc53

2/2

a

67

a

شش ماه

ab97

3/2

a

43

b

هشت ماه

a124

7/0

b

37

b

ده ماه

c16

6/1

ab

68

a

دوازده ماه

حروف مشابه در هر ستون نمایانگر معنی دار نبودن اختلاف در سطح 1 درصداست.


کلمات کلیدی: