معرفی چند دارویی گیاهی
ساعت ۸:٢۳ ‎ب.ظ روز ۱۳۸٧/٢/۱٠  

شنبلیله     trigonella foenum 

مواد موثره:  آلکالوئید – کومارین – تانن – اسانس – پروتئین – ساپونین – آهن و فسفر

 خواص درمانی: کاهش دهنده قندخون و چربی خون – نیرودهنده – تقویت دستگاه هضم نرمی استخوان

 =============================================   شیرین بیان      glycrrhiza glabra                   

مواد موثره: گلیکوزید – 14%  گلوکز – 5/2% ساکاروز – اسانس – ساپونین                                                                              

خواص درمانی: درمان التهاب و زخم معده و اثنی عشر – ضدالتهاب آماس و مقوی معده –  خلط آور – ملین خفیف – کاهش دهنده اسید معده        

 عوارض جانبی: گلیسیریزین 50 بار شیرین تر از شکر است. مبتلایان به قند و فشارخون بالا منع مصرف دارند. محرک انقباضات رحمی است خانمهای باردار استفاده نکنند. مبتلایان به مشکلات قلبی و عروقی مصرف نکنند    ========================================  اوکالیپتوس     eucalyptus globolos            

مواد موثره: اسانس – موادتلخ – تانن – اسید اوکالیپتیک                    

خواص درمانی: یکی از بهترین ضدعفونی کننده ها است – معرق – کاهش دهنده قند خون 

دور کننده شپش و حشرات

===========================================

 

میخک     syzygium aromaticum                

مواد موثره: اسانس - تانن                                                      

خواص درمانی: ضد عفونی کننده – تقویت کننده عمومی بدن – اشتها آور – چاشنی غذا –  ضد نفخ – نیرو دهنده اعصاب – افزایش میل جنسی – ضد عفونی کننده و شستشوی دهان      

===========================================  اسفرزه     plantago psyllium                          

مواد موثره: موسیلاژ – فلاونوئید آپی ژنین                                 

خواص درمانی: ملین ملایم – کاهش کلسترول – ضد التهاب                  

عوارض جانبی: مبتلایان به نارسائی های قلبی و افرادیکه دیابت دارند و کودکان و خانمهای  باردار

 ===========================================   ختمی     malva silveswtris                              

مواد موثره: موسیلاژ – قند – یک ماده رنگی ( مالوین )                  

خواص درمانی: ضد التهاب – نرم کننده – آرام بخش و آرام کننده سرفه – مدر – رفع تحریکات مخاط دهان – تورم گلو – رفع سوختگی ها – ورم پلک و چشم – تامین کننده  لطافت پوست صورت و دستها

 ===========================================

 

اسپند      peganum harmala                              

مواد موثره: آلکالوئید ( هارمالین – هارمین – هارمالول ) – تانن        

خواص درمانی: نیرو دهنده سیستم اعصاب مرکزی – ضد عفونی کننده هوا – کاهش دهنده  قند خون – ضد کرم – کمک به هضم غذا – رفع کننده اسهال – رفع وزوز گوش

 ===========================================

خارخاسک     tribulus terrestris 

مواد موثره: ساپونین های استروئیدی – فلاونوئید 

خواص درمانی: مدر قوی جهت درمان سنگ کلیه و مثانه – افزایش دهنده نیروی جنسی –  پائین آورنده فشارخون – ضد التهاب – تسکین دهنده درد مفاصل – تب بر و معرق 

========================================

 گل گاوزبان     borago officinalis 

مواد موثره: الکالوئید پیرولیزیدین – کلسیم – پتاسیم – ویتامین c  - لعاب

 خواص درمانی: ارام بخش و مفرح – غده فوق کلیوی و ترشح آدرنالین – معرق –  مدر – تصفیه کننده خون – تقویت قلب 

=========================================== 

زرشک    berberis vulgaris 

مواد موثره: آلکالوئید – ویتامین ث 

خواص درمانی: درمان چربی – فشار و قند بالا – صفرابر

 ===========================================

 

دارچین   ginnamomum zeylanicum 

مواد موثره: اسانس – تانن – یک ماده رنگی 

خواص درمانی: ضد عفونی کننده – کاهش دهنده قند خون – تقویت کننده عمومی بدن –  محرک جریان خون – بند آورنده خونریزی – تقویت کننده نیروی جنسی – درمان اسهال 

============================================

 ژینکو      ginkyo biloba 

مواد موثره: گلیکوزید – آنتوسیانین – سیتوسترول – لاکتون – ویتامین ای

 خواص درمانی: بهترین فعال کننده گردش خون – باز کننده عروق – سردرد –  کم شدن حافظه – ضد سرطان – ضد اسپاسم – ضد آسم – محرک و تقویت مو –  درمان آلزایمر – درمان برونشیت و اسهال

 ===========================================

 سنا       cassia  angustifolia 

مواد موثره: گلیکوزیدهای آنتراکینونی – امودین 

خواص درمانی: اثر ملینی و مسهلی قوی دارد – در رفع یبوست موثرند 

=========================================== 

خاکشیر    descurainia Sophia 

مواد موثره: موسیلاژ

 خواص درمانی: اثر ضد التهاب – التیام دهنده زخمها – رفع اسهال – ملین – رفع ترشحات  زنانه – مدر – تب بر – دفع کرم – رفع کننده التهاب کلیه

===================================================

 

سیاه دانه    nigella sativa 

مواد موثره: اسانس – گلیکوزید تلخ – ساپونین – مواد روغنی – ویتامین ای و آ و دی آنتوسیانین 

خواص درمانی: قاعده آور – رفع تصلب شرائین و انسداد عروق – ضد کرم – مسهل –  افزایش دهنده شیر – مدر

 ================================================ 

جین سینگ  panax ginseng 

۳ نوع متفاوت:   

 1- جین سینگ کره : ginseng de coree  

۲- جین سینگ آمریکا : p. quinque flium  

 ۳-جین سینگ ژاپن : sium nizni

 مواد موثره: گلیکوزید – ساپونین – اسانس – استرول – ویتامین های گروه B  ویتامین D – ویتامین E – غنی از انواع هیدراتهای کربن

 خواص درمانی: افزایش مقاومت طبیعی بدن – کاهنده قند خون و کلسترول – لرزشهای زمان پیری – نیرو دهنده سیستم عصبی – درمان سرفه – آسم – اسهال – درد ناشی از زخم  معده – تقویت نیروی جنسی در آقایان و افزایش دهنده اسپرم 

منع مصرف : دوران بارداری – مبتلایان به فشارخون بالا – همزمان با سایر محرکها مثل  چای و قهوه استفاده نشود.

 


کلمات کلیدی:
یک تحقیق جامع وکامل بر روی گیاهان دارویی
ساعت ٧:۱٢ ‎ب.ظ روز ۱۳۸٧/٢/۱٠  

چکیده 

 

گیاهان داروئی به طورکلی دربرگیرنده همه انواع گیاهان اعم ازداروئی، ادویه ای،معطر

 

و...می باشد.وگیاهان داروئی که به صورت خشک وخام مصرف می گردندبه کالای عطاری معروف هستند.

 

حفظ ونگهداری گیاهان داروئی خشک شده تنهادراماکن خشک امکان پذیراست وتهویه بایدبه صورت جریان هوای خشک وعاری ازهرگونه رطوبت باشد.نگهداری درانبارهای نامناسب برکیفیت داروتاثیرمنفی سریع می گذارد.انبارها تمیزوعاری ازهرگونه باکتری باشندوازانبارکردن موادداروئی درمجاوریکدیگربایدنهایت دقت رابعمل آوردزیرابواسطه انتقال ومخلوط شدن موادسمی(نظیرشابیزک،تاتوره،بذرالبنج)باموادغیرسمی آنهاهم زیان آورومسمومیت زامی گردند.

 

ازانبارکردن موادغیرسمی که حاوی بوی تندونامطبوع می باشند(نظیرریشه سنبل الطیب)درکنارمواددیگراجتناب کرد.گیاهانی که به صورت دم کردنی هستندبیش ازیکسال درانبارنگهداری نشود.

 

پس ازاستخراج اسانس وهمچنین خشک کردن گیاهان آنهارابسته بندی کرده وبه کارخانجات وموسسات موردنظرحمل کنند.

 

روی ظروف اسانس وعرقیات اطلاعات لازم برروی برچسب نوشته شده باشد.

 

درهمه مراحل وروشها هم مسائل فنی وهم بهداشتی درنظرگرفته شود.

 

بایددرمصرف داروهای گیاهی هم دقت لازم رامبذول داشت وباتوجه به سلامت بدن آنهارامورداستفاده قرارداد.

 

مقدمه

 

احساس نیازبه درمان از اساسی ترین وابتدایی ترین تمایلات بشربوده والهه درمان(اسکوالیا)ازمهمترین الهه های مقدس انسان اولیه بوده است(رب النوع یاالهه طب  که نمادآن یک مارمی باشددرتابلو برخی داروخانه ها نیزدیده می شود).

 

معلوم نیست دقیقا گیاهان از چه زمانی به عنوان دارو مورداستفاده قرار گرفته اند. مسلما اطلاعات مربوط به اثرات وخواص داروئی گیاهان اززمانهای دور بتدریج بدست آمده وسینه به سینه منتقل گشته، با آداب وسنتهای قومی نیزدرآمیخته،سرانجام با زحمت زیاد وازطریق تجربه های مدید،اثرات وخواص آنهادراختیارنسل های معاصرقرارگرفته است.طبق برخی شواهدوسنگ نوشته هابه نظرمی رسد که مصریان وچینیان باستان درزمره اولین جمعیت های بشری بوده اندکه بیش ازسه هزارسال قبل از میلاد مسیح ازگیاهان بعنوان دارواستفاده کرده اند وحتی برخی از گیاهان را برای مصرف بیشتردردرمان دردها کشت داده اند.

 

مردم یونان باستان خواص داروئی برخی ازگیاهان رابه خوبی می دانسته اند.بقراط حکیم بنیانگذارطب یونان قدیم وشاگردوی ارسطوودیگران،برای استفاده ازگیاهان دردرمان بیماری هاارزش زیادی قائل بوده اند. بعدازاینان،یکی ازشاگردان ارسطوبه نام"تئوفراستوس"مکتب درمان باگیاه رابنیان گذاری کرد.

 

درقرون هشتم تادهم میلادی(حدودهزارسال پیش)دانشمندان ایرانی مانندابوعلی سینا،محمدزکریای رازی و...به دانش درمان باگیاه رونق زیادی دادندوکتابهای معروفی چون"قانون"و"الحاوی"رابه رشته تحریردرآوردند.درقرن سیزدهم میلادی"ابن بیطار" مطالعات فراوانی درمورد خواص گیاهان داروئی انجام دادوخصوصیات بیش از14000گیاه داروئی رادرکتابش یادآورشد.

 

پیشرفت اروپائیان دراستفاده ازگیاهان داروئی درقرن هفده وهیجده میلادی ابعادوسیعی یافت وازقرن نوزدهم کوشش جهت استخراج مواد موثره ازگیاهان داروئی وتعیین معیار معین برای تجویزومصرف شروع شد.

 

دریک تعریف می توان گفت که گیاهان داروئی گسترده وسیعی ازگیاهان هستند که دردرمان بیماری ویادرپیشگیری ازبروز بیماری مورداستفاده قرارمی گیرند.درشعری منسوب به نظامی یک تعریف عام برای گیاهان داروئی ارائه شده است.

 

                  نرویدبرزمین هرگزگیاهی                که ننوشته است بربرگش دوائی

 

مهمترین ویژگی گیاهان داروئی به شرح زیرمی توان خلاصه کرد:

 

1- درپیکر این گیاهان مواد خاصی ساخته وذخیره می شوند که این مواد خواص متعددی دارند. ماده موثره فعال به میزان بسیارکم(معمولاکمترازیک درصدوزن خشک گیاه)ساخته می شود.

 

2- ممکن است اندام خاصی چون ریشه،ساقه،برگ وگل و...حاوی موادموثره موردنظرباشند.نمی توان تمام اندام گیاه را منبع داروئی دانست.

 

3-معمولاازاندام های موردنظر بصورت تازه استفاده نمی شود.بایدتحت تاثیرعملیات خاصی چون تمیزکردن،هواخوردن،خشک کردن،استخراج وتصفیه قرارگرفته وسپس مورداستفاده واقع شوند.

 

4- گیاهان داروئی حاوی مواد موثره درمقایسه باعموم گیاهان مورداستفاده درکشاورزی مانند غلات وسبزی هاکه به طور عام وروزمره مورداستفاده انسان هستنددرمواردخاص قابل استفاده اند.

 

بطورکلی ازگیاهان داروئی حاوی موادموثره استفاده های مختلفی عمل می آیدکه به صورت زیرمی توان طبقه بندی کرد:

 

الف- گیاهان داروئی که موادموثره موجوددرآنهابطورمستقیم یاغیرمستقیم اثردرمانی دارندوبعنوان دارواستفاده می شوند.

 

ب- گیاهان ادویه ای که ازماده موثره فعال آنهادرصنایع غذائی،کنسروسازی،نوشابه سازی و... به منظور بهبود رنگ ، طعم و مزه آنها استفاده می شود مانند : نعناع ، آویشن ، دارچین ، زعفران.

 

ج- گیاهان عطری که اندامهای خاصی در این گیاهان حاوی ترکیباتی هستند که اسانس نامیده می شوند و دارای عطر و بوی خاصی می باشند و اسانس از راه تقطیرو یا روشهای دیگر استخراج می شوند مانند گل محمدی ، اکالیپتوس ، نارنج.

 

د- گیاهان رنگی که دارای مواد موثره رنگی طبیعی می باشند و در صنایع غذائی ، آرایشی و بهداشتی و ... مورد استفاده قرار می گیرند مانند حنا ، روناس و زعفران.

 

گاهی اوقات از یک گیاه به تنهائی می توان هر سه استفاده را نمود ، مثلا نعناع هم در صنایع دارو ئی مورد استفاده قرار می گیرد زیرا خاصیت ضد باکتریائی و ضد قارچی دارد  تب بر است و سبب کاهش درد نیز می گردد حاوی اسانس بوده و به عنوان یکی از گیاهان معطر معرفی می شود در صنایع غذائی به عنوان ادویه استفاده می شود . از گیاهان مشابه نعناع که دارای جمیع صفات باشند می توان آویشن، شوید، اسطو خدوس و گشنیز را نام برد.

 

با آن که اندام برخی از گیا هان نظیر برگ درخت گردو ، کاکل ذرت ، پوست میوه لوبیا حاوی مواد موثره می باشد و برای مداوای برخی از بیماریها بکار می روند ولی کاشت ، داشت و برداشت این گیاهان صرفا به منظور استفاده از مواد موثره موجود در اندام های آنها انجام نمی شود اساسا گیاه داروئی محسوب نمی شود.

 

دلایل رویکردجهانی به گیاهان داروئی:

 

استفاده روزافزون مردم ازگیاهان داروئی وتمایل شرکت های تولیدکننده موادداروئی به داروها وترکیبات بامنشا گیاهی می توان به دلایل زیردانست:

 

1-   تهیه برخی ازموادموثره بطورمصنوعی امکان پذیرنیست وتنهابصورت طبیعی ازگیاهان قابل استخراج هستند.

 

2-   مواد داروئی مصنوعی(شیمیائی)هرچندبطورسریع اثرمی بخشندودارای یک تاثیرمشخص می باشندولی دراکثرمواردعوارض جانبی نامطلوب روی بدن انسان بجا می گذارنددرحالیکه موادگیاهی تاثیرمفیدواثرات جانبی خوبی روی سلامت بدن دارند.

 

3-   برخی ازعطرواسانس های مورد استفاده درصنایع آرایشی- بهداشتی- موادشیمیائی خانگی(شامپو،صابون،خوشبوکننده های هواو...)بدون وجودموادمذکورساخت آنهاامکان پذیرنمی باشد.

 

4-   درصنایع کنسروسازی وشیرینی سازی و...درسطح دقیق وحساب شده برای بهترشدن طعم ورنگ وبوی محصول ازموادموثره استفاده می شود.موادموثره گیاهان ادویه ای مانندزیره سبز،ترخون وگشنیزعلاوه برطعم ومزه موادغذائی که بهترمیکننداشتهاآورنیزهست وسبب هضم موادغذائی وسلامت کاردستگاه گوارش

 

می گردد.

 

کاربردهای مختلف گیاهان داروئی

 

1-استفاده ازگیاهان داروئی درخودکفائی،ارزآوری وتحول اقتصادکشور

 

      وجود اقلیم های مختلف وگونه های انحصاری درکشورایران این امکان را بوجود

 

می آوردکه انواع بذورگیاهان ومواد موثره منحصربه فرددرایران تولیدوبه بازارجهانی ارائه شود.گیاهان داروئی جزومنابع تجدیدشونده هستندوبنابراین دردرازمدت امکان جایگزینی بانفت راخواهندداشت.

 

2-استفاده ازگیاهان داروئی درایجاداشتغال

 

برای برداشت محصول یک هکتارگل محمدی(40تا50نفر-روز)گل گاوزبان(60تا80نفر-روز)بابونه(30تا40نفر-روز)وزعفران چندین برابر این تعدادکارگرلازم است وچنانچه جهت عملیات خاک ورزی وتهیه بستر،داشت،خشک کردن،بسته بندی،بازاریابی،صادرات وحمل ونقل رادرنظربگیریم میزان اشتغال زائی معلوم می شود.

 

3-استفاده ازگیاهان داروئی درداروسازی وصنایع جنبی داروسازی

 

تولیدداروازموادگیاهی سابقه ای به قدمت تاریخ انسان دارد.ازکتیرادرتهیه موادژلاتینی موردنیازجهت ساختن پوشش کپسول ها استفاده می شود.ازنوعی سروکوهی روغنی به نام کادمی گیرندکه دردامپزشکی مصرف دارد.ریلسان(Rilsan)ماده ساخته شده ازروغن کرچک است که درتهیه ابزارجراحی،پستانک های قطره چکان بکارمی رود.ازبادرنجبویه درتهیه قرص های نیروزااستفاده می شود.تزریق اسانس بادرنجبویه وافسنطین ومرزه درحیوانات باعث حالت تهاجم ووحشی گری حیوانات(درگاوبازی وگاوسواری)می گردد

 

4-استفاده ازگیاهان داروئی درپرورش زنبورعسل

 

زنبورعسل(Apis   mellifica)به لحاظ تولیدفرآورده های منحصربه فردیعنی عسل،موم،

 

ژله رویال،بره موم وزهرازدیربازدردرمان وتغذیه موردتوجه بوده وامروزه زنبورداری بعنوان صنعتی مدرن دردنیا مطرح است.نقش زنبورعسل درگرده افشانی گیاهان گلداربسیاراساسی است.گرده افشانی عامل بقاء وتنوع گونه هاست.

 

درکشورهای پیشرفته انواع عسل باتوجه به گیاه موردتغذیه زنبور،بطورجداگانه بسته بندی وارائه می شود. تفاوت دررنگ،طعم،عطروویسکوزیته وخواص درمانی ازجمله مواردمهم درگروه بندی اینگونه عسل هاست.موم ماده ضدآبی است که درپوشش قرص،تهیه مرهم، کرم ولوازم آرایش بکارمی رود.

 

گیاهان داروئی مانندگاوزبان بوراگو،رزماری،اسطوخدوس،مریم گلی،شکرتیغال وزوفا گلهای آبی رنگ دارندوبه شدت موردتوجه زنبورعسل هستند.گیاهانی مانندگلرنگ،گل گاوزبان،اکالیپتوس،آویشن،گون وسنجدبعلت تولیدشهدوگرده وسهولت دسترسی به آنها

 

ورازیانه، زیتون،اقاقیا،اسفرزه،گل گندم،انواع بیدوگل محمدی بعلت تولیدگرده بسیاروکاج،شاه بلوط وصنوبربه علت تولیدعسلک زیاد،موردتوجه زنبورعسل هستند.عسل تولیدشده ازگلهای داتوره موجب بروزحالت تخدیری وعسل حاصل ازگل انگشتانه،گل صدتومانی وآزالیاموجب مسمومیت انسان می شود.تاثیر اینگونه عسلها برانبوه لشکریان ودرپی آن قلع وقمع شدن وشکست توسط سپاهیان دشمن ازحوادث مهم تاریخی برخی کشورهای اروپائی است.

 

1- استفاده ازگیاهان داروئی درگل آرائی،تهیه گل خشک وتزئین

 

غنچه گل محمدی پس ازخشک شدن رایحه خودراحفظ می کند.بذرهای سیاهدانه برای تزئین وبذرهای رسیده چشم خروس(شیرین بیان هندی)که دارای رنگ قرمزسرخابی است برای تهیه بسترگلدانهای مصنوعی،تسبیح،گردنبندوجواهرات مصنوعی استفاده میشودوانواع کرچک دارای بذرهای منقوط ومتنوعی است که می توان درتزئین بکاربرد

 

2-استفاده ازگیاهان داروئی درتامین اهداف فرهنگی

 

درکشورماشاخص ترین گیاه که فرآورده های آن ارزش فرهنگی ومذهبی خاصی دارد گل محمدی است.بکارگیری گلاب درتطهیرخانه خداوگل،عطروگلاب حاصل ازگل محمدی با خالص ترین اعتقادات دین اسلام ومظاهرآن نظیرمساجد، حرمها، سجاده ها و

 

دیگراماکن مقدس عجین شده است.درجشن هاواعیاداز اسپندوکندردرمطبوع ساختن هوااستفاده می شود.

 

گیاهان اسانس دارومعطربومی ازجمله یادگارهای تمدنهای گذشته است که حفظ وتوسعه آن علیرغم شرایط حادطبیعی،اجتماعی واقتصادی نشان دهنده نقش گیاهان داروئی درفرهنگ است.

 

 

 

 

 

طبقه بندی گیاهان ازنظرمکان رویش

 

تنوع زیستی گیاهان داروئی منحصربه عرصه های منابع طبیعی نبوده بلکه دراراضی مختلف پراکنده است.

 

مراتع وجنگل ها:ازجمله گیاهان داروئی موجوددرمراتع وجنگلهای کشورمی توان اززالزالک،بنه،شیرخشت،زرشک،کنار،خرزهره،شیرین بیان،خارشتر،آنغوزه،سنبل الطیب،اسپند،سروکوهی،زیره سیاه،پرسیاوشان،انواع آویشن ودرخت مسواک را نام برد.بهره برداریهای انسان ازاکوسیستمهای طبیعی،بدون رعایت اصول مدیریت اکولوژیکی وزیست محیطی تغییراتی نظیرفرسایش خاک،فقرغذائی وتحلیل خاک،تحلیل تنوع زیستی وژنتیکی رادرمحیطهای طبیعی باعث خواهدشد.

 

حاشیه مزارع،باغات وفضاهای سبز(بعنوان علف هرز):دسته ای ازگیاهان که درمکانهائی که ازنظر انسان نامناسب ومزاحم شناخته می شوندونام علف هرزبرآنها اطلاق می شودسبزشده ورویش می نمایند.این گیاهان دارای ارزش داروئی وصنعتی قابل توجهی هستندمانندشیرین بیان،رناس(درگلستانهای گل محمدی)گل قاصدوانواع بارهنگ،خارشتر،اسپند،کرچک،آفتاب پرست،خرفه و...که بسته به هرمنطقه سازگاریهای ویژه ای دارند.ازجهات ویژه ای قابل توجه هستند.اول،این گیاهان ازنهاده های کشاورزی مانند کودوآب وخاک مناسب استفاده می کنندوباعنایت ومراقبت بیشتر تولیدبهترخواهندداشت.دوم،سهمی ازهزینه های تولیدبافروش وعرضه این گیاهان جبران می شودوهزینه قابل توجهی که صرف علف زنی می شودحذف می گردد.وسوم آنکه،با توجه به گسترش وتنوع مزارع وباغات وفضاهای سبز،حفظ این گیاهان درکنار محصولات اصلی کمک شایانی به حفظ ژرم پلاسم گیاهی کشورمی کند.

 

کشتزارهای تولیدانبوه:معدودی ازگیاهان داروئی درکشت وکارانبوه موردتوجه هستند.مانندزیره سبز،زیره سیاه،سیاه دانه،سیر،شوید،نعناع،حناوگل محمدی.گیاهان داروئی نظیرکرچک(بیدانجیر)،رازیانه(بادیان)،گاوزبان،شمال،عناب،سماق وزرشک نه بعنوان کشت اصلی بلکه بصورت کشت حاشیه ای موردتوجه ومراقبت باغداران،زارعین وگلکاران قرارداشته است.

 

یکی ازراههای اساسی حفظ تنوع زیستی،مراقبت ازگیاهان درمحیطهای طبیعی مزارع است که روش حفاظت پویامی گویند.

 

طبقه بندی ازنظردوره رویش

 

گیاهان داروئی یک ساله:گیاهانی مانند انیسون،زنیان،گاوزبان بوراگو،زیره سبز،انواع اسفرزه وکدوی پوسته کاغذی.گیاهی مانندکرچک درمناطق گرمسیری چندساله است ودرمناطق سردومعتدل کشوربه گیاهی یکساله تبدیل می شود،وبا شروع یخبندان ازبین می رودورازیانه برعکس این گیاه درمناطق سردچندساله است ودرصورت برخوردباگرمای شدیدجنوب به گیاه یک ساله تبدیل می شود.

 

گیاهان داروئی دوساله:درسال اول فقط رشدرویشی دارندوطی سال دوم به بذرمیروندوبعدازآن دوره رویش آنهاتمام می شودمانندگل مغربی،بابونه،اوره آوباباآدم.

 

گیاهان داروئی چندساله:این گیاهان شامل

 

الف)گیاهان داروئی چندساله علفی مثل نعناع،رناس،سداب،علف چای،زیره سیاه،غافث،همیشه بهار،انواع سنبل الطیب،صبرزرد،شوکران ورازیانه.

 

ب)گیاهان داروئی دائمی چوبی(بوته ای)مثل گل محمدی،رزماری،اسطوخدوس،شیرخشت،به لیمو،گل ساعتی،مورد،مریم گلی،شابیزک،شیرین بیان وزوفا.

 

ج)گیاهان داروئی درختی مانندعناب،سماق،اکالیپتوس،زیتون،سرخداروژینکو.

 

انتشارموادموثردراندامهای مختلف گیاه

 

درگیاه چشم خروس،ماده سمی دربذروجودداردوگلسیریزین درریشه متمرکزاست.درزرشک آلکالوئیدبربرین بابیشترین میزان درپوست ومقدارکم آن دربرگ وچوب وجودداردومیزان آن درمیوه ناچیزاست،درحالیکه میوه مقادیرزیادی ویتامین ث داردکه ازلیموترش بیشتراست.

 

1-درکل اندام گیاه:ماده موثره درسرخدار،رازیانه،کلشی کم،والک(سیرخرس)،علف چشمه،شقایق نعمانی وخرزهره درکل اندام گیاه یافت می شود.

 

2-دربذر:ماریتیغال،شنبلیله،خاکشیر،به دانه،کرچک،سیاهدانه،انواع زیره،انواع بالنگوجزء این دسته است.

 

3-دربرگ:به لیمو،گردو،غان،تمشک،آویشن،توتون وتنباکو.

 

4-درساقه:پوست ساقه دارچین،انواع بید،بلوط،آقطی سیاه ودرساقه سبزرزماری مواد موثره قراردارد.

 

5-درسرشاخه های گل دار:مریم گلی،پونه،نعناع،آویشن،علف چای،اسطوخدوس.

 

6-درریزوم:زنجبیل شامی(راسن)،اکسیرترکی،گزنه،ترشک،صابونی،زردچوبه،بیدگیاه وسنبل الطیب.

 

7-درمیوه:میوه گل رز(هیپانتیوم)،میوه گل ساعتی،میوه زیتون تلخ(ماده سمی)،عناب،سپستان،رازک(تارهای موجوددرقاعده وسطح میوه)،پوست میوه گردو،زرشک(ویتامین ث)محل تجمع موادموثره است.

 

8-درریشه:روناس،شیرین بیان،خریق سفید،گزنه وصابونی.

 

9-درگل:بابونه،گل محمدی(همه گل)،رازک(گل آذین قبل ازرسیدن کامل)،کاکل ذرت،زعفران(بخشهایی ازاندام زایشی،گاوزبان شمال(گلبرگها)،اسطوخدوس که درگل یااجزاءآن موادقرارگرفته اند.

 

10-درهاگ:پنجه گرگ

 

11-درجوانه های تازه رس:کاج جنگلی

 

12-درچوب:ارس

 

13-درپیاز:سیروپیاز

 

14-درشیرابه:تریاک،مامیران(شیرابه تازه)،انجیر،آنغوزه

 

15-درغده:زنجبیل شامی

 

کشت وگردآوری گیاهان داروئی

 

بسیاری ازگیاهان که درطب خانگی مصرف می کنیم بومی هستندمانندنعناع صحرائی،مریم گلی،فرنجمشک سالیان درازدرزمینهای ماکشت شده اند.برخی ازآنهالازم است اگر به حالت وحشی هم وجوددارندکشت کنیم.

 

گیاهان پرورشی اگرازدانه های خوب انتخاب شده،درخاک مناسب کاشته شده وآب وهوای مناسب پرورش یافته باشنددست کم به اندازه گیاهان وحشی موثرند.درموردکشت وگردآوری بایدکوشش کردکه گیاهانی که حداکثرفعالیت رادارندتهیه کرد.هنگام کشت تجارتی بایدسعی کردکه نژادمناسبی ازبین گونه ها کشت داده شوند.گیاهان مختلف درخاکهای بسیارمتفاوت می رویند.مثل نعناع صحرائی که اگردرزمینهای باطلاقی باشدبسیارپرپشت رشدمی کندامابدلیل محل نامناسب اسانس آن بوی نامطبوع باطلاق رادارد.

 

کودها:تمام گیاهان به خاک کوددارمناسب نیازمندند.بااستفاده ازکودهای نیتروژنه مقدارموادموثره موجوددربلادون وتاتوره افزایش می یابد.بطورکلی ازمصرف کودهای بسیاراختصاصی بایدخودداری کرد.

 

آب وهوا:نبایدتصورشودکه درآب وهوای گرم همیشه گیاهان غنی ازموادموثره پرورش می یابند.ازسوی دیگردرست است که درآب وهوای سردمعمولاگیاهانی باکیفیت پست ایجادمی شود.این عقیده شایع که گیاهان کوهستانی موثرترازگیاهان زمینها ی پست هستندتاحدودی صحیح است.درارتفاعات بلندترازحدود1600تا2000مترحتی درگیاهان دارای منشا کوهستانی(مانندزیره سیاه وتاج الملوک)مقدارموادموثره کاهش می یابد.این کاهش مقدارموادموثره احتمالابه علت کاهش حرارت کوهستان بویژه درطی شب است.

 

نور:می تواندنقش مهمی داشته باشد.بعضی ازنعناعیان(مانندbalm،مرزنگوش)اگردرمکانهای کاملاروشن کشت شوندغددروغنی زیادتروبنابراین روغنهای فراربیشتری دارند.

 

زمان گردآوری:گیاهان آلکالوئیددارنظیربلادون یاتاتوره صبحهابیشترازعصرهادارای موادموثره هستند.گیاهان رانبایددرروزهای بارانی یا هنگامی که هنوزازشبنم پوشیده

 

 شده اندگردآوری کرد.

 

محافظت:گیاهان تازه معمولاباخشک کردن آنهاانجام می گیرد.پس ازآن می توان درسرتاسرسال ازآنهااستفاده کرد.روشهای خشک کردن تاثیرزیادی برروی مقدارموادموثره دارد.

 

خشک کردن:درآب وهوای مرطوب مشکلاتی به همراه دارد.درآب وهوای گرم وخشک تقریباتمام گیاهان رامی توان بدون هیچگونه وسیله ای درهواخشک کرد.امادرفصول مرطوب کشتکارتجارتی گیاهان داروئی بایدابزارهای ویژه ای داشته باشد.مثلاازخشک کننده های مخصوص خشک کردن میوه ها وسبزیهااستفاده کندکه دمای آن بدقت تنظیم شود.

 

خشک کردن بایددرسایه انجام گیرد.این موضوع درموردگیاهانی که حاوی روغنهای فرارندمطمئنادرست است زیراهنگامی که دربرابرآفتاب خشک می شوندتا30درصداین ترکیبات راازدست می دهند.

 

هرروشی که برای خشک کردن انتخاب می شود(سایه،آفتاب،دستگاه خشک کننده)گستراندن گیاهان درلایه های نازک بدون اینکه قسمتهای مختلف آنهاروی هم انباشته شوندحائزاهمیت بسیاراست.

 

برای خشک کردن مقادیرزیادترگیاهان بهتراست که ازسینی های کم عمق که کف آنها تورهای سیمی یا گونی است استفاده شود.پیش ازخشک کردن بهتراست اندام های زائدکه جریان خشک کردن راکندمی کندجداکرد.

 

قواعد عمومی که برای گردآوری وخشک کردن بایدرعایت کردشامل:

 

1- فقط گونه هایی که درمنطقه فراوانندجمع آوری نمود.گردآوری گیاهان کمیاب انهدام غیرقابل توجیه طبیعت است.

 

2- درهربارفقط چندگونه راگردآوری نمودتاازمخلوط شدن اتفاقی که گیاه رابی ارزش می سازدپیشگیری نمود.

 

3-گیاهان بویژه برگها،گلهاراهرچه زودترپس ازگردآوری خشک کرد.گیاهان معطردرسایه ومکانی که جریان هوابسیارخوب است درلایه های نازک گستراند.بهترین روش آن است که اصلاروی هم قرارنگیرند.

 

4- ازگرمادادن برای گیاهانی استفاده شودکه تازه هستندبوندارند.گیاهان معطررانبایددرحرارت بیش از35درجه سانتیگرادقرارداد.گل انگشتانه ای که حداکثر فعالیت راداردباخشک کردن دردمای 25درجه سانتیگرادبدست می آید.

 

5- ریشه های قطوربایدهمیشه پیش ازخشک شدن ازطول برید.

 

6- گیاهان خشک شده را بایدسریعادرظروف کاملاخشک قراردادوبه دقت جابجاکردوگرنه به آسانی خردمی شوند.

 

7- گیاهان اسانس داررانبایددرساک یاجعبه های پلاستیکی نگهداری کردزیراپلاستیک اسانس های گیاهی راجذب می کندوپس ازآن ازسطح خارجی تبخیرمی شود.

 

8- بسیاردقت شودکه هیچ گیاه دیگری باگیاه گردآوری شده مخلوط نشود.

 

گیاهان اسانس دار:

 

اسانس ها ترکیبات پیچیده ای هستندومخلوطی ازاسترها،الکل ها،ترپن ها،آلدئیدها و

 

ستن ها می باشند.ازاسانس ها بعنوان دارو،طعم دهنده دارووغذاودرتهیه عطروادکلن وموادآرایشی- بهداشتی نظیرکرمهای زیبائی استفاده می شود.محل تجمع اسانس درگیاهان مختلف فرق می کنددرتیره نعنائیان درکرکهای غده ای اپیدرم،درخانواده چتریان درلوله های مترشحه،درگیاه دارچین درپوست تنه،دررازیانه وزیره دردانه،درصندل درچوب،درعطرچای دربرگ وساقه،دراسطوخدوس درگل وبرگ،دریاس وگل محمدی درگل،درپرتقال درشکوفه ومیوه ودرباریچه درصمغ ودرآنجلیکادرریشه وجوددارد.

 

معمولااسانس ها به روش تقطیرازگیاهان اسانس دار جدامی شوند.تقطیرباآب،تقطیرباآب وبخاروجداسازی بابخارازروشهای مرسوم استحصال اسانس است.

 

روش های دیگراستخراج اسانس عبارتنداز:

 

1-روش مکانیکی:دراثرفشردن وبرش اندام های گیاهان مانندپوست مرکبات وبرگاموت اسانس آنهاجدامی شود.

 

2-روش شیمیائی:استفاده ازآنزیم هابرای اسانس های گلوکزیدی مانندخردل وبادام تلخ.

 

3-روش استفاده ازحلالها:درمواقعی که مقادیرگیاه کم است بااستفاده ازحلالهایی ماننداتراسانس جدامی شود.

 

4-استفاده ازگازها:ماننداستفاده ازدی اکسیدکربن

 

5-تقطیرتجزیه ای.

 

درهراسانس گیاهی یک جزءمدنظراست درکشورفرانسه بطورمثال اسانس آویشن بایددارای25-24درصدتیمول باشد.

 

گیاهان اسانس دارمانند:رزماری،مرزنجوش،برگ بو،پونه،ترخون،خردل،دارچین،زیره،

 

زنجبیل، شوید،بومادران،مریم گلی،نعناع و...اسانس هامی تواند باعث جذب برخی حشرات ویادفع برخی دیگرگردد.

 

 

 

تفاوت اسانس وعرق

 

اسانس هاموادمعطره موجوددربرخی گیاهان می باشندکه ازبووطعم خاصی برخوردار

 

می باشندودردرجه حرارتهای معمولی تبخیرمی شوندودرآب غیرمحلول اندیابه سختی حل میشوند.وزن مخصوصشان کمترازآب است بنابراین روی سطح آب جمع می شوند.

 

عرقیات فرآورده هایی هستندکه ازتقطیرموادفرارموجوددراندامهای مختلف گیاه همراه بابخارآب به دست می آیند.عرق تولیدی ممکن است ازیک گیاه ویامخلوطی ازچندگیاه باشد.مثلادرگلاب که یکی ازعرقیات معروف است بطورمتوسط درهرلیترآن450-  100میلیگرم اسانس وجودداردکه می توان درفرآیندتولیداسانس خالص راجدانمودویا این که مبادرت به تولیدعرقیات کرد.روش کلی تولیدهردوتقریبایکسان می باشد.

 

روش کارتولیدعرقیات گیاهی(Herbal       Distillates)

 

روش معمولی شامل:آماده سازی،عمل تقطیر،خنک کردن،جمع آوری،کنترل اولیه،بسته بندی،پاستوریزه کردن،کنترل عرقیات بسته بندی شده،نشانه گذاری وتوزیع می باشد.

 

درمراحل کنترل قبل ازبسته بندی ازنظرکیفیت کنترل می شوند.

 

مقدارمصرف اسانس ها

 

اسانس هابه شکل های مختلف ومنظورهای مختلف ممکن است توسط انسان مصرف شودوبه سن ووزن فردمصرف کننده ارتباط دارد.چون واکنشهای شیمیائی بعدازاستخراج سریع بوقوع می پیوندندوکاهش کیفیت ویافاسدشدن رابه دنبال دارندبایددرمصرف آن دقت کرد.دردرجه حرارتهای پائین نگهداری کردوظروف محتوی اسانس کاملاپرودربشان محکم باشدتاورودهواصورت نگیرد.اسیدسیتریک مانع انجام واکنش های خاص شیمیائی یون فلزات سنگین مانندمس می شوداگرظروف فلزی است کمی اسیدبرای نگهداری بهتراضافه شود.

 

آویشن شیرازی:Thymus    Kotschyanus    Boise

 

بوته ای کوچک با گلهای بنفش رنگ باقسمتهای مورداستفاده برگ وگل معطرآن می باشدکه درفصول بهاروتابستان می توان چیدوپس ازخشک کردن درسایه آنرامورداستفاده قرارداد.این گیاه خدمتگزار معده ودستگاه هاضمه بوده،نیروبخش ومحرک،بی خوابی وطپش قلب راتسکین می دهد.به واسطه داشتن ماده معطربه نام تیمول خاصیت ضدعفونی کنندگی داشته وبرحسب ضرورت می توان به صورت کمپرس،لوسیون بکاربردآویشن دراستعمال خارجی برای رگ بریدگی،ازجادررفتگی،لکه های کبودروی پوست،نقرس،رماتیسم ودندان دردموثرنیزهست.

 

زنیان:Carum      Copticum

 

به خانواده چتریان تعلق داشته ودرمراتع ایران ونواحی شرقی هندومصرمی روید.میوه آن مورداستفاده است.دارای اثرازبین برنده بوی بددهان وشفادادن زخم هایی که چرک کرده است می باشد.دراصفهان همانند انیسون کرتی ونشتی کاشته می شودولی نیازآبی آن بیشترازانیسون است.بذررادربهارکاشته ودراوایل مردادتااواخرشهریورماه می رسد.

 

بابونه گاوی:Chrysanthemum      Pathenium

 

تخم رادرفصل بهارمی پاشندوفصل پائیزقلمه آن رامی کارند.خاک محل کشت راباکودتقویت کرده وعلفهای هرزآن راچیده ودرپائیزانشعابات کشت داده راتکثیرمی کنند.گل بابونه مورداستفاده است که صبح زودودرهوای خشک یابعدازتبخیرشبنم آن راچیده ودرسایه خشک می کنند.ضداسپاسم،حشره کش،بازکننده گرفتگی هاوانسدادمجاری کبد،دهانه عروق،رفع آب مرواریدوانگل کش است.

 

برای کشت آن خاک نرم لازم است.علاوه برمراتع درباغ وطبیعت می توان آنراکشت داد.

 

رازیانه:Foeniculum     Vulgare  Mill

 

به صورت سبزی یک ماده غذائی بسیارمفید،آرام کننده معده وروده،اشتهاآور.موجب تسکین سیاه سرفه وآسم.بصورت مایع غرغره جهت تسکین گلودرداستفاده می شود.

 

ازخانواده چتریان است.منطقه موردکشت بایدگرم وآفتابگیروطول روزهای آخرتابستان بلند،ملایم وخشک باشد.بصورت نشاکاری نیزمی توان کشت نمود.تمام اجزای گیاه مورداستفاده قرارمی گیرد.ریشه آنرادراواخرپائیزمی توان درآوردوخشک کرد.بذورهم به صورت یک زمان نمی رسدوبذوررسیده رابایدمرحله مرحله جمع آوری کرد.

 

بادام تلخ:Amygdalus   Communis  Var.  Amara

 

درختی است بابرگهای درازونوک تیزوگلهای صورتی که دراوایل بهارظاهرمی شود.میوه سبزوپوشیده ازکرک است.بعلت دارابودن خواص نرم کننده وضدالتهاب درتهیه انواع پمادها،کرم هاومحلول های روغنی داروئی وبهداشتی مصرف دارد.

 

 

 

زیره سبز:Cuminum   Cymimum  L.  

 

قسمت مورداستفاده میوه است.گیاهی است یکساله وعلفی.روغن زیتون همراه بااین گیاه برای ناخنک چشم استفاده می شود.دربیماریهای ضدصرع،تشنج،مقوی معده ومعرق مصرف می شود.

 

زیره سیاه:Carum   Carvi   L.  

 

گیاهی است بابوی بسیارمعطر،مطبوع وقوی.گیاهی دوساله که گلهایش دراردیبهشت سال دوم ظاهرمی شود.برداشت محصول بایدبااحتیاط شروع شود.وبرداشت دیرسبب شده چترمیوه خشک شده ودرموقع برداشت بریزدوقسمتی ازمحصول ازدست رود.محصول صبح زودکه هنوزشبنم روی بوته هاست چیده می شود.پس ازبرداشت شاخه های میوه دارراروی هم دسته کرده و20-15روزدرمحل کوبیدن می گذارندتارسیدن میوه ها کامل شودوپس ازآن کوبیده وبوجاری می کنند.برای دل پیچه کودکان،ضعف اعصاب،بلع هوامفیداست.ودردامپزشکی برای رفع قولنج،اسپاسم های معدی،بی اشتهائی وکم شدن مقدارشیردامهااستفاده می شود.ازاسانس زیره درتهیه صابون های عطری استفاده میشود.بهتراست ازمصرف زیره بطورمدام خودداری نمود.

 

نعناع:Menha   Arvensis  

 

گیاهی است علفی که برگ،سرشاخه گلدارواسانس آن مورداستفاده قرارمی گیرد.دارای خاصیت نیرودهندگی،مقوی معده،رفع دردشکم،ناراحتی اعصاب،خونریزی بینی وسردردوسرماخوردگی استفاده می شود.ازاسانس آن درعطرسازی استفاده به عمل

 

می آید.

 

چنار:Plantanus   Orientalis

 

درختی است باچوبی سخت.پوست درخت،ریشه،برگ،میوه وگل قابل استفاده است.ازریشه جهت مارگزیدگی وازپوست برای رفع لکه های پوست بدن که غالبادرناحیه گردن پیش می آیدوبرگ تازه له شده پخته برای ورم زانووخیس کرده گل ومیوه آن درآب برای ورم چشم نافع است.

 

*غباری که روی برگ چنارمی نشیندبرای ریه،صدا،گوش وچشم مضراست ودرصورت تماس علاج آن خوردن شیرتازه می باشد.

 

نسترن:Rosa  Canina

 

گیاهی است ازخانواده گل سرخیان،میوه وبرگ استفاده می شود.قسمت گوشتدارمیوه دارای اثرضداسکوربوت(کمبودویتامین ث)است.برای بیماریهای ناشی ازالتهاب وورم کلیه بکارمی رود.

 

براثرگزش نوعی حشره برجستگی کوچک،پوشیده ازتاروبه رنگ سبزمایل به قرمزبه نام بدگاربوجودمی آیدکه دارای اثرمقوی ورفع عرق داشته وموجب کاهش آلبومین ادراروازدیادادرارمی گردد.

 

اکالیپتوس:Eucalyptus   Sp. 

 

این درخت بواسطه مصرف آب فراوان رشدسریع داشته واغلب برای خشک کردن باطلاق هاومبارزه بااراضی باطلاقی مالاریاخیزاستفاده می شود.دربرابرسرما مقاومت ندارد.صمغی بنام صمغ کینوازاین گیاه استخراج می شودکه بندآورنده خونریزی است ودردندانپزشکی استفاده می شود.درتمام نقاط دنیابرای بهبودسرفه،سینه  درد،سرماخوردگی،زخم گلووبیماریهای عفونی مصرف می شود.دراستعمال خارجی بی حس کننده ملایم موضعی وضدعفونی کننده است ومواردمصرف بسیاری دارد.البته شایان ذکراست که مصرف بی رویه وزیاداسانس باعث ایجادعوارضی دربدن نظیرورم معده وروده،سردرد،پیدایش خون درادراروپائین آمدن فشارخون می شودومصرف زیادباعث فلجی دستگاه تنفس،خفگی ومرگ می شود.

 

خارشتر:Alhagi   Maurorum

 

درفارسی خاربزواشترخارنیزمی گویند.موسم گلدهی دراردیبهشت ماه است.ازبرگهای آن روغنی بدست می آیدکه دردرمان روماتیسم بکارمی رودواگرعرق گیاه مدتی بامداومت خورده شودبرای رفع سنگ کلیه ومثانه موثراست.ازگل خارشترایرانی برای درمان خونریزی استفاده می شود.ازمصرف آن درموردتب های گرم بایدپرهیزکرد.

 

شاه تره:Fumaria   Parviflora

 

دردرمان بیماریهای کبدی ومخصوصایرقان توصیه شده است.آرام بخش بوده ودرتصفیه خون بسیارموثراست.تمام اندامها قابل مصرف هستند.بعدازجمع آوری بایدآنهارادسته کردوبرای خشک کردن آویزان نمود.

 

ازاردیبهشت ماه تاپائیزمی توان آنراجمع آوری کرد.بایدساقه هاوبوته های تمیزوسالم که دارای برگ وگل بیشتری هستندانتخاب کرد.

 

تقریبادرتمامی مناطق کشورهم پراکنش داردودرفارس اطراف شیرازوکازرون مشاهده می شود.

 

لیست برخی ازداروهای گیاهی موجوددرداروخانه های کشور

 

 

 

ردیف

 

نام دارو

 

اشکال داروئی

 

اثردرمانی

 

گیاهان داروئی

 

1

 

آلتادین

 

قرص

 

ضدالتهاب مخاط گلوودهان

 

گل ختمی،ریشه شیرین بیان،اسانس نعناع

 

2

 

آلتیب

 

پودر

 

آرامبخش،خواب آور

 

ریشه سنبل الطیب،گل گاوزبان،گل بابونه،برگ اسطوخدوس،برگ بادرنجبویه

 

3

 

مینتاژل

 

ژل موضعی

 

ضدقارچ موضعی

 

نعناع

 

4

 

هایپیران

 

قطره

 

ضدافسردگی،ضدمیگرن

 

علف چای

 

5

 

آلیوم-اس

 

قرص روکشدار

 

پائین آورنده فشارخون،کاهنده چربی خون

 

سیر

 

6

 

اکالیپتوس

 

پودر

 

تسکین علائم سرماخوردگی

 

اکالیپتوس

 

7

 

شیرینوش

 

پودر

 

ضدالتهاب دستگاه گوارش

 

بومادران،رازیانه،کاسنی،بابونه

 

8

 

کالیمودین

 

شربت

 

ضدبیخوابی،خستگی،

 

اضطرابهای موقت

 

گل نارنج(citrus bigardia)

 

9

 

گاسترالژین

 

کپسول

 

ضداختلالات هضم وزخم معده

 

شوید

 

10

 

لیکوفار

 

قرص مکیدنی

 

ضدالتهاب،ضدسرفه

 

شیرین بیان،اکالیپتوس،فلفل

 

11

 

سیلیمارین

 

قرص

 

تقویت کننده اعمال کبدی

 

دانه ماریتیغال

 

12

 

پرسیکا

 

قطره

 

دهانشویه

 

برگ وسرشاخه مسواک،سرشاخه گلداربومادران،نعناع

 

13

 

برونکوتیدی

 

شربت

 

ضدسرفه،خلط آور

 

آویشن شیراز(زاتاریا)

 

14

 

اشفا

 

پماد

 

ضدالتهاب موضعی

 

روغن کرچک

 

15

 

جن جی تون

 

کپسول

 

پیشگیری ازبیماری مسافرت

 

زنجبیل

 


کلمات کلیدی:
ماساژ ژاپنی ( شیاتزو )
ساعت ٧:٠٢ ‎ب.ظ روز ۱۳۸٧/٢/۱٠  

ماساژ ژاپنی ( شیاتزو )

«شیاتزو» از دو کلمه ژاپنی  ترکیب یافته است « شی » یعنی انگشت و « آتزو » یعنی فشار. برای کسب سلامتی کامل «شیاتزو» گرانبهاترین هنر است، که نتیجه آن حاصل از چهار هزار سال تجربه پزشکی، درمان و فلسفه ملل شرق می­باشد. با وجود اینکه «شیاتزو» از سالها پیش شناخته شده و در کشور ژاپن کاربرد عملی داشته، اما قبل از آغاز طب سوزنی در غرب، این روش ناشناخته بوده است. در هنر شیاتزو از همان نقاط کلیدی و اصلی که در طب سوزنی رایج است، استفاده می­گردد اما به جای سوزن از نیروی فشار متمرکز در انگشت شست، سایر انگشتان و کف دست با وارد ساختن فشار در همان نقاط بهره می­گیرند. مبداء و منشاء این هنر، الهام گرفته از فلسفه قدیم و کهن شرق در مفهوم وحدت می­باشد. مفهوم از وحدت، یعنی سهیم بودن زندگی عالم و فرد در یک جوهر و وابسته به یک اصول .

فرایند ماساژ: با افزایش جریان خون و لنف به ناحیه، میزان مواد غذایی رسیده و دفع مواد حاصل از متابولیسم بافتی را افزایش میدهد. ماساژ با تاثیر بر اعصاب خودمختار بدن، آرامش و وارهیدگی را به ارمغان می­آورد.

«یین» و «یانگ» ، نیروی دوگانه­ای هستند که در عالم در مقابل یکدیگر قرار دارند و شرط نیل به وحدت، وجود استقرار تعادل میان این دو نیرو است. «یین» نیروی منفی و کمبود است و «یانگ» نیروی مثبت. کره ماه، شب، آب «یین» و خورشید، روز، آتش «یانگ» هستند. در میان مفهوم «یین» و «یانگ» مطلق وجود ندارد، و با وجود تضاد میان این دو نیرو، آنها با یکدیگر هم آهنگ هستند. دو نیروی «یین» و «یانگ» ساکن نیستند و بطور مداوم در حال تغییر و تحول هستند، در صورت افزایش، «یین» به «یانگ» و در صورت تفریط ، «یانگ» به «یین» تبدیل می­گردد.هنگامی سلامتی به مخاطره خواهد افتاد که رشته تعادل میان «یین» و «یانگ» از هم گسیخته شود. در اینصورت، هدف عبارت از پیشگیری برای نیل به بهبود و به دست آوردن هم آهنگی بدن است. محققین موفق شدند، 657 نقطه را، که دارای حساسیت زیاد می­باشند، در سطح بدن متمرکز سازند، و نیز متوجه گردیدند که، تعداد زیادی از این نقاط با یکدیگر ارتباط دارند. بنابراین نقشه­هایی مانند نقشه­ها و تصاویر ترشحی، تدوین و دوازده خط سیر یا مسیر تعیین نمودند. علاوه بر دوازده مسیر زوج، دو مسیر تنظیمی نیز برای نیمه بدن ترسیم کردند.  فلسفه اساسی و عملی «شیاتزو» در یک جمله خلاصه می­شود : بخشش و هدیه . هدیه به منظور تسکین و تخفیف آلام و رنج­ها، تا همنوعان در سلامت کامل و آرامش به زندگی ادامه بدهند. نوع انسان، بطور طبیعی دارای ادوات و آلات محیر العقول با مکانیسم­های بغرنج و ظریفی است که از آن جمله می­توان دست­ها و انگشتان را نام برد. در روش «شیاتزو» ، انگشتان شست دست، سایر انگشتان و کف دست­ها بطور اختصاصی عمل می­کنند.3 روش اصلی برای انجام روش لمس، به اختصار شرح داده می­شود :- فشار با یک شست : متداول­ترین روش عبارت از فشار مستقیمی است، که به وسیله قسمت نرم انگشت شست دست وارد می­شود. باید دقت کرد که قسمت وسط انگشت یا بطور صحیح­تر ناحیه پایین­تر از قاعده ناخن انگشت، با نقطه دلخواه تماس پیدا نماید.- فشار به وسیله دو انگشت شست پهلوی هم: برای وارد کردن فشار به قسمت­های پهن، مانند ستون فقرات از دو انگشت باید استفاده نمود. دو انگشت را طوری پهلوی یکدیگر باید قرار داد که با همدیگر زاویه­ای در حدود 45 درجه تشکیل بدهند.- کف دست­ها : روش فشار به وسیله کف دست­ها، در صورتی که دست­ها به شکل پهن کاملاً باز شده باشند، برای قسمت­های وسیع مانند ناحیه تحتانی پشت، قفسه صدری و شکم مناسب می­باشد. نیروی فشار باید در وسط دست­ها متمرکز گردد و انگشتان نیز، مانند کف دست­ها، با پوست فرد مورد تمرین باید در تماس باشد.هدف از تکنیک­های طب فشاری جایگزین کردن این روش درمانی با مراقبت­های حرفه ای بهداشتی نیست. برای بیماریهای جدی نظیر ایدز ، سرطان، بیماری های قلبی و ... مشورت با یک پزشک متخصص توصیه می­شود.

کلمات کلیدی:
عصاره دانه انگور
ساعت ٦:٥٦ ‎ب.ظ روز ۱۳۸٧/٢/۱٠  
عصاره دانه انگور
انسان در طول هزاران سال از انگور استفاده کرده است. قدمت مصرف انگور به عصر برنز بر می­گردد. شاعر یونانی به نام هومر که حدود 700 سال قبل از میلاد مسیح می­زیسته، از شراب تهیه شده از انگور سخن گفته است. از این میوه در انجیل هم نام برده شده است و گورها و آثار باستانی مصری علایمی از انگور را روی خود دارند. انسان از انگور استفاده­های دیگری غیر از خوردن یا تبدیل آن به شراب و آب انگور کرده است. کارشناسان طب سنتی اروپا صدها سال پیش پمادی را از شیره موجود در ساقه انگور برای درمان بیماریهای پوست و چشم تهیه کردند. برگهای این گیاه خاصیت قابض و انعقادی دارند، بدین معنا که از آنها برای انعقاد خون، درمان التهاب و درد نظیر درد بواسیر استفاده شده است. انگور کال (نرسیده) در درمان انواع گلو درد­ها و انگور خشک یا کشمش در درمان بیماریهای تحلیل برنده، یبوست و تشنگی مؤثر بوده است. اما انگورهای گرد رسیده و شیرین دارای تمامی خواص است و در درمان سرطان.  وبا، آبله، تهوع، عفونتهای چشم و بیماری­های پوست، کلیه و کبد مورد استفاده قرار گرفته است.معرفی گیاهانواع انگور بومی قاره آسیا در مجاورت دریای خزر است، اما به آمریکای شمالی و اروپا نیز انتقال یافته است، یعنی مهاجرین به اروپا انواع انگور را در دهه­های 1600 به آمریکای شمالی انتقال دادند. درخت انگور دارای برگهای دشت و کنگره دار بوده و پوسته ریشه آن کنده می­شود. میوه انگور می­تواند سبز، قرمز یا ارغوانی رنگ باشد.ترکیبات گیاهامروزه ما بنا به علاقه به انگور یا کشمش، آنها را مصرف می­کنیم و به همین دلیل شراب یا آب انگور نیز مصرف می­شود. اما در سال 1970 یک بیوشیمیست فرانسوی، از تخم (دانه) انگور ماده ای را استخراج کرد که در بهبود جریان خون مؤثر بود. این ماده الیگومریک پروآنتوسیانیدین OPC نامیده می­شود. این ماده سبب کاهش میزان التهاب می­شود و حتی از بیماری قلبی نیز پیشگیری می­کند. این ماده در زمره یکی از مواد موجود در آب انگور قرمز و شراب قرمز است که خواص پیشگیرانه آن در قبال بیماری قلبی به اثبات رسیده است. انگور بنا به وجود این ماده در آن امروزه نه تنها به خاطر فرآورده­های غذایی و نوشیدنی شناخته شده­اش بلکه به عنوان منبع اینگونه عناصر فعال درمانی­اش کشت و پرورش داده می­شود. الیگومریک پروآنتوسیانیدین اول و مهمتر از همه خاصیت ضد اکسید دارد که به بدن کمک می کند تا حملاتی را که نهایتاً سبب بیماری می­شوند (عوامل استعمال دخانیات و مواد شیمیایی زیست محیطی)، دفع کند. این نوع مواد از طیف گسترده دفع کنندگان فشار روحی متمایز هستند. ضد اکسید کننده­ها یا ژنهای تطبیق شدنی (آداپتوژنها)، همچنین از خستگی فیزیکی و روحی شما را رها و پس از رفع بیماری نیز شما را کمک می­کنند. هم ضداکسیدها و هم آداپتوژنها ما را کمک می­کنند تا حداقل از دو عامل بزرگ مرگ و میر به نام بیماری قلبی - عروقی و سرطان اجتناب ورزیم. خواص ضد اکسید الیگومریک پروآنتوسیانیدین (OPC)
می­تواند در پیشگیری از بیماری قلب - عروق نیز مؤثر واقع گردد. برخی تحقیقات به عمل آمده مؤید این است که این ماده می­تواند روند تشکیل پلاکها در رگها را کاهش دهد و در تشکیل و ترمیم بافت آسیب دیده رگها مؤثر باشد.

اگر از سابقه خانوادگی ابتلا به بیماری قلبی- عروقی رنج می­برید، می­توانید مصرف الیگومریک پروآنتوسیانیدین را مدنظر قرار دهید. نارسایی مزمن سیاهرگها دلیل دیگر مصرف این ماده است که در این میان می­توان به عوارضی نظیر اختلال بینایی ناشی از نفروپاتی دیابتی یا دژنراسیون قرنیه اشاره داشت. اینگونه مصارف ماده الیگومریک پروآنتوسیانیدین را تحقیقات کلینیکی نیز تأیید کرده است. کاربردهای آتی این ماده ممکن است مواردی نظیر معالجه سندرم پیش قاعدگی و متوقف کردن التهاب صورت در پی عمل جراحی را نیز در بر گیرد. این ماده در کاهش میزان ناراحتی سینه و درد مفاصل و پاها که گاهی در پی نسدرم پیش قاعدگی عارض میشود مؤثر بوده است و مدت زمان بهبود از جراحی پلاستیک را کاهش داده است. خواص ضد توموری این ماده نیز به اثبات رسیده است.

نتایج تحقیقات و آزمایشهای بالینی نشان می­دهد که ماده الیگومریک پروآنتوسیانیدین موجود در دانه انگور در درمان مشکلات نابینایی و همچنین نارسایی مزمن سیاهرگی و علایم آن، مینای دندان و اختلالات جریان خون مؤثر واقع میشود.

تداخل­های احتمالیهیچگونه عارضه و تداخلی از مصرف ماده مذکور گزارش نشده است اما چون ماده مزبور خیلی جدید است و روی جریان خون و شریانهای خونی اثر می­گذارد به طور مستند طیف وسیعی از بیماریها و تداخل گیاه - دارو دور از انتظار نیست. سعی کنید با پزشک معالج خود و پیشرفتهای به عمل آمده در تحقیقات مربوط به عصاره انگور به ویژه در صورت ابتلا به دیابت یا سایر ناراحتیهای جدی نظیر تخریب قرنیه یا ورم لنفاوی در ارتباط باشید.

 


کلمات کلیدی:
سیب وخواص درمانی
ساعت ٦:٥٢ ‎ب.ظ روز ۱۳۸٧/٢/۱٠  
سیبنحوه استفاده : نحوه استفاده در زیر خواهد آمد.
خواص : در طب چینی اعتقاد بر این است که سیب حرارت را می زداید و اثر خنک کننده در ریه ها دارد. " اسید مالیک " و" تار تاریک " در سیب سبب مهار رشد باکتریهای بیماریزا در لوله گوارش  می شود.

در هندوستان ، خوردن میوه سیب برای جلوگیری از یبوست ، متداول می باشد. سیب مانع تشکیل اسید اوریک در بدن می شود و خوردن آن برای نقرس، روماتیسم و تصلب شریانها مفید است. ویتامینهای سیب ، بیشتر در پوست آن قرار دارد ، بنابراین اگر سیب با پوست خورده شود (البته برای اشخاصی که از لحاظ وضع معده، اجازه خوردن پوست سیب خام را داشته باشند) مفیدتر است. در مناطق خاور دور در جوشانده های برگ سیب از پوست میوه سیب به صورت خشک شده یا تازه نیز می ریزند تا آنرا مطبوع سازد.

مصرف سیب رسیده آبدار تازه برای ورم حاد روده اطفال، اسهال خونی و تبهای حصبه ای مفید است.

پوست سیب خشک شده به صورت جوشانده برای رفع ورم مفاصل، روماتیسم و ناراحتیهای کلیه که منجر به کاهش ادرار می شود بسیار مفید است ، زیرا مدر بوده و دفع اسید اوریک را تسهیل نموده و فعالیت دستگاه گوارش را تنظیم می کند .

برای تهیه جوشانده پوست خشک میوه سیب ، 10گرم پوست برای 100 گرم آب که در 15 دقیقه جوشیده شود، مصرف می شود.

خوردن سیب پس از صرف غذا، برای تقویت لثه ها مفید است.
مصارف ویژه

- بیماری قلبی: تعداد زیادی از مطالعات نشان داده است که غذاهای حاوی مقادیر زیاد (کوئرستین) از قبیل سیب ، سبب بهبود فالعیت آنتی اکسیدانی خون و کاهش میزان تخریب کلسترول LDL به علت اکسیداسیون می گردند. این تحقیقات همچنین ثابت نموده اند که افراد دارای مصرف بالای کوئرستین، کمتر در خطر ابتلا به بیماری قلبی و سکته مغزی قرار دارند. این مشاهدات به اثرات ضد تصلب شرایین و ضد لختگی خون در کوئرستین سیب تصریح نموده است.

- بالا بودن کسترول خون: سیب حاوی مقادیر خوبی از نوعی فیبر به نام (پکتین) است پکتین از دسته فیبرهای محلول است. یعنی زمانی که مرطوب می شود، چسبنده و غلیظ می گردد. مطالعات کنترل شده مختلف نشان داده است که افزودن پکتین به رژیم غذایی منجر به کاهش متوسطی در سطح کلسترول خون می شود. علت این امر ممکن است اتصال یافتن پکتین سیب به اسیدهای صفراوی باشد که به کاهش کلسترول خون کمک می کند.

البته باید توجه شود که تنها پکتین نمایانگر قدرت کاهش کلسترول سیب نیست و سیب صرف نظر از داشتن پکتین، با سایر موادی که دارد، خود یک کاهنده نیرومند کلسترول است و حتی نیروی کلسترول زدایی آن ، از تمام پکتینی که از یک سیب خارج می شود بیشتر است.

- سرطان: مطالعات تجربی بر روی نمونه های سلول تومور انسانی چنین پیشنهاد می کند که مقادیر نسبتا" زیاد کوئرستین می تواند برخی از سرطانها را متوقف نماید. مطالعات جمعیتی در دنیا، با این وجود ، تاکنون تأثیر حفاظتی رژیمهای غنی از این ماده را برابر سرطانها نشان نداده است . در عین حال ، برخی تحقیقات چنین نشان می دهد که کوئرستین به طور خاصی می تواند برای افراد سیگاری مفید باشد مواد سرطان زای تنباکو سبب تخریب دیواره مثانه می شوند و بدین ترتیب موجب رشد سلولهای سرطانی می گردند. چنین کشف شده است که افراد سیگاری که مصرف کننده مقدار زیادی فلاونوئیدها از جمله کوئرستین موجود در سیب هستند ، از تخریب دیواره مثانه ناشی از تنباکو حفاظت می شوند .

- دیابت: پکتین موجود در سیب می تواند کمک به حفظ سطح قند خون به طور ثابت نماید. قندهای طبیعی موجود در سیب به آهستگی هضم و جذب می شوند، بخشی از این امر می تواند ناشی از تأثیر پکتین باشد که در دستگاه گوارش تشکیل ژل می دهد. افزایش آهسته در سطوح قند خون پس از مصرف سیب ، به این معناست که سیب "شاخص گلیسمیک" پایینی دارد. بنابراین برای افراد مبتلا به بیماری دیابت ، سیب به طور خاص مفید است.

لازم به توضیح است که شاخص گلیسمیک اندازه ای است که تعیین می کند، پس از خوردن غذا قند خون با چه سرعتی بالا می رود. این امر نشان می دهد که به رغم وجود قند طبیعی در سیب، خوردن سیب در افزایش سریع قندخون اثر نمی گذارد.

- فشار خون بالا: سیب در کاهش فشار خون نیز موثر است . یکی از مطالعات علمی جالب که در این زمینه به عمل آمده نشان می دهد که حتی بوییدن آن نیز فشار خون را کاهش می دهد.

- سرماخوردگی: بررسیهای علمی نشان داده است که ویروسها نمی توانند در عصاره سیب مدت زیادی زنده بمانند. برای مقایسه قدرت ویروس کشی سیب با عصاره 18 نوع میوه دیگر در آزمایشی معلوم شد که عصاره سیب، انگور و چای دارای قویترین امکان نابودی ویروسها هستند. پژوهشگران متوجه شده اند اشخاصی که بیشتر از دیگران سیب می خورند ، کمتر به سرماخوردگی و ناراحتیهای قسمت فوقانی دستگاه تنفسی شامل عفونتهای مربوط به بینی، حنجره و نای مبتلا می شوند.

- چاقی: خوردن سیب با پوست ، سطح قند خون را به آهستگی و برای مدتی بالا نگه می دارد ، لذا پس از خوردن سیب کامل ، شخص احساس سیری بیشتری می کند ، بنابراین برای کاهش وزن بهتر است خود سیب به طور کامل و طبیعی خورده شود .

 


کلمات کلیدی:
لیمو ترش وخواص درمانی
ساعت ٦:٤٥ ‎ب.ظ روز ۱۳۸٧/٢/۱٠  
لیمو ترش  نحوه استفاده : خوراکی
خواص : لیمو ترش بعلت داشتن خواص اسیدی ضد عفونی کننده قوی است . حتی اگر در مسافرتها به آب آشامیدنی مشکوک هستید و می ترسید از آن بنوشید کافی است چند قطره آب لیمو ترش را در آن بریزید . آب ر ا کاملا استرلیزه کرده و میکربهای موجود در آب را از بین می برد

کسانیکه می خواهند خود را لاغر کنند اگر صبح ناشتا آب لیمو ترش را با یک لیوان آب مخلوط کنند و مقدر کمی عسل بآن اضافه نمایند و آنرا بنوشند تا ظهر گرسنه نخواهند شد و بدین ترتیب از شر چربیهای اضافی راحت خواهند شد .

بهترین کلسیم آن است که از پوست تخم مرغ و آب لیمو تهیه می کنند . برای تهیه کلسیم طبیعی یک تخم مرغ را تمیز شسته و در یک لیوان بگذارید و روی آن آّ یک لیمو ترش را بریزید و آنرا مدت دو سه ساعت در جای خنکی بگذارید سپس تخم مرغ را در آورده و آب لیمو را که دارای مقدار زیادی کلسیم است می توانید روی سالاد ریخته و یا با عسل یا شکر شیرین کرده بنوشید از تخم مرغ هم که پوست آن نرم شده می توانید هنوز استفاده کنید .

برای گلو درد بهترین دارو لیمو ترش است . یک قاشق چایخوری آب لیمو ترش را در آب نیم گرم بریزید و با آن غرغره کنید ورم گلو و گلو درد را بر طرف خواهد کرد .

برای گرفتگی بینی و زکام کافی است چند قطرع آب لیمو را با یک قاشق چایخوری آب مخلوط کرده و در بینی بچکانید . برای رفع ورم معده و روده باید یک لیمو ترش را باپوست و هسته له کنید و آنرا با یک لیوان آب سرد و یک قاشق عسل مخلوط کده و بمدت یک ساعت قبل از خواب نوشید .

برای جلوگیری از خونریزی بینی کافی است که یک تکه پنبه را آغشته به آ ب لیمو کرده و در سوراخ بینی بگذاریدخون دماغ را برطرف خواهد کرد .

اگر در صورت شما لکه و جوش قرمز رنگ وجود دارد درمان آن با آب لیمو و نمک است . بدین ترتیب که در مقداری آب لیمو نمک بزنید و آنرا با پنبه روی صورت خود بمالید لکه ها و جوشها را برطرف می کند .

بهترین دارو برای
پوست دست شما مخلوط گلیسیرین و آ ب لیمو است . آب لیمو و گلیسرین را به نسبت مساوی مخلوط کنید و بدستهای خود مبالید ببینید که چقدر پوست دستها صاف می شود . در زمستان برای جلوگیری از سرما زدگی دستهای خود را با آ ب لیمو ماساژ دهید . خوردن آب لیمو سنگهای کلیه را نیز دفع می کند.

 


کلمات کلیدی:
نارگیل
ساعت ٦:۳٩ ‎ب.ظ روز ۱۳۸٧/٢/۱٠  
نارگیلنحوه استفاده : خوراکی
خواص 
شیر نارگیل سنگ کلیه را دفع می‌کند و برای پایین آوردن تب بسیار مفید است.
نارگیل با نام علمی (Coeos nucifera) گیاهی است که در حدود سه هزار سال پیش در جنوب آسیا کشت می‌شد در حال حاضر به صورت درخت نارگیل در تمام مناطق استوایی وجود دارد. مردم اقیانوس آرام از تمام قسمت‌های این درخت استفاده می‌کنند و آن را به عنوان یک غذای اصلی
 مصرف می‌کنند
میوه نارگیل کروی شکل است که قسمت خارجی آن ضخیم و سفت و متشکل از الیاف نباتی و داخل آن صاف و سخت است. درخت آن در هر سال حدود پنجاه عدد نارگیل می‌دهد. نارگیل هنگامی که نارس است مقدار بیشتری شیر دارد ولی به تدریج که میوه می‌رسد مقدار شیر آن کمتر می شود.
گوشت این میوه دارای آنزیم‌های مختلف انورتین، اکسیداز و کاتالاز است و در شیر آن اسیدهای آمینه مختلف موجود است.
گوشت سفید نارگیل از نظر طب قدیم ایران گرم و خشک است و شیر آن کمی گرم و مرطوب است.
نارگیل به دلیل داشتن چربی زیاد و مواد مغذی چاق کننده است و حرارت داخلی بدن را افزایش می‌دهد همچنین برای خوشبو کردن دهان نیز مفید است.
این میوه ضعف کبد را درمان می‌کند، ادرار را زیاد کرده، درد مثانه را رفع می‌کند و مداوا کننده زخم‌های بدن است.
ریشه درخت نارگیل برای ناراحتی‌های کبدی همانند یرقان مفید است و دم کرده آن اسهال خونی را برطرف می‌سازد.
شیر این میوه ضد سم است و برای برطرف کردن آب آوردگی از آن استفاده می‌شود همچنین برای معالجه پوستی مفید است.
روغن نارگیل که از تقطیر گوشت سفید آن به دست می‌آید حافظه و هوش را تقویت می‌کند و در درمان کمر درد نیز موثر است.
نارگیل دیر هضم است و در بدن تولید خلط می‌کند بنابراین بهتر است با شکر خورده شود.
این میوه به دلیل گرم بودن ممکن است در گرم مزاجان اشکالاتی تولید کند از این نظر این گونه افراد باید آن را با میوه‌های ترش، لیمو و یا هندوانه بخورند، خوردن آن برای سرد مزاجان و سالمندان بسیار مفید است و اشکالی تولید نمی‌کند

 


کلمات کلیدی:
عرقیات گیاهان دارویی
ساعت ٦:۳٦ ‎ب.ظ روز ۱۳۸٧/٢/۱٠  

عرقیات گیاهان دارویی

عرق نعناع:مقوی معده.رفع سو هاضمه.ضد نفخ.رفع اسهال عفونی.رفع عوارض سرما خوردگی.رفع گرمازدگی

عرق آویشن:ضد عفونی کننده دستگاهای تنفسی و گوارشی و ادراری.ضد سرفه و آسم و تشنج.

عرق بابونه:ضد التهاب.اشتها آور.

عرق بهار نارنج:آرام بخش.رفع سکسکه.تقویت قلب و اعصاب.رفع تپش قلب.خواب آور

عرق کاسنی:ایجاد تعادل صفرا تصفیه کننده خون.کاهش چربی خون.مقوی کبد.تب بر.تقویت پوست و رفع جوش های صورت.درمان روماتیسم.

عرق شاهتره:تنظیم کننده ی صفرا و ضربان قلب.تصفیه کننده ی خون و کبد.درمان یرغان.رفع بی نظمی ظربان قلب.اشتها آور.

عرق خار شتر:دفع کننده ی سنگ های کلیه و مثانه.درمان سیاه سرفه بر طرف کننده ی طب و لرزهای عفونی کودکان.خلت آور.

عرق بید:درمان تب و اسهال ناشی از تب.رفع سردردهای خفیف.ضد التهاب.ضد درد.ضد تشنج.مسکن دردهای دستگاه تناسلی.رفع بی خوابی.

عرق شیوید:تقویت کننده ی دستگاه گوارش.درمان سو هاضمه.ضد اسپاسم.کاهش دهنده ی چربی خون.محرک ترشح شیر.قاعده آور.تسکین دردهای قاعده گی.

گلاب:ضد افسرگی و اضطراب.افزایش میل جنسی.مقوی قلب و اعصاب.مسکن التهابات دستگاه گوارش.طعم دهنده.معطر کننده.طراوت و شادابی.

عرق زیره ی سیاه:ضد نفخ.ضد کلنج کودکان.ضد اسپاسم.ضد میکروب.ضد چاقی.درمان اختلالات گوارشی و تنفسی.شیر افزا.تقویت نیروی جنسی.درمان دردهای قاعدگی.

عرق زیره ی سبز:تقویت کننده ی معده.درمان سو هاضمه ی مدر.شیر افزا.ضد عفونی کننده.مسکن درد معده.افزایش میل جنسی در خانمها.قاعده آور خفیف.

عرق کاکوتی:ضد نفخ.ضد اسپاسم.درمان اختلالات گوارشی و ناراحتیهای تنفسی.مقوی.افزایش میل جنسی.

عرق مرزه:ضد اسهال. ضد انگل.مقوی معده مدر.ضد نفخ.ضد آسم.درمان زردی.تقویت قوای جسمانی کودکان کم بینه.ضد دردهای عصبی و رما تیسمی.

عرق بید مشک:آرام بخش.تقویت قلب و اعصاب.تقویت قوای جنسی.رفع سردرد.رفع دردهای عضلانی ملین.

عرق بو مادران:آرام بخش.مقوی قلب و اعصاب و معده.درمان ورم معده.صفرا آور.قاعده آور.ضد اسپاسم.درمان دردهای مفسلی.درمان عرق کف دست.

 


کلمات کلیدی:
گل حشره کش (پیرتروم)
ساعت ٦:٢٧ ‎ب.ظ روز ۱۳۸٧/٢/۱٠  

 گل حشره کش (پیرتروم)

Chrysanthemum cinerariaefolium

Syn: Tanacetum cinerariaefolium

Pyrethrum

Asteraceae


معرفی و گیاهشناسی
در این مطلب با رویکردی جدید به معرفی یک گیاه دارویی ارزشمند می پردازم که در راستای افزایش رفاه بشر، کاربردهای فراوانی در جهان دارد. گل حشره کش یا پیرتروم گیاهی است علفی و چندساله از خانواده ی کاسنی که گلهای آن به فرم گل آذین کاپیتول می باشند. گل ها شبیه به گل های بابونه دارای گلچه های زبانه ای سفید رنگ و گلچه های لوله ای زرد رنگ هستند. این گیاه دارای ریزوم های کوتاهی است که به رنگ قهوه ای دیده می شوند.

نیازهای اکولوژیکی و پراکنش
پیرتروم گیاهی است خشکی دوست و نیازمند نور فراوان که در اکثر خاک ها قابلیت رویش دارد ولی خاک هایی با pH کمی اسیدی و دارای بافت سبک برای رشد و نمو آن مناسب تر می باشد.
این گیاه بومی کشورمان نیست ولی در برخی نقاط بصورت محدود کشت و کار می شود ولی بهرحال اطلاعات دقیقی در مورد تولید این گیاه در کشورمان در دست نیست. گل حشره کش در برخی از کشورهای آفریقایی و آمریکای جنوبی بصورت وسیع کشت می شود.

کاشت، داشت و برداشت
تکثیر این گیاه بوسیله ی بذر و تقسیم بوته امکان پذیر است. به دلیل رشد بسیار کم گیاهچه ها در اوایل رشد، کشت غیرمستقیم بذر توصیه می گردد. در تکثیر این گیاه بوسیله ی تقسیم بوته، معمولا از گیاهان سه تا چهار ساله استفاده می شود. برداشت شامل قطع گل ها به همراه دو تا سه سانتی متر دمگل است که در زمان بازشدن گلچه های زبانه ای زردرنگ صورت می گیرد. امروزه دستگاه های برداشت گل های این گیاه طراحی و ساخته شده است که تصاویر آن را ملاحظه می فرمائید.

ترکیبات شیمیایی و فرآوری
تمام اندام های هوایی گیاه دارای ترکیب پیرترین هستند که میزان این ترکیب در بذور و گل ها بمراتب بیشتر از سایر اندام های گیاه است. گل های خشک شده بصورت پودر، مایع و اسپری استفاده می شوند.

کاربردها
همانطور که در ابتدا اشاره شد، گل حشره کش به عنوان یک گیاه دارویی جهت ارتقای رفاه و سلامتی بشر دارای اهمیت فراوانی است. حشره کش های ساخته شده از این گیاه بر روی انسان و حیوانات تاثیر بسیار کمی دارند و در بدن انسان تجمع نمی یابند. یعنی با اینکه اثر بسیار قویی در کنترل حشرات موذی دارد، ولی برای سلامتی انسان تقریبا بی خطر می باشد. در کشورمان، حشره کش آسوده از این گیاه ساخته می شود.

 


کلمات کلیدی:
گالگا علف شیر اور
ساعت ٦:۱۱ ‎ب.ظ روز ۱۳۸٧/٢/۱٠  

 گالگا (علف شیر آور)

Galega officinalis

Goat's Rue - Geitenkruid

Fabaceae - Papilioaceae

گالگا 


معرفی و گیاهشناسی
یکی از گیاهان دارویی معروف در اروپا و آمریکا است که در کشورمان نیز بطور نسبتا وسیع در استان های شمالی کشت می شود. نام علمی این گیاه از دو کلمه ی Gala به معنای شیر و Ageiin به معنای تولید حاصل شده است که جمعا به معنای تولید کننده ی شیر می باشد. گیاهی است علفی و چندساله از تیره ی بقولات که ارتفاع آن به 100 سانتی متر می رسد. برگ هایش به فرم مرکب شانه ای فرد هستند که به صورت متناوب بر روی ساقه قرار می گیرند. گل ها به صورت گل آذین خوشه به رنگ بنفش مایل به ارغوانی در انتهای ساقه ها قرار می گیرند. میوه اش از نوع نیام می باشد که دارای 2 تا 4 سانتی متر طول و به رنگ قهوه ای دیده می شود. میوه دارای تعدادی دانه به رنگ قهوه ای کم رنگ می باشد.

مشخصات کامل گیاهشناسی

بذور

پراکنش و نیازهای اکولوژیکی
منشا اصلی گالگا مشخص نیست ولی در مرکز، جنوب و غرب اروپا گسترش فراوانی دارد. در کشورمان این گیاه بطور تقریبا وسیع در استان گلستان و ... کشت می گردد. گالگا به خاک هایی دارای بافت متوسط و عمیق و دارای رطوبت مناسب نیازمند است و خاک های دارای بافت سنگین و بدون زهکش را نمی پسندد.

کاشت، داشت و برداشت
در ابتدای کار، عمل آماده سازی زمین (شامل شخم عمیق برای شکستن لایه های سخت اعماق خاک جهت افزایش زهکش خاک، افزودن کودهای فسفره و پتاسه در صورت کمبود این عناصر در خاک، افزودن کود دامی پوسیده و ...) دارای اهمیت فراوانی است. عملیات آماده سازی در فصل پائیز صورت می گیرد. در اوایل فروردین ماه تسطیح خاک و ایجاد شیار هایی با فاصله ی 25 تا 30 سانتی متر صورت می گیرد که بذور را با فاصله ی 25 سانتی متر بر روی این پشته ها کشت می کنیم. میزان بذر مورد نیاز برای یک هکتار زمین 30 تا 35 کیلوگرم است. بذور از دمای 5 درجه شروع به جوانه زنی می کنند.
عملیت داشت شامل مبارزه با علف های هرز داخل جوی ها و پشته ها و افزودن 50 کیلوگرم در هکتار ازت در سال اول رویش به صورت سرک می باشد. این گیاه دارای سیستم تثبیت ازت در ریشه هایش است و نیاز کمی به کود های ازته دارد ولی افزودن 60 کیلوگرم در هکتار فسفر و 300 کیلوگرم در هکتار پتاس در هر سال باعث افزایش چشمگیر عملکرد می شود.
برداشت در مرحله ی گل دهی کامل صورت می گیرد و پیکر رویشی این گیاه از ارتفاع 40 سانتی متری با داس یا ماشین برداشت قطع می گردد. در سال اول یک بار می توانیم برداشت را انجام دهیم ولی از سال دوم به بعد 2 تا 3 بار میتوانیم برداشت داشته باشیم. مقدار عملکرد رویشی بسته به شرایط اقلیمی، خصوصیات خاک و ... متفاوت است ولی بطور متوسط در سال اول 2 تا 4 تن در هکتار و از سال دوم به بعد 4 تا 8 تن در هکتار می توانیم برداشت نمائیم. خشک کردن پیکره ی رویشی در سایه و یا در خشک کن های الکتریکی در دمای کمتر از 50 درجه صورت می گیرد و از هر 5 تا 6 کیلوگرم اندام تازه، یک کیلوگرم اندام خشک حاصل می گردد.

 


فرآوری
پیکر رویشی (برگ ها و سرشاخه های گلدار) دارای اهمیت دارویی هستند و معمولا به صورت خشک شده در طب سنتی کاربرد دارند و دارای ترکیباتی مانند تانن، فلاونوئید، ساپونین و مواد موثری چون گوانیدین، گالگین و هیدروکسی گالگین می باشند.

خواص درمانی و کاربرد
پیکر رویشی این گیاه سبب افزایش تولید شیر و کاهش قند خون می گردد. این گیاه از قدیم به علف شیر آور معروف بوده و کاربرد فراوانی در طب سنتی دارد.

نحوه ی مصرف: به منظور افزایش شیر در مادران، دمکرده ی یک قاشق چای خوری از گیاه خشک شده در یک لیوان آب توصیه می شود و برای اثر کاهش دهنده ی قند خون، همین مقدار را به صورت جوشانده توصیه می کنند.
احتیاطات مصرف: هیچ موردی اشاره نشده است.

پایان!!


کلمات کلیدی:
زیره سیاه کرمانی
ساعت ۱٢:۱٢ ‎ق.ظ روز ۱۳۸٧/٢/۱٠  

زیره سیاه ایرانی (کرمانی)

Bunium persicum

Black  cumin - Black caraway


Apiaceae


Synonyms : B.bulbocastanum , Carum persicum

                            

معرفی و گیاهشناسی    
زیره سیاه ایرانی (کرمانی) گیاهی است چند ساله با ارتفاع تقریبا 6۰ سانتی متر، 14=2n، دارای ریشه غده ای سیاه رنگ، ساقه تو خالی، برگ های سبز رنگ با بریدگی بسیار که به صورت نوار نخ مانندی در آمده اند. معمولا برگ های پایین شامل دو بار تقسیمات شانه ای عمیق دارای دمبرگ و برگهای بالایی بدون دمبرگ و دارای قطعات سیخک مانند می باشند. گلها به رنگ سفید یا کرم رنگ که در انتهای ساقه های اصلی و فرعی به صورت چتر مرکب ظاهر می شوند. گرده افشانی اش توسط حشرات صورت می گیرد. میوه اش به شکل فندقه دو قسمتی است.
جنس Bunium دارای 14 گونه می باشد که B.persicum فراوان ترین گونه می باشد. در کاوش های باستانی در شهر سوخته زابل مشخص شده است که مردم آن در پنج هزار سال پیش زیره سیاه را می شناختند.

بذر

گل آذین


 

نیاز های اکولوژیکی و پراکنش
در مناطق کوهستانی و مرتفع (ارتفاع 1710 تا 3500متری) می روید. طالب مکان های سایه آفتاب است و بیشتر در زیر سایه گیاهان و در شیب های تند و کمتر آفتاب گیر مشاهده می شود. خاک های سبک شنی تا شنی لومی را می پسندد. و بیشتر در خاک هایی با PH اسیدی تا خنثی (4.5 تا 8.3) دیده می شود. اکثر رویشگاههای زیره دارای بارندگی سالیانه بیشتر از 300 میلی متر هستند و مقدار ماده آلی در این مناطق بین 1.5تا 2.2 درصد است. این گیاه به طور وحشی در استان سمنان (کوه زر دامغان)، استان قزوین (کوه الموت)، استان هرمزگان (کوه گنو بندر عباس)، استان های خراسان رضوی،شمالی و جنوبی (بابا امان بجنورد، کوه هزار مسجد، اخلمد، کاشمر، بجستان، جنگل خواجه کلات و فریزی چناران)، استان یزد (کوه لا خسه مهریز )، استان فارس (کوه تودج استهبان)، استان مرکزی (سیاه کوه) و استان کرمان (سیرچ، جوپار، جوشان، جبال بارز، کوه زیرو و ...) دیده می شود. از نظر پراکنش در سطح جهان در شمال آفریقا، جنوب شرقی اروپا، روسیه، قفقاز،  افغانستان، هندوستان و دامنه های کم ارتفاع هیمالیا دیده می شود. در اکثر مناطق در کنار گیاهانی مانند بادام، گون و بنه مشاهده می شود. جالب است بدانیم که سالانه 10 تا 25 تن زیره سیاه از حدود صد هزار هکتار مناطق زیره خیز استان کرمان بر داشت می شود.

گل آذین

فرآوری
اسانس زیره به وسیله تقطیر با آب حاصل میگردد. بذرهای زیره سیاه حاوی 3.5 تا 9درصد اسانس هستند. عمده ترین ترکیبات تشکیل دهنده اسانس زیره سیاه عبارتند از پ-سیمن، کومین آلدهید، گاماترپینن، آلفاپینن، بتاپینن، آلفا ترپینن و لیمونن.


خواص درمانی
اشتها آور، مدر، ضد نفخ، مقوی معده، افزاینده شیر مادران و در صنایع غذایی به عنوان چاشنی و طعم دهنده غذاها و نوشیدنی ها کاربرد دارد


کلمات کلیدی:
شیرین بیان
ساعت ۱٢:٠٧ ‎ق.ظ روز ۱۳۸٧/٢/۱٠  

شیرین بیان

Glycyrrhiza glabra

Licorice

Fabaceae (Leguminosae)

مشخصات کامل گیاهشناسی

معرفی و گیاهشناسی
شیرین بیان یکی از قدیمی ترین گیاهان دارویی جهان است که از دیرباز مورد توجه انسان بوده و بواسطه ی قدمت زیاد آن به پدربزرگ گیاهان دارویی مشهور می باشد. شیرین بیان گیاهی است چندساله و از خانواده ی بقولات Fabaceae که ارتفاع آن گاها به 1 تا 2 متر می رسد. برگ های آن به فرم شانه ای مرکب فرد می باشند که برگچه های آن دارای حالت چسبناکی هستند. گل های شیرین بیان به رنگ های آبی یا آبی متمایل به ارغوانی و گاها زرد دیده می شوند. میوه ی این گیاه از نوع نیام است که معمولا هر میوه دارای 3 تا 6 عدد دانه ی لوبیایی شکل می باشد. ریشه ها و ریزوم های این گیاه دارای پوستی قهوه ای رنگ هستند که پس از جدا کردن این پوسته ی خارجی به سایر قسمت های ریشه می رسیم که به رنگ زرد دیده می شوند و دارای طعم شیرینی می باشند.

برگ ها

پراکنش و نیازهای اکولوژیکی
شیرین بیان در اکثر مناطق جهان بخصوص میان دو عرض جغرافیایی 30 و 45 درجه در نیمکره شمالی زمین  می روید. این گیاه در کشورمان نیز پراکنش بسیار وسیعی دارد و در استان هایی چون خراسان (شمالی و رضوی)، آذربایجان شرقی و غربی، زنجان، گلستان، کردستان، فارس، اصفهان، تهران و ... مشاهده می شود. شیرین بیان بطور کلی گیاهی نورپسند است که در طول رویش به هوای گرم و رطوبت متوسط نیاز دارد. این گیاه در خاک های شنی عمیق که حاوی ترکیبات کلسیمی باشند بخوبی رشد می کند و pH مناسب برای این گیاه 5/5 تا 2/8 ذکر شده است.

گل ها و برگ ها

کاشت، داشت و برداشت
آماده سازی زمین برای کشت این گیاه شامل یک شخم عمیق در ابتدای فصل پائیز به همراه افزودن 30 تا 40 تن کود دامی کاملا پوسیده است. تکثیر رویشی (تقسیم ریزوم و ریشه) روش تجاری تکثیر شیرین بیان می باشد اما این گیاه را بوسیله ی بذر نیز می توان تکثیر نمود که در اینجا به تکثیر رویشی این گیاه می پردازیم. در فصل پائیز (آبان ماه) ریزوم گیاهان 3 تا 4 ساله را پس از خروج از خاک به قطعات 15 تا 25 سانتی متری تقسیم می کنند. این قطعات را در ردیف هایی با فاصله ی 60 تا 80 سانتی متر و با فاصله ی30 تا 40 سانتی متر از یکدیگر کشت می نمایند. پس از کاشت بایست به سرعت آبیاری صورت بگیرد. شیرین بیان یکی از گیاهان دارویی است که بیشتر بصورت بهره برداری از طبیعت به بازار مصرف می رسد و کمتر مورد کشت و کار قرار می گیرد و جالب است که بدانیم ریشه ی این گیاه بصورت خشک شده  یا عصاره، یکی از مهمترین اقلام صادراتی کشورمان در بخش گیاهان دارویی است و در بسیاری از کشورهای اروپایی نظیر انگلیس، آلمان، بلژیک، فرانسه و ... مورد کشت وسیع قرار می گیرد.
مرحله ی داشت این گیاه شامل مبارزه ی مکانیکی با علف های هرز و قطع ساقه های این گیاه از فاصله ی 10 سانتی متری خاک در ابتدای فصل رویش هر سال می باشد.
برداشت ریشه های این گیاه در فصل پائیز سال سوم یا چهارم صورت می گیرد. این عمل در سطوح کوچک با استفاده از بیل و در سطوح وسیع توسط ماشین های مخصوص انجام می شود. میزان عملکرد ریشه بصورت خشک شده 5/1 تا 2 تن در هکتار ذکر شده است.

دمکرده و جوشانده

فرآوری
قسمت مورد استفاده ی این ریشه های این گیاه هستند که دارای ترکیبات مختلفی می باشند. مهمترین ترکیب موجود در ریشه های این گیاه اسید گلیسریزیک است که 50 بار از شکر شیرین تر می باشد و مقدار آن با توجه به شرایط محیطی و واریته ی گیاه بین 5 تا 20 درصد می باشد.

خواص درمانی و کاربرد 
مهمترین خواص درمانی ریشه های این گیاه عبارتند از: ملین،خلط آور، مدر، درمان کننده ی زخم معده و اثنی عشر، موثر در درمان بیماری های دستگاه تنفس مانند برونشیت و التهاب نای و ... . در داروسازی از عصاره ی ریشه ها برای شیرین کردن طعم داروها بصورت گسترده استفاده می شود.
احتیاطات مصرف: مصرف بی رویه ی ریشه های این گیاه بدلیل تحریک غدد فوق کلیوی و ترشح بیش از اندازه ی هورمون آلدسترون ممنوع اعلام گردیده است. این حالت سبب عوارضی چون اختلال در فعالیت های متابولیسمی، بالا رفتن فشار خون  و ... می گردد. مصرف این گیاه در دوران بارداری و شیردهی منع شده است.
نحوه ی مصرف: 1 تا 4 گرم از پودر ریشه ها را بصورت دمکرده و یا جوشانده به تعداد سه مرتبه در طول روز استفاده می کنیم.

کامتون شیرین با شیرین بیان !!


کلمات کلیدی:
اوکالیپتوس
ساعت ۱٢:٠۳ ‎ق.ظ روز ۱۳۸٧/٢/۱٠  

اوکالیپتوس

Eucalyptus globulus

Blue gum tree - Eucalyptus

Myrtaceae

معرفی و گیاهشناسی
اوکالیپتوس درختی است با ارتفاع 5 تا 35 متر (و گاها به ارتفاع بیشتر) که دارای برگ هایی کشیده با طول 15-10 سانتی متر و عرض 8-4 سانتی متر می باشد. رنگ برگ ها در ابتدا سبز مایل به آبی است ولی تدریجا به رنگ سبز مایل به سفید در می آید. در بافت های پارانشیمی برگ، کیسه های ترشحی حاوی اسانس وجود دارد. میوه های این گیاه از نوع کپسول می باشد.

میوه ها

نمای کلی

اوکالیپتوس سنبل استرالیا است و در کشورهای اسپانیا و پرتقال و ... نیز در سطوح وسیع پرورش داده می شود.

اوکالیپتوسی با قدمت بیش از 300 سال در استرالیا

نیازهای اکولوژیکی و پراکنش
گونه های اوکالیپتوس بیشتر در زمین های باتلاقی و مرداب ها و بر حسب نوع گونه، در آب وهوای نیمه خشک و نیمه مرطوب و خاک نسبتا آهکی و ماسه ای بهتر رشد می کنند. در مقابل سرما مقاومت چندانی ندارد وخشک می شود ولی با شروع فصل گرما ریشه جوش می دهد و سریعا رشد می نماید.
اوکالیپتوس بومی استرالیا است ولی امروزه در اکثر نقاط جهان پرورش داده می شود.

کاشت، داشت و برداشت
تکثیر اوکالیپتوس از طریق دانه و قلمه صورت می گیرد. نحوه ی متداول تکثیر این گیاه از طریق دانه می باشد که جهت تولید نهال در نهالستان ها استفاده می گردد. قلمه های این گیاه بخوبی ریشه دار نمی شوند.


برگ های این گیاه مورد برداشت قرار می گیرند که بهترین فصل محصول برداری برگ ها از مرداد تا مهرماه می باشد.

ترکیبات شیمیایی و فرآوری
برگ تازه اوکالیپتوس دارای 3 تا 5 درصد اسانس، یک ماده تلخ به نام روتین، مواد رزینی مختلف،  اسید اکالیپتیک و ... است. اسانس آن از برگ های تازه و غنچه های گل به وسیله تقطیر با بخار آب در مقیاس صنعتی استخراج می گردد. سینئول (اکالیپتول) مهم ترین و اصلی ترین ماده تشکیل دهنده اسانس اوکالیپتوس می باشد.


از برخی ارقام اوکالیپتوس صمغی قرمز رنگ به نام کینو Kino گرفته می شود که حاوی تانن فراوانی است.

خواص درمانی و کاربردها
اوکالیپتوس دارای کاربردهای وسیع در مصارف دارویی، صنعتی و فضای سبز است. برگ های این گیاه برای درمان سرماخوردگی، آنفلوانزا و ضدعفونی مجاری تنفسی کاربرد دارند.

چوب این درخت در صنعت کاغذسازی استفاده فراوانی دارد و بعلت زیبایی این گیاه و مقاومت خوب اش به شرایط محیطی، در فضای سبز نیز استفاده می گردد.


کلمات کلیدی:
عکس
ساعت ۱۱:٥٩ ‎ب.ظ روز ۱۳۸٧/٢/٩  
کلمات کلیدی:
کمکهای اولیه با گیاهان دارویی
ساعت ۱۱:٥٧ ‎ب.ظ روز ۱۳۸٧/٢/٩  

کمکهای اولیه با گیاهان دارویی : 

ما در یک فوریت پزشکی در خانه بیشتر از آنکه به داروهای گیاهی فکر کنیم به سراغ ضد عفونی کننده ها و مسکن های رایج میرویم. اما گیاهان را هنوز هم میتوان جانشینی موثر برای بسیاری از داروهای بدون نسخه موجود دانست و در مواردی شاید دسترسی به آنها بسیار ساده تر از دسترسی به جعبه کمکهای اولیه استاندارد باشد. مثلا در یک منطقه روستایی،برای استفاده در منزل،فراورده های تجارتی را میتوان جانشین گیاه تازه نمود.

داروی خریدنی: داروهای گیاهی را میتوان در اشکال گوناگون،شامل کرم،عصاره روغنی وکپسول،بصورت آماده خریداری کرد.در زیر تعدادی از مفید ترین گیاهان دارویی برای نگهداری در جعبه کمکهای اولیه در منزل معرفی شده اند.


داروهای نجات بخش: داروهای حاصل از گل گنذم یا قنطوریون اثر زیادی بر احساسات و عواطف دارند.این دارو که به شکل کرم هم موجود میباشد،برای شوک ها و ناراحتی های عصبی مفید است.


کرم گل داوودی: اغلب آنرا بعنوان همیشه بهار میفروشند،یک ضد عفونی کننده و ضد قارچ است،برای انواع خراشیدگیها و بریدگیها مفید است.


پماد گوش خر: این پماد با  افزایش دادن رشد سلولها  سرعت ترمیم زخم را بیشتر میکند: تنها در زخمهای تمیز بکار ببرید چون سرعت ترمیم پوست ممکن است باعث باقی ماندن کثافات در زخم شود.
 

کرم حشیشه القزاز: یک داروی با ارزش که برای بیرون کشیدن تراشه چوب و نیش حشرات حشرات و کورک یا برای سوختگی و تاول بکار میرود.


کرم آرنیکا: موثر برای کوفتگی و کشیدگی عضلات . در پوست مجروح بکار نبرید چون ممکن است تحریک کننده باشد.


قرصهای آرنیکا: برای شوکها یا حوادث خانگی لازم است،یکی از این قرصهای همئوپاتیک را میتوان تا هنگام ایجاد احساس آرامش ، هر 30 دقیقه  یک بار مصرف کرد.


روغن اسطوخودوس: 2-3 قطره ی آنرا به یک قاشق چایخوری روغن حامل اضافه کنید و انتهای گردن و شقیقه ها را ، با بروز اولین نشانه های سزدزد یا میگرن ،ماساژ دهید.از همین مخلوط برای درمان سوختگی،تاول و آفتاب سوختگی استفاده کنید.


روغن درخت چای: فوق العاده ضد عفونی کننده و ضد قارچ برای بریدگیها و خراشها و نیز زگیل و تبخال.


کپسول مغربی: درمان کننده مناسب حالت خماری است با مقدار دوز بالا (دو تا سه گرم) در صبح مصرف شود تا به آرامش و نشاط لازم برسید.


عصاره نارون کوهی: مناسب برای درمان سوختگی سطحی و سوختگی بر اثر آفتاب ، خیسانده ریشه های طنابی نارون کوهی جریان خون را در محل زخمها و نیش حشرات تسهیل میکند و آنرا تسکین میدهد برای کوفتگی و در رفتگی عصاره منجمد نارون کوهی که قبلا آماده و با مشخصات در فریزر قرار داشته استفاده کنید.


داروهای خانگی: از مواد خام موجود در قفسه آشپز خانه ،مانند سیر،زنجبیل،چای های گیاهی،برخی از مفید ترین داروها بعنوان کمکهای اولیه ،به دست می آید،علاوه بر این،روغن دمکرده گیاهان تازه را میتوان با استفاده روشهای سرد و داغ تهیه ی دمکده فراهم آورد.


سیر: حبه های سیر را که فوق العاده ضد عفونی کننده اند ، روی جوشهای آکنه یا نقاط عفونی دیگر پوست بمالید و برای درمان میخچه از سیر له شده استفاده کنید.


صبر زرد: برای تسکین سوختگی خفیف، تاول یا آفتابسوختگی برگی از یک گیاه صبر زرد (aloe vera) بکنید ،آنرا بشکافید و ژل غلیظ درون آنرا فرا به ناحیه آسیب دیده بمالید.


پیاز: برش ها ی تازه پیاز را روی محل گزش حشرات قرار دهید تا فورا تسکین یابد. همچنین برای از بین بردن کهیر های ناشی از مواد غذایی میتوانید از آب استفاده نمائید.


زنجبیل: یک قطعه از زنجبیل را که حالت بلوری یافته است برای رفع تهوع و پیشگری از استفراغ بجوید.


در مزرعه (طبیعت بکر): در یک مورد فوری در منطقه ای روستایی میتوانید از بومادران برای جلوگیری از خونریزی و زخم و بینی،از مینا چمنی (daisies)له شده برای کوفتگی و کشیدگی غضلات، از بارهنگ (plantain-plantago) تازه یا بادرنجبویه(lemon balm) برای گزیدگی حشرات ، و البته از dack leaves برای رفع خارشهای ناشی از تماس با گزنه ، استفاده کرد.


گیاهان خشک شده: مجموعه ای از گیاهان خشک شده ،به صورت باز یا کیسه ای را برای تهیه دمکرده ها ی گیاهی در دسترس داشته باشید. دمکرده بابونه را برای ناراحتی ها و شوکهای عصبی ،رازیانه را (fennel) یا نعناع را برای سوء هاضمه و اسطخو دوس را برای سردرد و میگرن مصرف کنید.


روغنهای دمکرده: از روغن هو فاریقون برای سوختگی ، از روغن گل قاصدک (marigold) برای کوفتگی و کشیدگی غضلات ، و از روغن بادرنجبویه (lemon balm) برای نیش حشرات و بعنوان 


کلمات کلیدی:
رده بندی گیاهان دارویی ومعطر ایرانی
ساعت ۱۱:٤۸ ‎ب.ظ روز ۱۳۸٧/٢/٩  
نام تیرهنام فارسی تیرهنام گیاه: علمی- فارسیمشخصات تیره و گونه ها

Apiaceae

آپی آسه

Umblliferae

چتریان

گونه

جنس

هویج Paucus

کرفس Apium

شوید Anetum

زیره Carum

گل آذین چتر

پریمولاسه Primulaceae

پامچال

پامچال Primula

سیکلامن Cyclamen

علفی-یک یا دو ساله-گلها منظم دوجنسی

ابناسه Ebnaceae

خرمالو

خرمالو Diospyros

درختچه-گلها معمولا تک جنس

اوله آسه Oleaceae

زیتون

زیتون Olea

زبان گنجشک Fraxinus

میوه شفت

میوه سامار

بوراژیناسه Boraginaceae

گاوزبان

گل گاو زبان Borago

میوه چهار فندقه

سولاناسه Solanaceaeسیب زمینی

سیب زمینی Solanum

فلفل Capicum

گل آذین گرزن

لامیاسهLamiaceae

Labiatae

نعناعنعناع Menthaساقه چهار گوش-میوه چهار فندقه

کوکوربیتاسه

Cucurbitaceae

کدو

خیار Cucumis

هندوانه Citrollus

کدو Cucurbita

میوه Pepo

سته

میوه Pepo

آستراسه Astraceaeآفتابگردان

آفتابگردان Helianthus

کاهو Lactuca

گل گندم Centaureae

گل قاصد Taraxacum

گل آذین کلاپرک-گلهای پنج قسمتی میوه فندقه

سلاستراسه

Celasteraceae

شمشاد  شمشاد

Evonymus-Joponcus

درختچه ای
ویتاسه Vitaceaeانگور

انگور Vitis-vinifera

موچسب

Ampetopsis-Vitifolia

بالا رونده-برگها منفرد-پیچک-منشا میوه سته

پاپیلیوناسه

Papilionaceae

یا

Fabaceae

پروانه آسا یا پروانه داران

ماشَک Vitis-Vinifera

باقلا Vicia-Faba

نخود معمولی Cicer-arietinum

مشبه Trifolium-Repens

یونجه Medicago-Sativa

اقاقیا Robinia

گل کامل-دوجنسه-نامنظم

گل 5 گلبرگ-درفش-ناو-بال

شبیه پروانه

درختی

رزاسه

Rosaceae

رز

هلو Persica-Vulgaris

بادام Amygdalus

گیلاس-آلبالو Cerasus

گوجه-اکومه Prunus

درختی-میوه شفت

گلابی Pyrus

سیب Malus

به Cydonja

درختی-میوه پوم
  گل سرخ Rosa

توت فرنگی Fragaria

تمشک Rubus

فندقه آزاد

فندقه مرکب

شفت مرکب


کلمات کلیدی:
کشت ـ تولید و تکثیر رزماری(اکلیل کوهی)
ساعت ۱۱:٤٧ ‎ب.ظ روز ۱۳۸٧/٢/٩  

خلاصه

این تحقیق مطالعاتی با هدف شناخت بهترین روش کشت جهت افزایش تولید در هکتار و نیز نحوه تکثیر قلمه به روشهای مختلف که در ایستگاه گیاهان دارویی مرکز آموزش جهاد کشاورزی سمنان در فاصله سالهای 1379 تا 1382 انجام شد. نتایج نشان داد که نحوه کشت و تولید وتکثیر این گیاه نباید با استفاده ازروشهای منابع موجودانجام شود بلکه باید با توجه به شرایط هر منطقه و با بررسی های مختلف انجام شود تا به بهترین عملکرد در هکتار رسید.ما نتیجه گرفتیم که بهترین شیوه کشت گیاه رزماری برای منطقه سمنان در سال اول در داخل جوی ها وبه فاصله 80*80 سانتیمتر می باشد که با توجه به کاشت تعداد بیشتر قلمه ها میزان تولید در هکتار تا 5/1 برابرافزایش یافت.
واژه های کلیدی : کشت ، رزماری ،سمنان .
 

مقدمه

کاشت صحیح گیاهان دارویی و محصولات فرعی و فراورده های آنها مستلزم تحقیق و کاربرد روش صحیح و علمی است. چنانچه در کشت و تکثیر گیاهان دارویی بخواهیم با استفاده از منابع موجود و یا اطلاعات جمع آوری شده از کشورهای مختلف عمل نماییم هرگز بهره برداری مناسب از محصول مورد نظر و همچنین از فراورده های آن نخواهیم داشت زیرا شرایط اکولوژیک مناطق مختلف متفاوت بوده و همچنین نوع زمین مورد کشت، نحوه آبیاری ـ نوع آب آبیاری و موارد مشابه دیگر در تولید محصول و نیز فراورده های حاصل از آن نیز موثر خواهد بود لذا جهت تولید و کشت صحیح یک گیاه دارویی باید در هر منطقه شرایط صحیح و مناسب آن بررسی و سپس با توجه به شرایط موجود اقدام به کشت و تکثیر آن نمود.در این مطالعه که در راستای تولید گیاه(ماده اولیه) برای پایلوت اسانس گیری و عرق گیری گیاهان دارویی در مرکز آموزش جهاد کشاورزی سمنان بر روی گیاه رزماری انجام گرفته است موضوعات مورد بررسی بر روی نحوه کشت ـ نحوه تکثیر قلمه ـ نحوه برداشت ـ زمان برداشت میزان تولید و موارد دیگر می باشد که به شرح ذیل می آید.
 

مواد و روشها

مرکز آموزش جهاد کشاورزی سمنان پس از راه اندازی پایلوت اسانس گیری و عرق گیری گیاهان دارویی جهت آشنایی دانشجویان با کارهای عملی و کار با دستگاههای صنعتی اسانس گیری و عرق گیری به منظور تامین مواد اولیه پایلوت اسانس گیری خود اقدام به کشت گیاه رزماری (الکیل کوهی) به وسعت 2/1 هکتار (قطعه اول) نمود که تاریخ اولین کشت در 15/2 /79 با استفاده از گیاهان گلدانی بود که قطعه زمین مورد نظر به صورت جوی و پشته آماده گردید فاصله ردیف های کشت 120cm ودر روی ردیف 50 cmدر نظر گرفته شد و به تعداد حدود 18000 گلدان کشت گردید.(در 2/1 هکتار) زمین کشت شده در نیمه اول سال هر 7 روز یک بار و در نیمه دوم سال با توجه به بارندگی هر 25-20 روز یکبارآبیاری گردید اولین برداشت محصول در اوایل خرداد ماه 80 صورت گرفت.
همچنین دومین برداشت محصول در سال81 همزمان با گلدهی آغاز گردید که گیاهان به طور پیوسته روزانه تراشیده شده و در پایلوت اسانس گیری مورد نظر اسانس گیری شدند از زمان اولین کشت رزماری های مورد نظر موارد و پارامترهای زیادی مورد بررسی و اندازه گیری قرار گرفتند که نتایج حاصل در بخش نتایج و بحث آمده است و کلیه نتایج بدست آمده در مزارع جدید رعایت گردید.
نحوه مبارزه با علف های هرز در مزرعه موجود با استفاده از کلتیواتور بطریق مکانیکی پس از برداشت محصول بوده است که علف های ریشه کن شده توسط کارگر جمع آوری گردیدهمچنین در کل مراحل رشد از هیچ کود شیمیایی استفاده نگردید و فقط از کود مرغی بصورت سرک استفاده گردیده است.
در تکثیر قلمه های رزماری از شاسی استفاده گردید(در مرحله اول) که شاسی مورد نظر از سطح زمین یک متر عمق داشت که در کف شاسی 50 cm ماسه بادی ریخته شده بود و سقف شاسی با پلاستیک پوشانده گردید . دراین روش تکثیر قلمه ها در 15 آبان درشاسی کشت شد ودر اسفند ماه به زمین اصلی انتقال داده شدند. در هر متر مربع شاسی حدود 800 قلمه تولید گردید که موفقیت کل قلمه های تولید شده 90 درصد بود.
در سالهای بعد بدون پوشاندن سقف شاسی در اوایل فروردین قلمه ها در شاسی زده شد و در اسفند ماه همان سال مورد استفاده قرار گرفت که موفقیت تولید این قلمه ها نیز 90 درصد بوده است.
نوع سوم تکثیر قلمه های رزماری، کشت مستقیم قلمه ها در زمین معمولی که حدود 20 cm از ماسه بادی پوشانده شده بوداجرا گردید که موفقیت این نوع تکثیر نیز حدود 90 درصد بود .
 

نتایج و بحث

نتایج این پژوهش نشان داد که با بررسی های به عمل آمده در نحوه کشت رزماری در قطعه اول، فاصله ردیف ها زیاد در نظر گرفته شده بود و به همین خاطر فاصله ردیف ها در کشت قطعه دوم وقطعات سالهای بعد به 80cm کاهش داده شد که به این صورت تعداد قلمه های ریشه دار کشت شده در یک هکتار از زمین حدود 22000 قلمه رسید. همچنین در کشت قطعه اول گلدانها بر روی پشته ردیف ها کاشته شد که به علت گرمای هوا و کافی نبودن رطوبت حدود 1500 گلدان خشک گردید لذا در قطعه دوم و قطعات دیگر قلمه های ریشه دار با این که به صورت گلدانی نبودند داخل جوی ها کشت شده که بعلت رطوبت بیشتر تعدادسبز شدن قلمه ها افزایش پیدا کرده و در سال دوم جای جو و پشته در زمین جابجا گردید در برداشت سال اول که همزمان با گلدهی گیاه انجام گرفت میزان تولید گیاه حدود 12 تن و در برداشت سال دوم به 40 تن رسید در(2/1 هکتار) که با توجه به اینکه تعداد قلمه های کشت شده در قطعه دوم افزایش داده شد میزان تولید در یک هکتار در سال اول حدود 15 تن و در سال دوم حدود 50 تن رسید. یعنی با تغییر فاصله کشت تولید حدود 5/1 برابر افزایش پیدا کرده است .
همچنین در خصوص آفت گیاه رزماری از زمان کشت تا بحال هیچ آفت خاصی بر روی این گیاه مشاهده نگردیده است ولی در بعضی ازمواقع بوته ها دچار بیماری قارچی شدند.


کلمات کلیدی:
بررسی تولید کالوس و سوسپانسیون سلولی گیاه Varthemia persica
ساعت ۱۱:٤٥ ‎ب.ظ روز ۱۳۸٧/٢/٩  

خلاصه

امروزه کشت بافت گیاهی از اهمیت و ارزش خاصی در دنیا برخوردار بوده، صنایع مختلف مانند صنایع دارویی، استفاده از کشتهای بافت گیاهی و جایگزین کردن آن در بعضی موارد به جای گیاهان طبیعی را در دستور کار خود قرار داده اند. در این تحقیق به منظور بررسی تاثیر نور، pH ، دما و هورمونهای تنظیم کننده رشد بر روی میزان رشد کالوس و سوسپانسیون وارتمیاپرسیکا و بهینه کردن این شرایط، کالوسها و سوسپانسیونها در شرایط مختلف از نور، pH ، دما و هورمونهای تنظیم کننده رشد انکوبه شدند و پس از یک ماه میزان رشد و خصوصیات ظاهری کالوسها و سوسپانسیون ها با شرایط معمولی انکوباسیون مقایسه شد. نتایج نشان داد که میزان رشد کالوسها و سوسپانسیونها در تاریکی با pH 6 و درجه حرارت بین 20 تا 26 درجه سانتیگراد و مقادیر هورمونی ، 4-D ، 2 و کینتین و میواینوزیتول و فاقد NAA بیشترین مقدار می باشد و در هر گونه برنامه ریزی برای تولید بیشتر باید این پارامترها لحاظ شود.
واژه های کلیدی : کشت بافت ، گیاه دارویی ، کالوس

 

مقدمه

گیاه Varthemia persica گیاهی معطر با نام فارسی عطر سنگ از خانواده آستراسه (کمپوزیته) دارای سه واریته (stennocephalu, squerrosula, persica) می باشد(2). گیاهی است پایا، ایستاده و محکم، سبز متمایل به کبود یا زرد فام، پرساقه، منشعب، گل آن زرد و موسم گل مرداد و تیر می باشد. (3) این گیاه با توجه به خانواده آن (کمپوزیته) احتمالاً حاوی فلاونویید، کومارین، سزکویی ترپن، لاکتون و ... می باشد. (4) در گونه V.iphionoides ، عصاره قلیایی دارای اثر ضد باکتری و ضد قارچ می باشد. گیاه دارای اثر ضد اسپاسمی نیز می باشد اثر کاهش دهنده قند هم در رات سالم و هم در رات دیابتی با استرپتوزوسین را نیز نشان می دهد. این اثرات به علت فلاونوئیدهای (Kamatakenia ، Xanthomicrol ، Jaceidine ، متیل 3-3 کوارستین) می باشد (4). کشت بافت گیاهی روش جدید برای بدست آوردن مواد موثره گیاهی است (1). و از آنجا که تاکنون هیچ مطالعه کشت بافت روی این گونه صورت نگرفته است. بررسی هایی برای ایجاد کشت کالوس و سوسپانسیون سلولی گیاه مذکور انجام شد.
 

مواد و روشها

دانه های عطر سنگ به مدت سه دقیقه با الکل 70 درصد و با پراکسید هیدروژن 30 درصد استریل گردیده، سپس توسط آب مقطر استریل شستشو داده شدند. پس از آن در شرایط آسپتیک به پتری دیشهای استریل حاول کاغذ صافی آب مقطر منتقل شدند. دانه ها پس از تبدیل شدن به دانه رست در شرایط اسپتیک به محیط کشت جامد MS منتقل گردیدند تا به کالوس تبدیل شوند (5-1). سپس قطعاتی از کالوس نکروز نشده به محیط کشت مایع MS منتقل و روی تکان دهنده دوار قرار داده شدند تا به سوسپانسیون سلولی تبدیل گردد(1). به منظور بررسی تاثیر نور، pH ، دما و هورمونهای تنظیم کننده رشد بر روی میزان رشد کالوس و سوسپانسیون وارتمیاپرسیکا و بهینه کردن این شرایط، کالوسها و سوسپانسیونها در شرایط مختلفی از نور ، pH ، دما و هورمونهای تنظیم کننده رشد انکوبه شدند. پس از یک ماه میزان رشد و خصوصیات ظاهری کالوسها و سوسپانسیونها با شرایط معمولی انکوباسیون مقایسه شد (6).
 

نتایج و بحث

محیط کشتهای مختلف با تغییر تنظیم کننده های رشد برای ایجاد کالوس و سوسپانسیون با توده و وزن مناسب بررسی شدند. در محیط کشت MS حاوی ، 4-D ، 2 و کینتین و میواینوزیتول و فاقد NAA بهترین رشد دیده شد. کالوسها و سوسپانسیونهایی که در شرایط معمولی (محیط کشت با pH حدود 7/5 ، دمای ، 18 ساعت روشنایی و 6 ساعت تاریکی) رشد کردند، سفید رنگ بودند و رشد خوبی هم داشتند. کالوسها و سوسپانسیونهایی که در روشنایی رشد کردند، بعد از مدتی سبز رنگ شدند و میزان رشد آنها کمتر از شرایط معمولی بود. در صورتیکه کالوسها وسوسپانسیونهایی که در تاریکی رشد کردند، سرعت رشد بهتری نسبت به شرایط معمولی داشته و سفید رنگ بودند. کالوسها و سوسپانسیونهایی که روی محیط کشت با pH حدود 9 (بازی) واکشت شدند، کمی بعد از واکشت سبز رنگ و بعد از چند روز سیاه شدند و رشد آنها متوقف شد. در صورتیکه که کالوسهایی که روی محیط کشت با pH 6 واکشت شدند، رشد بهتری نسبت به pH حدود 7/5 داشته و سفید رنگ بودند. انکوبه کردن کالوسها در دمای سبب شد که کالوسها و سوسپانسیونها رشد آهسته تری نسبت به دمای داشته باشند و بعد از مدتی نکروز شوند در صورتیکه در دمای کالوسها و سوسپانسیونها رشد بهترین نسبت به دمای داشته وس فید رنگ بودند. چون کالوسها و سوسپانسیونها بیشترین رشد را با مقادیر هورمونی ، 4-D ، 2 و کینتین و میواینوزیتول و فاقد NAA نشان دادند ، در تمام آزمایشات از این مقادیر هورمونی استفاده شد. کالوسها و سوسپانسیونها در تاریکی با pH 6 و درجه حرارت بین 20 تا 26 درجه سانتیگراد بیشترین مقدار رشد را نشان دادند. کالوسها ترد و سفید رنگ بود و در مورد سوسپانسیون سلولی آن سبز رنگ بود. در این مطالعه نشان داده شده pH ، دما، نور روی میزان رشد کالوس و سوسپانسیون تاثیر داشته و هر گونه برنامه ریزی برای تولید بیشتر باید با توجه به این پارامترها انجام گیرد


کلمات کلیدی:
روش های تیغ زنی بر عملکرد شیره و بقای گیاه دارویی آنغوزه
ساعت ۱۱:٤۳ ‎ب.ظ روز ۱۳۸٧/٢/٩  

خلاصه

آنغوزه از گیاهان دارویی مهم تیره چتریان است. ریشه این گیاه شیره‌ای را در خود ساخته و دخیره می‌کند که با عمل تیغ‌زدن مورد بهره‌وری قرار می‌گیرد. این شیره مصارف دارویی داشته و جهت تهیة داروهای ضد انگل، ضد تشنج و قاعده آور مورد استفاده قرار می‌گیرد. در این تحقیق اثرات پنج روش تیغ زنی عرضی (شاهد)، دو طرفه، یک طرفه، طولی و تلفیقی (ترکیبی از یکطرفه و طولی) بر روی عملکرد شیرابه دهی و بقای گیاه آنغوزه مورد بررسی قرار گرفت. میانگین عملکرد تولید شیرابه در روشهای تیغ زنی عرضی (شاهد)، دو طرفه، یک طرفه طول و تلفیقی به ترتیب 9/62، 6/59، 0/39، 6/19 و 4/43 گرم در بوته بود و درصد سبز شدن (بقاء) گیاهان نیز به ترتیب 12،86 ،‌94،‌76 و 96 درصد بود. طبق نتایج این تحقیق، تیغ زنی به روش دو طرفه جهت بهره‌برداری از گیاه آنغوزه توصیه می شود.
 

مقدمه :

آنغوزه (Ferula assa-foetida L) گیاهی است علفی، چند ساله و و مونوکارپیک. قطر ریشه آنغوزه بین 10 تا 12 سانتی‌متر و طول آن 30 تا 40 سانتی‌متر می‌باشد. صمغ استخراج شده از این گیاه با عمل تیغ زنی رأس طوقه انجام می‌گیرد. در ایران از روش تیغ‌زنی عرضی برای استحصال شیره استفاده می‌شود و به این صورت که یک برش عرضی در رأس طوقه گیاه زده می‌شود و جوانه انتهایی که در این ناحیه وجود دارد قطع می‌گردد و منجر به مرگ گیاه می‌شود و به این جهت نسل این گیاه مفید در معرض انقراض است. هدف از انجام این تحقیق یافتن روشی صحیح ازتیغ زدن ریشه است به طوری که نه تنها حداکثر شیرابه کسب گردد و از نظر اقتصادی مقرون به صرفه باشد بلکه به ادامه حیات گیاهان آنغوزه صدمه‌ای وارد نگردد.
 

مواد و روشها :

این تحقیق در منطقه‌ای به نام خمروت در 35 کیلومتری شمال شرقی زرند و 100 کیلومتری شمال غرب شهر کرمان انجام گرفت. پنج روش تیغ زنی شامل روش عرضی (سنتی)، یک طرفه، دو طرفه، برش طولی و تلفیقی (ترکیبی از یک طرفه و برش طولی) در این تحقیق مورد مطالعه قرار گرفت. برای هر تیمار 10 گیاه به صورت تصادفی تیغ زده شد و شیره این ده گیاه نیز در طی 15 مرتبه تیغ زنی در یک ظرف جداگانه جمع‌آوری شدند. شیرابه‌های جمع‌آوری شده در هر ظرف در پایان دوره بهره برداری توزین و در پایان مرحله تیغ زدن گیاهان تیغ خورده خاک داده شده و در بهار سال بعد تعداد گیاهان سبز شده شمارش شدند.

نتایج و بحث:

نتایج این پژوهش نشان داد (شکل 1) که میزان عملکرد تولید شیرابه در روشهای عرضی (شاهد)، دو طرفه، یک طرفه، طولی و تلفیقی به ترتیب 9/62، 6/59، 0/39، 6/19 و 4/43 گرم در هر بوته بود. روش تیغ زنی عرضی (شاهد) که در حال حاضر در ایران اجرا می‌شود با روش دو طرفه از نظر میزان عملکرد تولید شیرابه (به ترتیب 9/62 و 6/59 گرم شیره) اختلاف معنی‌داری نداشت. روشهای تلفیقی و یک طرفه نیز از این نظر اختلاف معنی داری با یکدیگر نشان ندادند. روش طولی مناسب تشخیص داده نشد زیرا شیره دهی پس از چند بار تیغ زدن به شدت کاهش می‌یابد و محل تیغ خورده خشک می‌شود. این روش کمترین تولید را داشت. اثر روشهای تیغ زنی بر بقاء گیاهان نیز اختلاف معنی‌دار داشت. به طوری که از 50 گیاه تیغ خورده به هر روش 60، 43، 47، 48 و 38 گیاه (12، 86، 94 و 76 درصد) به ترتیب در روشهای عرضی، دو طرفه، طولی و تلفیقی باقی ماندند و در سال بعد مجدداً سبز شدند و تولید پیکر رویشی کردند (شکل 2). در این تحقیق روش دو طرفه جهت تیغ زنی گیاه آنغوزه توصیه می‌گردد. چون ضمن اینکه این روش از نظر آماری عملکرد شیره‌دهی مساوی با روش عرضی داد ادامه حیات درصد بیشتری از گیاهان بهره برداری شده را نیز در مرتع امکان پذیر می کند.


کلمات کلیدی:
Thymus daenensis (آویشن) بررسی تاثیر کودهای ازته، فسفره و پتاسه بر عملکرد گیاه د
ساعت ۱۱:٤٢ ‎ب.ظ روز ۱۳۸٧/٢/٩  

خلاصه

Thymus daenensis یکی از گونه‌های دارویی بومی کشور ایران است که به‌صورت خودرو در مناطق مختلف کشور دیده می‌شود. به علت داشتن ترکیبهای مؤثر مشابه با گونه استاندارد (T. vulgaris) می‌تواند در صنایع دارویی، بهداشتی و غذایی مورد استفاده قرار گیرد بررسی امکان کشت و تولید انبوه این گونه از اهمیت ویژه‌ای برخوردار است. این تحقیق با هدف بررسی تأثیر عناصر NPK بر روی عملکرد سرشاخه گلدار گیاه در سال زراعی 1376 در مرکز تحقیقات کشاورزی و منابع طبیعی اصفهان اجرا گردید. در این ازمایش عملکرد سرشاخه گلدار گیاه تحت تأثیر چهار سطح کود ازته (صفر، 150، 200 و 250 کیلوگرم برمبنای ازت خالص در هکتار)، سه سطح کود فسفره (صفر، 100 و 150 کیلوگرم بر مبنای P2O5 در هکتار) و سه سطح کود پتاسه (صفر، 50 و 100 کیلوگرم پتاسیم بر مبنای K2O در هکتار) با استفاده از آزمایش فاکتوریل در قالب طرح بلوکهای کامل تصادفی در سه تکرار مورد ارزیابی قرار گرفت که کودهای ازته و فسفره موجب افزایش عملکرد وزن خشک سرشاخه گردیدند.
واژه‌های کلیدی: ازت، فسفر، پتاسیم، عملکرد، آویشن

 

مقدمه

بخش بیشتر گیاهان دارویی در کشور از عرصه‌های طبیعی این گیاهان جمع‌آوری می‌گردد و بنابراین اصول بهداشتی و فنی در جمع‌آوری، خشک کردن و بسته بندی آنها کمتر رعایت می‌شود (2). علاوه بر این بهره‌برداری بی رویه در طبیعت باعث تخریب رویشگاههای این گیاهان شده است. بنابراین کشت زراعی این گونه‌ها و تلاش برای افزایش عملکرد آنها در واحد سطح اهمیت دارد. از جمله بیماریهای شایع و با اهمیت، بیماریهای قارچی و میکروبی هستند که با استفاده از ترکیبهای فنلی آویشن می‌توان به نحو مؤثری با برخی از آنها مقابله کرد (1).
گیاه T. daenensis به دلیل داشتن بتا - کاریوفیلن، تیمول و کارواکرول به عنوان ضدالتهاب، مسکن، ضدمیکروب و مؤثر در تسکین علائم سرماخوردگی کاربرد دارد (4). تیمول موجود در گیاه T. daenensis دارای اثر آنتی سپتیکی 20 برابر فنل و اثرات سمی کمتر از آن می‌باشد (5). از روغن‌های این گیاه به عنوان اسانس مطبوع کننده، دئودورانت، ضدعفونی کننده و ضدسرفه همچنین در دهان شویه‌ها و غرغره‌ها بکار می‌رود (3 و 5). بر اساس بررسیهای انجام شده تا کنون هیچ‌گونه تحقیقی در مورد تاثیرکودها بر روی عملکرد سرشاخه گلدار گیاه T. daenensis انجام نشده و برای اولین بار این آزمایش انجام شد.
 

مواد و روشها

پس از انتخاب زمین در ایستگاه تحقیقاتی شهید فزوه در اواسط مهر ماه 1375 زمین شخم زده شد و در اسفند همان سال زمین طبق نقشه طرح آماده سازی و کودهای فسفاته و پتاسه یک ماه قبل از کشت در کرتها توزیع شد. در این تحقیق تاثیر چهار سطح کود ازته (صفر، 150، 200 و 250 کیلوگرم برمبنای ازت خالص در هکتار)، سه سطح کود فسفره (صفر، 100 و 150 کیلوگرم بر مبنای P2O5 در هکتار) و سه سطح کود پتاسه (صفر، 50 و 100 کیلوگرم پتاسیم بر مبنای K2O در هکتار) برعملکرد سرشاخه گلدار گیاه با استفاده از آزمایش فاکتوریل در قالب طرح بلوکهای کامل تصادفی در سه تکرار مورد ارزیابی قرار گرفت. بذرهای مورد استفاده از تعدادی بوته گیاه که از نظر رشد رویشی کاملاً یکنواخت بودند تهیه گردید. کشت در اول اردیبهشت ماه 1376 روی پشته‌ها به فاصله 50 سانتیمتر روی پشته‌هایی که به فاصله 30 سانتیمتر ایجاد شده بودند انجام شد.
در مرحله گلدهی سرشاخه گلدار گیاه جمع‌آوری و در شرایط یکسان و سایه خشک و توزین گردید. علاوه بر این میزان جذب عناصر NPK در گیاه اندازه‌گیری شد و نتایج حاصل توسط برنامه کامپیوتری S.A.S تجزیه آماری گردید و میانگین‌ها توسط آزمون چند دامنه دانکن در سطح احتمال 1 درصد مقایسه شدند.

 

نتایج و بحث

بر اساس نتایج بدست آمده در این آزمایش, کودهای ازته و فسفره موجب افزایش عملکرد وزن خشک سرشاخه گلدار گیاه گردیدند، به‌طوری که با افزایش کود ازت به خاک سرشاخه گلدار به میزان 3142 کیلوگرم وزن خشک در هکتار در تیمار 250 کیلوگرم ازت در هکتار تولید شد. با افزایش کود فسفره به خاک نیز روند افزایش مشاهده گردید، به‌طوری که حداکثر میزان سرشاخه گلدار خشک در هکتار در تیمار 150 کیلوگرم فسفر به میزان 2930 کیلوگرم تولید شد. که برای هر دو عنصر ازت و فسفر میزان تولید سر شاخه گلدار خشک نسبت به شاهد در سطح احتمال 1 در صد معنی‌دار است. اختلاف بین مقادیر مختلف کود پتاسه برای افزایش عملکرد وزن خشک سرشاخه گلدار معنی‌دار نبود. بین عناصر ازت و فسفر برای افزایش عملکرد وزن خشک سرشاخه گلدار گیاه اثر متقابل مشاهده گردید، به‌طوری که حداکثر عملکرد وزن خشک سرشاخه گلدار با میانگین 3552 کیلوگرم در هکتار در تیمار 200 کیلوگرم ازت و 150 کیلوگرم فسفر در هکتار تولید شد. در مجموع نتایج این آزمایش نشان می‌دهد که مقدار 200 کیلوگرم ازت به همراه 150 کیلوگرم فسفر در هکتار و مقدار پتاسیم قابل جذب که بتواند حداقل جذب 14/2 درصد در وزن خشک (حداکثر میزان پتلسیم جذب شده در گیاه) را برای گیاه تأمین نماید موجب افزایش محسوس عملکرد وزن خشک سرشاخه گلدار گیاه خواهد شد. استفاده بیش از حد کودهای شیمیایی ممکن است باعث کاهش کیفیت مواد موثر گردد که برای هرگونه گیاهی باید مورد تحقیق و بررسی قرار گیرد. علاوه بر این تاثیرات سوء زیست محیطی ناشی از مصرف این کودها باید مد نظر قرار گیرد.


کلمات کلیدی:
توانمندی منطقه کاشان در زراعت گیاه دارویی خارمریم
ساعت ۱۱:٤٠ ‎ب.ظ روز ۱۳۸٧/٢/٩  

خلاصه

خارمریم (Silybum Marianum (L) Gaerth. ) ، گیاهی بوته‌ای خاردار ، دو ساله ، دارای برگهای طوقه‌ای درشت و ابلق و ساقه گل دهنده منتهی به کاپیتولهای بزرگ می‌باشد. این گیاه متعلق به خانواده کاسنی (Compositae) است. در این تحقیق به منظور مطالعه زراعت این گیاه در منطقه کاشان ، به دو روش کرتی و نواری ، بذرهای گیاه به صورت مستقیم کشت شد. نتایج حاصل از این تحقیق نشان داد که مناسب ترین زمان کشت مستقیم بذر در مزرعه ، اوائل فصل پاییز می‌باشد. کشت نواری ( ردیفی ) که فواصل بوته‌ها 30 تا 50 سانتیمتر و فواصل ردیفها 2 تا 5/2 متر از یکدیگر ، بهترین بازده تولید محصول را نشان داد. چرخة رویشی گیاه ، هفت ماه و دوره زایشی سه ماه می‌باشد. میانگین عملکرد بازده تولید بذر در هکتار ، بین 1200 تا 1500 کیلو گرم برآورد شد. همچنین متوسط تولید سالیانه علوفه خشک گیاه ، 4 تا 5 تن در هکتار می‌باشد. تنها آفت مشاهده شده در روی گیاه ، کرم برگ خوار می‌باشد که در صورت مبارزه شیمیایی ، قابل کنترل می‌باشد.
واژه‌های کلیدی: خارمریم، گیاه دارویی، کاشان

 

مقدمه

خار مریم(Silybum Marianum (L) Gaerth. ) گیاهی بوته‌ای خاردار ، یکساله و یا دو ساله و متعلق به خانواده کاسنی (Compositae) می‌باشد. برگهای ابلق گیاه به صورت طوقه‌ای در فصل پاییز و زمستان رشد و نمو نموده و ساقه گل دهنده ( گل آذین‌های کاپیتول ) در اوائل بهار به تدریج ظاهرمی گردد. خارمریم اغلب در نواحی شمالی و جنوبی کشور به عنوان علف هرز در حاشیه مزارع ، اطراف جویبارها و پیرامون باغها و اراضی کشاورزی متروکه می‌روید.(1) این گیاه در شرایط اقلیمی کاشان دارای چرخة حیاتی دو ساله می‌باشد. امروزه به واسطه مواد موثره موجود در بذرهای خار مریم ، از جمله گیاهان دارویی با ارزش بشمار می‌آید که در اغلب نقاط کشور به صورت زراعی کشت و پرورش می‌یابد. ترکیبهای موجود در بذرهای گیاه در پیشگیری و درمان آسیبهای توکسیک ، متابولیک ناشی از مواد مختلف و نیز در درمان هپاتیت حاد، از اهمیت خاصی برخوردار است (2و3).
 

روش تحقیق

در طی این بررسی ، پس از آماده سازی خاک بستر کاشت در سطح مزرعه آزمایشی ، عملیات کاشت مستقیم بذرهای بوجاری شده طی دو فصل بهار و پاییز ، به صورت نواری و کرتی انجام گرفت. شیوه آبیاری سنتی ( ثقلی) و سیستم آبیاری تحت فشار ( قطره‌ای با استفاده از لوله هایType) برای بذرهای کاشته شده ، اجرا شد. تقویم حیاتی گیاه از زمان کاشت بذر تا مرحله بذردهی ( چرخة کامل حیاتی گیاه ) یادداشت برداری شد. پس از رسیدن تدریجی بذرها در اواسط بهار ، مرحله برداشت و جمع آوری کاپیتولها به شیوه مکانیکی انجام گرفت. پس از بوجاری بذرها ، میانگین تولید بذر در هکتار ارزیابی شد. آفات و بیماریهای شایع در روی گیاه ، به خصوص در اواسط بهار به طور مشاهده‌ای یادداشت شد.
 

نتایج و بحث

نتایج حاصل از اجرای چنین طرحی طی سه سال در دشتهای منطقه کاشان نشان داد که بهترین زمان کشت مستقیم بذر در عرصه مزرعه ، اوائل فصل پاییز می‌باشد. طی فصل پاییز و زمستان ، اندازه برگهای طوقه‌ای گیاه بیش از 30 تا 40 سانتیمتر بالغ می‌گردد و ساقه‌های گل دهنده در اواسط فروردین ماه ظاهر می‌شوند. میوه‌ها نیز طی 40 تا 50 روز تا اواخر خرداد ماه به تدریج می‌رسند. کشت ردیفی که فواصل بوته‌ها 30 تا 50 سانتیمتر و فواصل خطوط 2 تا 5/2 متر از یکدیگر ، بهترین بازده در تولید محصول را به همراه داشت. شیوه آبیاری مناسب برای کشت انبوه ، آبیاری تحت فشار به شیوه قطره‌ای با استفاده از لوله‌های Type ، بازده مناسبی را نشان داد. طول دوره حیاتی گیاه از اوائل مهر ماه آغاز و در اواسط تیر ماه به اتمام می‌رسد. چرخة رویشی گیاه نزدیک به هفت ماه یعنی تا اواسط فروردین ماه ادامه می‌یابد و ساقه‌های گل دهنده، اوائل اردیبهشت ماه و بذرهای گیاه در اواسط خرداد ماه تا اواسط تیر ماه می‌رسند. عمق نفوذ ریشه‌های گیاه در خاک حاصلخیز رسی - شنی ، 60 تا 90 سانتیمتر و به صورت مخروطی است. میانگین عملکرد بازده تولید بذر در هکتار ، بین 1200 تا 1500 کیلوگرم برآورد شد. متوسط تولید سالیانه علوفه خشک گیاه 4 تا 5 تن در هکتار می‌باشد. در بررسی برآورد نیاز آبی گیاه به شیوه غرقابی ، نشان داد که میزان آب مورد نیاز گیاه مشابه زراعت گندم در منطقه کاشان می‌باشد. تنها آفت مشاهده شده در روی گیاه ، شته سیاه و سبز و کرم برگ خوار می‌باشد که در اواسط اردیبهشت ماه ظاهر می‌شود و در صورت عدم مبارزه چند نسل تجدید حیات می‌یابد.


کلمات کلیدی:
اثر دما و مدت زمان نگهداری بر قابلیت حیات بذر سنبل الطیب(Valeriana sisymbriifoli
ساعت ۱۱:۳۸ ‎ب.ظ روز ۱۳۸٧/٢/٩  

خلاصه

در میان گیاهان تیره سنبل الطیب ، والرینها بصورت یک جنس مهم اقتصادی مطرح هستند.این مطالعه بمنظور ارزیابی کیفیت بذرگیاه والرین کوهستانی(Valeriana sisymbriifolia Vahl.) به اجرا درآمد. ابتدا بذر های جمع آوری شده از گیاه،خالص سازی و سپس بسته بندی و در سه محدوده دمایی قرارگرفتند ودر طول یکسال ،از نظر میزان جوانه زنی تست شدن(تصویر الف) پس از آنالیز داده ها , نتایج آزمایش نشان داد که مدت زمان نگهداری درسطح1%معنی دارمیباشدو در طول مدت نگهداری قوه نامیه بذر کاهش خواهد یافت وبهترین دمابرای نگهداری بذرصفر تا پنج درجه سانتیگرادتوصیه می شود.
واژه های کلیدی : قوه نامیه ، سنبل الطیب ، زمان نگهداری.
 

مقدمه :

گیاه والرین کوهستانی (Valeriana sisymbriifolia (تصویر ب) یکی ازشش گونه موجود جنس سنبل الطیب در ایران است که در نواحی شمالی ومرکزی کشور پراکندگی دارد(1) بطور کلی سنبل الطیب بعنوان یک ضعیف کننده سیستم اعصاب مرکزی دارای فعالیت ضد اسپاسمی و معتدل کننده می باشد. اثر آرام بخشی ملایم آن را به والپوتریاتها و سزکویی ترپنها نسبت میدهند(3و5)در حال حاضر بدلیل مشکلاتی که در زمینه بذر واستقرار آن وجود داردکشت آن بصورت زراعی ممکن نیست .تحقیقات انجام شده در سطح دنیا اغلب منحصر به گونه های هندی و اروپایی سنبل ا لطیب مانند: V.jatamansii و .V.officinalisمی‌باشد.(1و2)
 

مواد و روش ها:

ابتدا بذرها از منطقه فریدونشهراصفهان در خرداد ماه جمع آوری شدند.سپس در مجاورت آفتاب بمدت 12ساعت خشک شده ودر پاکتهای آلومنیومی سه جداره بسته بندی شدند.این مطالعه با بررسی دو عامل درجه حرارت نگهداری در سه زیر سطح (5+,5-,25+)درجه سانتی گرادومدت زمان نگهداری در شش زیرسطح(2,4,6,8,10,12)ماه در قالب طرح آماری کاملا تصادفی در پایه فاکتوریل اجرا گردید.داده ها توسط نرم افزارsas مورد تجزیه وتحلیل آماری قرار گرفتند.
 

نتایج و بحث:

با توجه به جدول تجزیه واریانس(جدول1)اثر مدت زمان نگهداری بذر بر شاخص های درصد جوانه زنی و نسبت ساقه به ریشه,بسیار معنی دار بود(P<0.01).با توجه به جدول 2دوران حفظ قوه نامیه این بذر از یک توزیع طبیعی اطراف میانگین بر خور دار است واین امر امکان رسم منحنی های کلی را برای پیش بینی قوهنامیه بذر درشرایط نگهداری بدست می دهد.کاهش ناگهانی در صد جوانه زنی(38%و43%) درماههای هشتم ودهم بدلیل شرایط نامناسب در جوانه زنی حاصل شده است از طرف دیگر زمان لازم برای کاهش پنجاه درصدی قوه نامیه در این گونه بیش ازِیک سال است بدین ترتیب درصد جوانه زنی متاثر از درجه حرارت نبوده بلکه متاثر از طول مدت نگهداری می باشد و دارای یک آهنگ ملایم کاهش درجوانه زنی است . درجه حرارت نگهداری گر چه تاثیر معنی داری بر هیچ یک از شاخص های, درصد جوانه زنی,سرعت جوانه زنی ونسبت ساقه به ریشه نداشت, لیکن بنظر می رسد دماهای زیر صفروبالاتر از25درجه سانتی گراد,موجب کاهش کیفیت بذر خواهد شد(جدول2)
 

جدول1- خلاصه تجزیه واریانس درصد، سرعت و نسبت طول ساقه به ریشه نمونه فریدونشهر
 

میانگین مربعات

df

منابع تغییرات

نسبت  ساقه به ریشه

سرعت

جوانه زنی

    2082                

251/

507

2

دما(a)

**12077

01/3

**1513

5

مدت(b)

    3207     

70/

193

10

axb

    1900

69/

248

18

خطا

** معنی دار بودن در سطح 1درصد

جدول 2-مقایسه میانگین درصد وسرعت جوانه زنی نسبت طول ساقه به ریشه نمونه فریدونشهر براساس مدت زمان نگهداری
 

نسبت  ساقه به ریشه 

سرعت جوانه زنی

درصد جوانه زنی

مدت نگهداری

c32

1

b

75

a

دوماه

c17

8/0

b

70

a

جهارماه

bc53

2/2

a

67

a

شش ماه

ab97

3/2

a

43

b

هشت ماه

a124

7/0

b

37

b

ده ماه

c16

6/1

ab

68

a

دوازده ماه

حروف مشابه در هر ستون نمایانگر معنی دار نبودن اختلاف در سطح 1 درصداست.


کلمات کلیدی:
اثر بستر کشت و غلظت‎های مختلف IBA در ریشه‎زایی قلمه‎های ژینکو بیلوبا
ساعت ۱۱:۳٦ ‎ب.ظ روز ۱۳۸٧/٢/٩  

در این آزمایش اثر غلظت‎های مختلف ایندول بوتیریک اسید (IBA) و بسترهای ریشه‎زایی بر ریشه‎دار شدن قلمه‎های ساقه برگدار ژینکو بیلوبا در گلخانه مجهز به سیستم مه‎پاش مورد ارزیابی قرار گرفت. محدوده غلظت‎های IBA شامل 0، 2000، 4000، 6000 و 8000 پی‎پی‎ام بود و بستر ریشه‎زایی استفاده شده شامل ماسه، پرلیت و مخلوط ماسه و پرلیت به نسبت حجمی مساوی بود. قلمه‎ها به طول 15 سانتی‎متر از درختان نر بالغ تهیه شدند و پس از ضد عفونی با محلول قارچکش بنومیل و تیمار با غلظت‎های مختلف هورمون در بسترهای کشت قرار گرفتند. کاربرد IBA به طور معنی‎داری درصد ریشه‎زایی و تعداد ریشه در هر قلمه را افزایش داد. اثر بستر کشت بر روی درصد قلمه‌های ریشه‎دار شده و تعداد ریشه در هر قلمه معنی‎دار نبود.
واژه های کلیدی : ریشه زایی ، ژینکو بیلوبا
 

مقدمه

درخت ژینکو با نام علمی Ginkgo biloba L. از خانواده Ginkgoaceae، یکی از قدیمی‎ترین گونه‎های درختی روی زمین است. این درخت به محدوده وسیعی از اقلیم‎ها و شرایط نامساعد، آلودگی هوا، گرد و خاک و دود شهر‎ها مقاومت دارد و بوسیله قارچ، حشرات و بیماریها آسیب نمی‎بیند (2، 4، 6). بذر و برگ آن دارای خواص دارویی است و برای رفع مشکلات تنفسی از قبیل آسم، برونشیت، از دست رفتن شنوایی، ضعف گردش خون، آلزایمر، افسردگی و اضطراب بکار می‎رود (2، 6). این گیاه دو پایه بعد از 35-20 سال وارد مرحله زایشی می‎شود. با توجه به اینکه جهت تولید بذر به زمان طولانی نیاز دارد، تکثیر غیر‎جنسی برای تولید گیاه ترجیح داده می‎شود. در حالی که به منظور استفاده زینتی، همواره از پایه‎های نر این گیاه استفاده می‎شود زیرا درختان ماده تولید میوه‎های سمی می‎کنند (2، 3).
 

مواد و روشها

جهت انجام آزمایش، قلمه‎های نیمه خشبی برگدار از پایه‎های نر ژینکو موجود در ایستگاه تحقیقات لاهیجان تهیه شد. قلمه‎ها به طول 15 سانتی‎متر و حداقل دارای سه جوانه بودند. به منظور ضدعفونی و پیشگیری از آلودگی‎های قارچی، قلمه‎ها قبل از قرار گرفتن در بستر‎های کشت با قارچکش بنومیل به غلظت 5/1 در هزار ضدعفونی شدند و سپس انتهای قلمه با هورمون ایندول بوتیریک اسید (IBA) به غلظت‎های 2000, 4000, 6000 و 8000 پی‎پی‎ام به روش فروبری سریع تیمار شدند. بسترهای کشت مورد استفاده شامل ماسه (با قطر کمتر از 1 میلیمتر)، پرلیت (با قطر بین 1 تا 2 میلی‎متر) و مخلوط ماسه و پرلیت با نسبت حجمی مساوی بود. کاشت قلمه‎ها در گلخانه مجهز به مه‎افشانی صورت گرفت. طرح استفاده شده در این آزمایش اسپلیت پلات در قالب بلوک‌های کامل تصادفی بود. داده‎های حاصل از آزمایش با استفاده از نرم‎افزاز آماری SAS مورد تجزیه و تحلیل آماری قرار گرفت و مقایسه میانگین‎ها از طریق آزمون دانکن بدست آمد.
 

نتایج و بحث

نتایج حاصل از تجزیه آماری نشان داد که بستر کشت بر روی درصد قلمه‎های ریشه‎دار شده اثر معنی‎داری ندارد. همچنین نتایج نشان داد که غلظت‎های مختلف هورمون بر روی درصد قلمه‌های ریشه‎دار شده اختلاف معنی‎دار داشته است. با توجه به آزمون دانکن مشخص ‎شد که تیمار شاهد با کمترین درصد قلمه‌های ریشه‌دار شده تفاوت معنی‎داری با تیمارهای هورمونی دارد. بیشترین درصد قلمه‌های ریشه‌دار شده متعلق به غلظت 4000 پی‎پی‎ام است. هر چند غلظت‎های 2000، 6000 و 8000 پی‎پی‎ام نیز تفاوت معنی‎داری با غلظت 4000 پی‎پی‎ام ندارند و در یک گروه قرار می‎گیرند. نتایج حاصل از تجزیه واریانس داده‎ها نشان داد که بستر کشت بر روی تعداد ریشه در هر قلمه اثر معنی‎داری ندارد. درحالیکه غلظت‎های مختلف هورمون بر روی تعداد ریشه در هر قلمه اختلاف معنی‎داری دارند. مقایسه میانگین‎ها نشان داد که غلظت‎های 4000 و 6000 پی‎پی‎ام دارای بیشترین تعداد ریشه در هر قلمه بودند. این موضوع به اثبات رسیده است که اکسین تشکیل ریشه نابجا در قلمه‎های ساقه را از طریق تحریک فعالیت آغازنده‎های ریشه و افزایش انتقال کربوهیدرات به انتهای قلمه تسهیل می‎کند. تقسیم اولین سلولهای آغازنده ریشه، به وجود اکسین درونی و یا اکسینی که از خارج به کار برده می‎شود، وابسته است و افزایش ریشه‎زایی قلمه‎های تیمار شده با اکسین به نظر می‎رسد تا حدودی به‎واسطه افزایش هیدرولیز ذخایر غذایی تحت تاثیر اکسین‎ها باشد (1، 3، 5). تفاوت ریشه‌زایی بین غلظت‎های هورمونی و شاهد نشان دهنده این واقعیت است که هر گاه در آغاز مرحله ریشه‎زایی مقداری هورمون اکسین در بستر موجود باشد می‎تواند به افزایش درصد قلمه‌های ریشه‌دار شده کمک نماید و از مرگ قلمه‎ها جلوگیری به عمل آید، بطوری‎که تعداد قلمه‎های ریشه‎دار شده در قلمه‎هایی که با اکسین تیمار شده بود بطور معنی‌داری، بیشتر از شاهد بود. کاهش درصد قلمه‌های ریشه‌دار شده در غلظت‎های بالاتر از 4000 پی‎پی‎ام احتمالاً به دلیل به هم خوردن تعادل هورمونی است. قلمه‌های گونه‎های مختلف نیازهای متفاوتی در پاسخ به بستر ریشه‌زایی دارند. دلیل این واقعیت هنوز کاملاً شناخته نشده است. این نتایج نشان می‎دهد که ژینکو بیلوبا می‎تواند بطور موفقیت‎آمیزی از طریق قلمه ساقه برگدار با استفاده از سیستم مه‎پاش ازدیاد شود. کاربرد IBA می‎تواند درصد قلمه‌های ریشه‌دار شده و تعداد ریشه را بهبود بخشد و غلظت 4000 پی‎پی‎ام بهترین غلظت برای ریشه‎دار شدن قلمه‎های ژینکو پیشنهاد می‎شود و نیز بستر کشت ماسه با توجه به ارزان بودن و در دسترس بودن نسبت به پرلیت برای ریشه‎زایی قلمه‎های ژینکو در شرایط مه‎پاش متناوب مناسب‌تر است.


کلمات کلیدی:
ازدیاد،پرورش و فرآوری ژینکو بیلوبا
ساعت ۱۱:۳۱ ‎ب.ظ روز ۱۳۸٧/٢/٩  

خلاصه

ژینکو گیاه دارویی ارزشمندی است که برای اهداف دارویی متنوعی مورد استفاده قرار می‌گیرد. ژینکو به منظور استفاده از بذر و به خصوص برگ پرورش می‌یابد. بذرهای ژینکو هزاران سال است که در طب سنتی چین استفاده می‌شود. فرآورده‌های ژینکو که امروزه در دسترس می‌باشند از برگ آن بدست می‌آید. در نهالستانهای پرورش برگ، درختان ژینکو به‌صورت متراکم کشت شده و برگها برای تهیه عصاره برداشت می‌شوند تا مورد فرآوری قرار گیرند. عصاره برگ ژینکو یکی از مهمترین گیاهان دارویی رایج در دنیا می‌باشد.
واژه های کلیدی : گیاهان داروئی،پرورش، فراوری

 

مقدمه

درخت ژینکو با نام علمی Ginkgo biloba L. از خانواده Ginkgoaceae، یکی از قدیمی‎ترین گونه‎های درختی روی زمین است. این درخت خزان کننده در بسیاری از قسمتهای معتدل دنیا به ویژه مناطق معتدله مرطوب به‌خوبی رشد می‌کند و به محدوده وسیعی از اقلیم‎ها و شرایط نامساعد مقاومت دارد. ژینکو در خاکهای عمیق با زهکش خوب و لومی شنی و حاصلخیز رشد مناسبی دارد. ژینکو به منظور استفاده از خواص دارویی بذر و به خصوص برگ پرورش می‌یابد (3، 6).
 

اهمیت دارویی بذر و برگ

بذرهای ژینکو برای بیش از 1000 سال است که در طب سنتی چین، به‌عنوان داروی قابض برای ریه استفاده می‌شود تا آسم و سرفه را درمان کند. همچنین آنرا تصفیه کننده خون، کمک کننده هاضمه، ضد کرم، تب بر وآنتی‌بیوتیک می‎دانند. (3). اولین کاربرد برگها در چین، در سال 1436 برای درمان بیماریهای پوست و زخمهای سر گزارش شد. عصاره برگ ژینکو، فعالیت بیولوژیکی وسیعی دارد. عصاره خالص برگ گیاه از نظر داروشناسی، دارای عمل بازکنندگی عروق شریانی و فعال کننده گردش خون در شرائین است که خود موجب رساندن خون بیشتر به بافتها می‎شود. عصاره برگ ژینکو جریان خون را به مغز افزایش می‎دهد و در نتیجه حافظه و توانایی فکری بهبود می‎یابد. عصاره‎های استاندارد شده برای انواع بیماریها و نارسایی‎های ذهنی و فیزیکی مرتبط با سن استفاده می‎شود و در درمان آلزایمر، اسکیزوفرنی، پارکینسون، نقص حافظه مرتبط با سن (AAMI)، ناتوانی مغزی، افسردگی و اضطراب بکار می‎رود. عصاره برگ ژینکو همچنین در درمان طنین مزمن گوش یا زنگ گوش، لنگی متناوب، سرگیجه مزمن، نارسایی‎های جنسی، درد معده، بیماری‎های پوستی، ایجاد لخته در رگ و سایر اختلالات قلبی، عروقی و اعصاب مرکزی مؤثر است (2، 3، 6).
 

روشهای ازدیاد

روشهای معمول ازدیاد این درخت از طریق بذر، پیوند و قلمه است. ازدیاد از طریق بذر در خاک سبک شنی، در شاسی سرد در پاییز و زمستان صورت می‎گیرد. ازدیاد این درخت بوسیله پیوند و کوپیوند نیز می‌تواند صورت گیرد. روش قلمه زدن برای تولید گیاهانی با جنسیت مشخص استفاده می‎شود. استفاده از هورمون IBA و سیستم مه‌پاشی، ریشه‌زایی را تسهیل می‌کند. از ریزازدیادی نیز برای تکثیر ژینکو استفاده می‌شود (1،4).
 

پرورش ژینکو به منظور تولید بذر

مهمترین منطقه تولید بذر ژینکو در چین است. در این نهالستانها، آبیاری زیاد، کوددهی، سرزنی، حلقه برداری، هرس، بازجوان سازی درختان مسن، گرده افشانی مصنوعی، پیوند شاخه‎های گل‎دهنده نر روی درخت ماده،سبب ازدیاد بذردهی می‌شود (4).
 

پرورش ژینکو به منظور تولید برگ

ژینکو به طوراختصاصی به منظور تولید برگ، برای استخراج مواد مؤثر از سال 1980 کشت می‎شود. نهالستانها برای برداشت برگ ژینکو ابتدا در فرانسه تاسیس شدند و بعد در سومتر، جنوب کارولینا کشت وسیعی انجام گرفت. در سومتر 25000 درخت درهر هکتار وجود دارد که به فاصله 40 سانتیمتری از هم در ردیفهایی به فاصله یک متر کشت شده‎اند. برای 400 هکتار نهالستان در سومتر، این مقدار به ده میلیون درخت در هکتار می‎رسد. از سال 1990 پرورش دهندگان چینی به سرعت افزایش یافتند. وسعت کل کشت در چین در حدود 5000 هکتار است (5).
 

ساختمان و الگوی نهالستانهای پرورش برگ

در مقایسه با نهالستانهای پرورش بذر تراکم در نهالستانهای پرورش برگ به طور وسیعی افزایش یافته‌است. باغهای معمولی 150 تا 670 گیاه در هکتار دارند، در حالی که در نهالستانهای پرورش برگ از الگوی کشت متراکم استفاده می‎شود و بیش از 20000 گیاه (در کشورهای جنوبی) و یا بیش از 90000گیاه در هر هکتار (در نهالستانهای چین) وجود دارد. فاصله بین گیاهان و ردیفها 100*50 یا 50*50 سانتی متر است. درختان با اعمال هرس سنگین کوتاه نگه داشته‌می‌شوند تا برداشت مکانیزه براحتی صورت گیرد، به‌طوری که گیاه در سال دوم بعد از کاشت، از 50 سانتیمتری بالای سطح زمین بریده می‎شود و در سال سوم، چهارم وپنجم به ترتیب از ارتفاع 70، 90 و 110 سانتیمتری قطع می‎شود. در سال ششم بعد از کاشت، گیاه از ارتفاع 10 سانتیمتری بالای سطح زمین بریده می‎شود و این سیستم هرس ادامه می‌یابد. به طورکلی، یک تولید خوب از نهالستان مناسب 3 یا 4 تن برگ خشک شده در هکتار است (4،5).

فرآوری برگ

برگهای تازه برداشت شده ژینکو، در حدود 75 درصد رطوبت دارند و با عبور از خشک کن، رطوبت برگها به12 درصد کاهش می‌یابد. روی برگهای خشک شده تحلیل شیمیایی میکروبیولوژیکی و میکروسکوپی انجام می‎شود تا حضور عناصر سنگین و آلودگی‎ها، آفلاتوکسین و سایر ترکیبها ارزیابی شود. عصاره در یک فرآیند چند مرحله‌ای، استاندارد می‎شود تا از نظر غلظت به سطح مطلوبی برسد. عصاره برگ ژینکو تقریباً به نسبت67:1 -35 (67-35 کیلوگرم برگ خشک شده برای تولید یک کیلوگرم عصاره) غلیظ می‎شود. به‌طور کلی 27 مرحله استخراج و دو هفته وقت مورد نیاز است که از 50 کیلوگرم برگ، یک کیلوگرم عصاره بدست بیاید (3، 6).
 

فرآورده‌های ژینکو

فرآورده‎های ژینکو از برگ طبیعی ژینکو، یا از عصاره برگ آن بدست می‏آید و به شکل دارویی (قرص، کپسول و عصاره مایع)، به‌صورت انواع خوردنی‎ها و لوازم آرایشی (کرمهای پوست، شامپو و صابون) در دسترس هستند (3).


کلمات کلیدی:
بررسی اثر تاریخ کاشت و تراکم بوته بر اجزاء عملکرد و خصوصیات مورفولوژیک گیاه دارو
ساعت ۱۱:٢٩ ‎ب.ظ روز ۱۳۸٧/٢/٩  

خلاصه

به منظور ارزیابی اثر تاریخ کاشت و تراکم گیاهی بر خصوصیات مورفولوژیکی زنیان، تحقیقی در سال زراعی 83-82 با استفاده از آزمایش فاکتوریل بر پایه طرح بلوک‌های کامل تصادفی شامل 16 تیمار و 3 تکرار اجراء شد. تراکم گیاهی دارای 4 سطح 10، 30، 50 و 70 بوته در متر مربع بود. کشت در چهار تاریخ 16 اسفند، 8 فروردین، 29 فرودین و 20 اردیبهشت بصورت مستقیم صورت گرفت. نتایج این تحقیق نشان داد که تاریخ کاشت و تراکم بر خصوصیات مورفولوژیکی زنیان اثر معنی‌دار دارد به‌ نحوی که تأخیر در کاشت سبب کاهش عملکرد دانه شده و تاریخ کاشت آخر (20 اردیبهشت) با عدم سبز شدن کامل همراه بود. تراکم زیاد باعث افزایش ارتفاع گیاه، کاهش انشعابات اولیه وثانویه، تعداد چترک در هر چتر، تعداد چتر در بوته و وزن دانه در بوته گردید.
واژه های کلیدی : زنیان ، مورفولوژیکی ، تاریخ کاشت ، تراکم بوته .
 

مقدمه

زنیان (Trachyspermum ammi) گیاهی است متعلق به تیره چتریان، علفی، یکساله، بی‌کرک به ارتفاع 30 تا 90 سانتی‌متر که به حالت خودرو در نواحی شرق هند، ایران و مصر روئیده و همچنین در مناطق دیگر نیز پرورش می‌یابد(3). بذر زنیان خواص داروئی فراوانی دارد و از آن به عنوان مقوی معده، اشتهاآور، کرم‌کش، بادشکن، ملین، ضد تهوع و از بین برنده بوی دهان استفاده می‌کنند(2).
کریشنامورتی و همکاران اثرسه مقداربذر (4،8 و12کیلوگرم درهکتار)و 5 فاصله ردیف (30،45،60،75 ،90 سانتی‌متر) را بر خصوصیات مورفولوژیک و عملکرد زنیان مورد بررسی قرار دادند. آنها دریافتند تعداد انشعابات اولیه وثانویه، کل تولید ماده خشک، تعداد چتر درگیاه، تعداد بذر در هر چتر و وزن دانه در گیاه در مقدار بذر 4 کیلوگرم و فاصله ردیف 90 سانتی‌متر بیشتر بود. همچنین عملکرد بیشتر بذر در هکتار در مقدار بذر 8 کیلوگرم و فاصله ردیف 60 سانتیمتر بدست آمد(5).
هدف از تعیین تاریخژ کاشت، یافتن زمان کاشت رقم یا گروهی از ارقام مشابه یک گیاه است بطوریکه مجموعه عوامل محیطی حادث درآن زمان برای سبز شدن، استقرار و بقاء گیاه مناسب باشد وضمن اینکه گیاه حتی‌الامکان در هر مرحله از رشد با شرایط مطلوب خود روبرو می‌گردد، با شرایط نامساعد محیطی برخورد نکند. بهترین تاریخ کشت منجر به حصول عملکرد بالاتری در مقایسه با سایر تاریخهای کاشت می‌گردد(2).
 

مواد و روشها

این تحقیق در سال زراعی 83-82 با استفاده از آزمایش فاکتوریل بر پایه طرح بلوک‌های کامل تصادفی شامل 16 تیمار و 3 تکرار در زمینی به مساحت 1800 متر‌مربع در مزرعه تحقیقاتی دانشکده کشاورزی دانشگاه فردوسی به اجرا در آمد. تیمارهای این آزمایش شامل ترکیبی از سطوح مختلف 2 فاکتور تاریخ کاشت و تراکم بود. کشت در چهار تاریخ 16 اسفند(D1)، 8 فروردین (D2)، 29 فروردین(D3) و 20 اردیبهشت (D4) بصورت مستقیم انجام شد. سطوح مختلف فاکتور تراکم نیز بصورت 10، 30،50 و 70 بوته در متر مربع در نظر گرفته شد و تراکم‌های مطلوب از طریق تغییر فاصله گیاه روی ردیف اعمال گردید. تنک کردن زمانیکه ارتفاع گیاه به cm15-10 رسید و در روز قبل از آبیاری انجام شد. پس از برداشت خصوصیات مورفولوژیکی شامل ارتفاع گیاه، ارتفاع ساقه اصلی، تعداد انشعابات اولیه و ثانویه، تعداد چتر در بوته، تعداد چترک در چتر، تعداد بذر در هر چترک، وزن دانه در بوته و وزن خشک هر بوته اندازه گیری شد. نتایج حاصله با استفاده از نرم افزار MSTAT-C آنالیز و مقایسه میانگین‌ها با استفاده از آزمون دانکن انجام گردید.
 

نتایج و بحث

نتایج اولیه حاکی از آن است که اثر تاریخ کاشت برعمده فاکتورهای مورد آزمایش معنی‌دار بود(05/0p<. بدین ترتیب که تأخیر در کاشت سبب کاهش عملکرد گردید و تاریخ کشت آخر با عدم سبز شدن همراه بود. بهترین نتایج حاصله از 2 تاریخ کاشت اول بدست آمد. تعداد انشعابات اولیه و ثانویه، تعداد چتر در بوته، تعداد چترک در چتر، تعداد بذر در هر چترک، وزن خشک هر بوته و وزن بذر در گیاه در 2 تاریخ کشت اول بیش از تاریخ کشت سوم بود که احتمالاً به دلیل دوره رشد طولانی‌تر و استفاده بهتر از شرایط محیطی و همچنین رقابت بهتر با علف‌های هرز می‌باشد.
تفاوت بین تاریخ کاشت اول و دوم از لحاظ تأثیر بر عملکردگیاه معنی‌دار نبود ولی بین تاریخ کاشت اول و دوم با تاریخ کشت سوم تفاوت معنی‌داری مشاهده شد و عمکرد محصول درتاریخ کشت سوم نسبت به تاریخ کشت اول و دوم به ترتیب 51/27 و 85/33 درصد کاهش نشان داد )شکل 1).
اثر تراکم نیز بر پارامترهای مورد مطالعه معنی‌دار بود؛ بدین صورت که با افزایش تراکم، ارتفاع گیاه افزایش یافت. این امر می‌تواند با رقابت بیشتر گیاهان بر سر فضا و نور مرتبط باشد که با نتایج حاصل از آزمایشات و کریشنامورتی و همکاران(5) مطابقت دارد. تعداد انشعابات اولیه وثانویه، کل ماده خشک تولیدی، تعداد چتر در گیاه و تعداد بذر در
هر چتر با افزایش تراکم روند کاهشی نشان داد. بیشترین وزن بذر در بوته مربوط به تراکم‌های پایین‌تر در نتیجه تعداد انشعابات اولیه و ثانویه بیشتر و متعاقب آن تعداد بالاتر چتر و چترک بود.


کلمات کلیدی:
بررسی میزان متوسط شیره دهی هر بوته آنقوزه
ساعت ۱۱:٢٦ ‎ب.ظ روز ۱۳۸٧/٢/٩  

مقدمه :

تنوع شرایط جغرافیایی و آب و هوایی در سرزمین پهناور ایران ، گوناگونی عظیمی را در شرایط اقلیمی و به تبع آن جوامع گیاهی این کشور پدید آورده است . اگر چه بنا به دلایل چون چرای مفرط دام ، بهره برداری های بی رویه و قهر طبیعت که خود ناشی از علل یاد شده است ، از انبوهی جوامع و گستردگی عرصه های تحت پوشش گیاهی کاسته شده ولی با این وجود راه نجات جوامع گیاهی بازمانده از خطر انهدام و امید به احیاء رویشگاه های زوال یافته هنوز باقی است . لیکن دستیابی به این دو هدف بزرگ تنها با تلاش و موقعیت سنجی برنامه ریزان و متخصصین منابع طبیعی تجدید شونده در جهت ارائه طرحها و برنامه های مدون مبنی بر اصول علمی از یک سو و جلب مشارکت مردم در به اجرا در آوردن این گونه طرحها از سوی دیگر امکان پذیر خواهد بود .
شناخت ارزشهای نهفته در منابع جنگلی و مرتعی از جمله عواملی است که انگیزه حفاظت و احیاء منابع تجدید شونده را قوت می بخشد وجود گونه های متنوع گیاهی با ارشهای صنعتی ، دارویی و خوراکی که بعضی از آنها نقش پر اهمیتی را در صادرات غیر نفتی دارا می باشند ، جاذبه های فراوانی را در گستره جنگلها و مراتع کشور پدید می آورد . برخی از این گونه ها از دیر باز مورد شناسایی اطباء و دانشمندان اعصار گذشته قرار گرفته ، سابقه بهره برداری دیرینه ای در میان مردم هر سامان داشته و پاره ای از آنها به دلیل ناشناخته ماندن از نظر ارزشهای موصوف در خور اهمیت دانسته نشده و یا به واسطه صفات کم اهمیت تری مورد بهره برداری قرار گرفته است .
استان کرمان نیز با وسعت 2/18 میلیون هکتار به عنوان دومین استان پهناور کشور محسوب میشود و تنوع آب و هوایی متنوع در این استان باعث بروز شرایط اقلیمی و به تبع آن جوامع گیاهی متنوعی شده است . آنقوزه یکی از گیاهان بسیار مهمی است که همه ساله مقادیر قابل توجهی شیره از آن استحصال و به کشورهای خارجی صادر میشود ، ولی در تهیه طرحهای بهره برداری و برآورد تولید تاکنون بر روی محاسبه میانگین تولید هر بوته عملاً هیچگونه فعالیتی انجام نشده است .
 

هدف تحقیق :

در سالهای اخیر با بهره برداری های غیر اصولی گیاه آنقوزه در حال انقراض و نابودی است به منظور حفظ و حراست از رویشگاه های این گیاه تهیه طرحهای بهره برداری مدون که در آن به تمامی جنبه های حفظ و احیاء توجه شده باشدالزامی است و در ایتراستا دانستن میانگین متوسط هر بوته نیز ضروری بنظر میرسد.بمنظور رسیدن به نقضها ی جنبه های حفظ واحیاء توجه شده باشد الزامی است و در این راستا دانستن میانگین متوسط هر بوته نیز ضروری بنظر میرسد. بمنظور رسیدن به نقصهای مشترک با انجام تحقیقات موارد ذیل تحقق مییابد :
1 ـ بررسی میانگین تولید هر بوته آنقوزه 2 ـ محاسبه تولید هر منطقه بر اساس شیره دهی هر بوته 3 ـ برنامه ریزی جهت برآورد تولید 4 ـ محاسبه دقیق ارزش ریالی تولید آنقوزه در هر منطقه 5 ـ آموزش بهره برداران به بهترین روش تیغ زنی
 

شناسایی گیاه آنقوزه :

آنقوزه گیاهی است که از خانواده چتریان Umbellifereae با نام علمی FerUla Assa Foetisa که به فرانسوی به آن Asa Foetida و به انگلیسی به آن Stingingassa گفته میشود که بر اثر تیغ زدن شیرابه از آن استحصال میشود که به نام خود گیاه یعنی آنقوزه معروف است . در استان کرمان دو نوع آنقوزه به نامهای آنقوزه شیرین که در حوالی سیریز ( مرز کرمان و یزد ) ، کوهبنان زرند و نوق رفسنجان و آنقوزه تلخ در حوالی کرمان ( کوهپایه و شرق چترود ) پابدانا ، بیدخون زرند ، جنوب سیرجان ، شمال و غرب شهر بابک پراکنش دارد، گستردگی دارد . پراکنش آنغوزه تلخ در استان کرمان به مراتب بیشتر از آنقوزه تلخ میباشد . آنقوزه گیاهی است چند ساله که قطر ریشه گیاه بر حسب سن متفاوت و ار 7 تا 10 سانتیمتر نیز میرسد و تا عمق 30 الی 40 سانتیمتری خاک فرو میرود . ریشه ها بصورت افقی و به موازات سطح خاک قرار دارند به دلیل گستردگی ریشه گیاه در حفاظت خاک نقش مهمی را ایفاء مینماید . ریشه از دو لایه ذخیم و نازک تشکیل شده است و پوسته بیرونی به رنگ قهوه ای متمایل به تیره میباشد که پس از خشک شدن به صورت یک لایه نازک به راحتی جدا میشود . پوست دورنی ضخیم و به رنگ سفید می باشد بافت ریشه بصورت چوب پنبه ای دارد و در اثر برخورد با اجسام سخت و به راحتی تغییر شکل میدهد . منطقه یقه گیاه پوشیده از الیافی است که باقیمانده خشک شده برگهای سنوات قبل میباشد . با توجه به میزان بارندگی و سایر شرایط محیطی هر چند سال یکبار به بذردهی میرسد . و بعد از بذردهی بوته های آنقوزه برای همیشه خشک میشوند ، چون در گیاه بالغ تمامی شیره پرورده برای ساختن بذر به مصرف میرسد . گل آذین به صورت چتر
مرکب میباشد و گلها هرمافرودیت و به رنگ زرد میباشد ، البته گلهای نر و ماده نیز در گیاه وجود دارد ، ارتفاع ساقه گل دهنده به دومتر نیز میرسد بذرها به شکل راکت می باشد و بسیار سبک هستند . رنگ پوست ساقه گل دهنده زرد و متمایل به سبز میباشد . برگها به صورت روزن و در روی زمین گسترده میباشند برگها سبز تیره دارای بریدگیهای عمیق هستند . برگهای جوان بسیار شکننده بوده و به راحتی زخم میشوند و شیره از داخل زخم تراوش می کند . شیره آنقوزه به دو نوع اشکی و توده ای میباشد . نوع اشکی از ساقه گیاه و به مقدار کم در حالت طبیعی خارج و به درشتی یک نخود تا یک گردو می باشد و بسیار مرغوب است . نوع توده ای بر اثر تیغ زدن فوقانی ریشه بدست می آید و دارای طعم گس و گزنده است و نامرغوب تر از نوع اول است . شیره آنقوزه حاوی 62% رزین 5/12% صمغ ، 3 تا 7 در صد اسانس ، 28/1 درصد اسد فرولیک و به مقدار بسیار جزئی وانیلین میباشد . آنغوزه دارای خواص درمانی بسیاری است و حتی در دامپزشکی نیز مورد استفاده قرار میگیرد . طبق رأی حکما طب سنتی از نظر طبیعت خیلی خیلی گرم و نسبتاً خشک است و در درمان بیماریهایی چون فلج ، رعشه ، سستی اعضاء بسیار مفید است . همچنین از شاخ و برگ خشک شده آنقوزه در زمستان برای تغذیه دام استفاده می شود
عملیات پژوهشی طرح :
در سالهای اخیر به دلیل افزایش جمعیت ، بهره برداری رو به افزایش است و بهره برداران همواره سعی می کنند که بیشترین تولید را به دست آورند . به دنبال این روند در سالهای اخیر بهره برداری از گیاه فوق منوط به تهیه طرحهای بهره برداری مدون گردیده است . در تهیه طرحهای بهره برداری معمولاً طراحان به آمار و ارقام متفاوتی استناد می کنند که عموماً پایه و اساس درستی ندارند ، لذا به منظور وحوت رویه در طراحی طرحهای بهره برداری بایستی به میزان تولید متوسطی جهت هر بوته دست یافت که هدف از تحقیقات حاضر دستیابی به میزان تولید متوسطی جهت هر بوته دست یافت که هدف از تحقیقات حاضر دستیابی به این مهم میباشد . بدین منظور در دو منطقه از استان که از نظر شرایط اکولوژیکی ، توپوگرافی ، پوشش گیاهی و - شبیه هم هستند . ( تیکدر کرمان و بیدخون زرند ) 6 قطعه ( در هر منطقه سه قطعه ) به صورت پلاتهای صد متر مربعی ( 10 10 ) به طور تصادفی در نظر گرفته شد و ضمن محصور نمودن این قطعات نسبت به شمارش بوته های قابل بهره برداری اقدام و سپس با تیغ زدن هر بوته در طی دوره بهره برداری که یکصد روز میکشد نسبت به توزین شیره به دست آمده از هر گیاه پرداخته و ضمن مقایسه تولید هر پلات با پلات دیگر میزان متوسط تولید هر بوته در کل پلاتها اقدام گردید . در جدول زیر نتایج حاصل از آماربرداری در پلاتهای شش گانه ذکر گردیده است .

 

نتیجه گیری :

چنانچه از جدول فوق هویداست در این تحقیقات جمعاً در شش پلات 87 بوته قابل بهره برداری بوده اند که جمعاً میزان 3615 گرم آنغوزه استحصال شده است . با تجزیه و تحلیل نتایج بدست آمده با استفاده از روشهای آماری نهایتاً این نتیجه حاصل شد که میزان متوسط شیره دهی هر بوته آنقوزه برابر 7/39 گرم می باشد که میتواند در طراحی طرحهای بهره برداری توسط کارشناسان و افرادی که طرحهای بهره برداری آنقوزه تهیه میکنند مد نظر قرار گیرد .


کلمات کلیدی:
مواد موثره گیاهان داروئی
ساعت ۱۱:٢٥ ‎ب.ظ روز ۱۳۸٧/٢/٩  
مواد موثره گیاهان دارویی دو نوع هستند :
نوع اول مواد حاصل از سوخت و ساز اولیه { اساسأ ساکارید} یا مواد مورد نیاز و حیاتی، که در همه ی گیاهان سبز با عمل فتوسنتز به وجود می آیند.
نوع دوم مواد حاصل ازسوخت و ساز ثانویه که در اثر جذب ازت توسط گیاه تولید می شوند. این تولیدات ظاهرأ اغلب برای گیاه بدون فایده هستند، ولی بر عکس اثرات درمانی آنها قابل توجه است. منظور از این ترکیبات اسانس های روغنی ( یا اسانس طبیعی )، رزین ها و آلکالوئیدهای مختلف نظیر تریاک است.
عمومأ این مواد در حالت طبیعی به طور خالص یافت نمی شوند و به حالت ترکیب با عناصر دیگری همراهند که به صورت مکمل اثرات آنها را تقویت می کنند. با این حال حتی اگرگیاه دارویی فقط یک ماده فعال داشته باشد باز اثر آن روی بدن انسان مفید تر از همان ماده در حالت به دست آمده از سنتز شیمیایی است.
مواد موجود در گروههای اصلی :
1- آلکالوئیدها : ترکیبات پیچیده ی ازت دار بوده و نوع بازی آن ها معمولأ اثرات قوی فیزیولوژیک دارد. ضمنأ آنها اکثرأ سموم گیاهی بسیار موثر و دارای اثرات خاصی نیز هستند.
الکالوئیدها را بر حسب ترکیبات شیمیایی و خصوصأ ساختمان ملکولی آنها در چندین دسته و گروه تقسیم بندی می کنند.
الف) فنیل آلانین : کاپسائیسین در فلفل- کلشیسین در ارکیده
ب ) آلکالوئید ایزوکینولئیک : مرفین، اتیل مرفین، کدئین، پاپاورین ، آلکالوئیدهای ایندولیک : ارگومترین، ارگوتامین از زنگ غلات
ج ) آلکالوئیدهای کینولئیک : شاخه برگدار سداب معمولی
د ) آلکالوئیدهای پیریدیک و پیپریدیک : ریسینین در کرچک - تری گونلین در شنبلیله - کونین(سم خطرناک ) در شوکران کبیر.
ه ) آلکالوئیدهای استروئید : ریشه بنفشه معطر - تاج الملوک (آکونیتین به عنوان مثال )

گلوکوزید ها :
از سوخت و ساز ثانویه ی گیاه حاصل و از دو قسمت تشکیل شده اند.
یک قسمت آن مانند گلوکز محتوی قند و در اکثراوقات غیر فعال است و اثر مناسبی روی حلال بودن گلوکوزید و جذب آن حتی انتقال ان از یک عضو به عضو دیگر دارد. اثر درمانی مربوط به قسمت دوم است که به ان اگلیکن { یا اگلوکن } گفته می شود .بر حسب ترکیبات به انواع زیر تقسیم می شود :
1- تیو گلوکوزیدها : حاوی گوگرد که به طور آلی به آن متصل ( خانواده کلم )
2- گلوکوزیرهای مشتق از اسید سیانیدریک : که از ترکیبات سیانیدریک متصل به یک قند تشکیل می شود. ( با تاثیر آنزیم آنها تجزیه (( اغلب در دهان انسان )) و به اسید سیانیدریک آزاد که یک نوع سم است تبدیل می شود. ) بادام تلخ – گل آقاطی سیاه – آلو و برگ گیلاس
3- گلوکوزیدهای آنتراکینونیک : در اکثر موارد پیگمانهای شفافی هستند که به آسانی مورد اشتباه قرار می گیرند – آنها 6 – 8 ساعت بعد از جذب اثر ملین دارند ( ساقه زیر زمینی ریوند )
4- کاردیوگلوکوزیدها ( گلوکوزیدهای دیژیتال ) : مواد بسیار مهمی هستند و به مقدار کمی فعالیت قلب را تنظیم می کند بر حسب ساختمان شیمیایی آنها را به :
کاردنولیدها : گل انگشتانه – موگه و آدونیس و بوفادینول ها ( ریشه هلبور) تقسیم می کنند .
5- گلوکوزیدهای فنلیک : متعلق به گروه عناصری هستند که اثرات و در بیش تر موارد عطر خاصی نیز دارد. به همین دلیل برخی مواقع آنها را در میان عناصر معطر طبقه بندی می کنند (مشتقات سالیسیلیک موجود در پوست درخت بید، ریش بز، جوانه های صنوبر آربوتین و متیل آربوتین موجود در بوسرول، مورد و خزه ).
ساپونین ها :
در بسیاری از گیاهان دارویی وجود دارند. از نظر علم شیمی به وسیله ی ریشه گلوکوزیدیک (گلوکز،گلکتوز) که متصل به ریشه اگلیکون است مشخص می شوند. خاصیت اصلی فیزیکی آنها کاهش شدید فشار سطحی آب است.
تمام ساپونین ها کف زیادی دارند و از پاک کننده های عالی هستند. انها یک خاصیت دیگر نیزدارند و آن عبارتست از توانایی همولیز کردن گلبولهای قرمز بدین ترتیب است که هموگلوبین موجود در آنها را آزاد می کند و این چیزی است که غیر قابل مصرف بودن برخی از آنها را به علت سمی بودنشان را توجیه می کند.
ساپونین ها مخاط را تحریک می کنند و سبب شل شدن مخاط روده می شوند و همراه با مصرف گیاهی نطیر بنگ سفید – ریشه شیرین بیان و چوبک باعث افزایش ترشحات شش ها و یا به عبارتی خلط آور ( اکسپکتورانت ) می شوند. از آنها به عنوان مسهل و ضد عفونی کننده مجاری ادرار ( برگ درخت زبان گنجشک ، ریشه آنونین خاردار ) نیز استفاده می شود. ریشه معروف جینسینگ که در چین ، کره ، خاوردور و روسیه یافت می شودهم سرشارست از ساپونین .

مواد تلخ :
این مواد تلخ مزه اند و ضمن تحریک اشتها ترشح شیره معده را نبز زیتد می کند. فارماکولوژی این مواد را مواد تلخ موجود در گیاهان ترپنیک می نامند که باعث آزاد سازی آزولن و همچنین گلوکوزیدهایی با ساختمان های مختلف بیوشیمیایی می شوند.
به عنوان مثال اولین گروه شامل عصاره های تلخ افسنتین و باد آورد می شوند.
و گروه دوم که بسیار معمول ترند شامل عصاره گیاهان خانواده جینتیاناسا ، گل گندمیان و غیره می شود .
تانن ها :
این مواد دارای ترکیبات شیمیایی مختلفی هستند، خاصیتی مشترک دارند و آن این است که توانایی انعقاد آلبومین ها، فلزات سنگین و آلکالوئیدها را دارند. آنها در آب محلول هستند و استفاده طبی از آنها اساسأ به خاطر خاصیت قابض بودنشان است. خاصیت انعقاد آلبومین های مخاطی و بافتی ، اثراتی از قبیل کاهش تحریکات و درد و متوقف نمودن خونریزی های کوچک را دارد.
جوشانده و سایر حالات داروهایی که سرشار از تانن هستند، در اکثر مواردبه صورت مصارف خارجی علیه تورم حفره دهانی ، زکام برونشیت ، خونریزی موضعی ، روی سوختگی و ورم حاصل از سرمازدگی ، زخم ، بواسیر و تعرق بیش از حد به کاربرده می شوند.
در مصارف داخلی نیز در موارد زکام معده ای ، اسهال ، عفونت های مثانه و همچنین به عنوان ( آنتی دوت ) پادزهر در هنگام مسمومیت با آلکالوئیدهای گیاهی به کار می روند.
اسید تانیک که از پینه های درخت بلوط ( مازو ) به دست می آید اغلب در داروسازی مورد استفاده بوده و برای تهیه آن از پوست درخت بلوط، برگ گردو، برگ و میوه مورد، برگ تمشک وغیره استفاده می شود

کلمات کلیدی:
مبارزه با استرس یا فشارهای روانی
ساعت ۱۱:٢۳ ‎ب.ظ روز ۱۳۸٧/٢/٩  

نگاه اجمالی

مبارزه با استرس (فشار روانی) یعنی هر نوع تلاش سالم یا ناسالم هوشیار یا ناهوشیار برای جلوگیری ، از بین بردن یا ضعیف کردن استرس آورها ، یا تحمل کردن اثرات آنها بطوریکه حداقل آسیب رسانی را داشته باشد. معمولا دو شیوه کنار آمدن با استرس وجود دارد: به صورت مستقیم و به صورت غیر مستقیم (دفاعی). روش‌های مستقیم مبارزه با استرس مستلزم توجه شخص به واقعه استرسزا و به کارگیری امکانات رفتار و شناختی برای تغییر دادن واقعه است، بطوری که موقعیت از استرس‌زا بودن به موقعیت بدون استرس تغییر کند. روش‌های دفاعی مبارزه با استرس مستلزم اجتناب از واقعه استرس زا یا جلوگیری از پاسخ‌های هیجانی ، شناختی و فیزیولوژیکی است.

روش‌های مستقیم مبارزه با استرس

مسئله گشایی برنامه ریزی شده

در این روش برای کاستن یا از بین بردن یک عامل استرس آور محاسباتی (برنامه ریزیهایی) ذهنی انجام می‌شود و بعد برای اینکه آن برنامه به ثمر برسد، تلاش لازم بکار برده می‌شود. این روش به دو دلیل مؤثر است اولا نتایج آن به بهترشدن رابطه بین شخص و موقعیت منجر می‌شود. این بدین معنی است که این روش باعث تغییر مثبت موقعیت استرس آور و شخص یا هردو می‌شود. ثانیا این روش باعث می‌شود که شخص احساس بهتری داشته باشد، حالت هیجانی بهتری را بوجود آورد، هیجان منفی کمتر و هیجان مثبت بیشتری را تولید می‌کند. این بدان دلیل است که توجه فرد را از اثرات و پیامدهای زیان بخش عامل استرس آور دور می‌سازد و آن را متوجه امکانات امیدوارکننده‌تر و روشن‌تر می‌کند.

روش مواجه‌ای

روش مواجه‌ای مستلزم نزدیک شدن مستقیم به منبع استرس و تلاش برای تغییردادن فوری آن است. مثلا در یک رابطه کاری ، ممکن است مدیری به کارمندش بگوید که کار او جالب نیست و باید سخت تر کار کند یا استعفا دهد. این نوع برخورد با عامل استرس‌زا اغلب بجای آنکه تغییر سازنده‌ای را موجب شود به پیامدهای نامطلوب می‌انجامد و حالتهای هیجانی منفی به بار می‌آورد. برخی تحقیقات نشان داده‌اند که ابراز خشم ، خصومت و پرخاشگری که اغلب با کنار آمدن مواجه‌ای همراه است باعث می‌شود که شخص احساس بدترشدن کند و نه بهترشدن. با این حال اگر حالت‌های هیجانی آزار دهنده را همانند دیگر روشها کاهش دهد روش موثری خواهد بود.

حمایت اجتماعی

حمایت اجتماعی اصطلاحی است که بر شبکه دوستان فرد و کمک رسان‌های بالقوه دلالت دارد. نمونه‌ای از عناصر شبکه اجتماعی شامل همسر ، خویشاوندان ، والدین ، بهترین دوستان ، همسایگان خوب ،همکاران شغلی و دوستان گروه مذهبی است. حمایت اجتماعی فرآیندی است که افراد توسط آن امکانات عاطفی و عملی خود را برای کمک رسانی به فرد دیگر هنگام رنج بردن ازیک بحران ، به میان می‌آورند و او را یاری می‌دهند.

مردم به دلایل گوناگون جویای حمایت دیگران هستند، دوستی ، کمک به گرفتاری‌های روزانه ، کمک مالی و دسترسی به منابع مورد نیاز در سطح هیجانی حمایت اجتماعی فرصت‌هایی را برای مهرورزی ، پشت گرمی ،
تشویق ، اطمینان آفرینی ، دوستی ، حس هویت و … فراهم می‌آورد. حمایت اجتماعی به دو طریق اثرات زیان بخش استرس‌ها را کاهش می‌دهد. در روش اول حمایت اجتماعی فرد را در برابر عوامل استرس‌زا قبل از اینکه رخ دهد، کمک می‌کند. در روش دوم شبکه حمایت اجتماعی به عنوان سپری در مقابل استرس عمل می‌کند.

روشهای غیرمستقیم مبارزه با استرس (روش‌های دفاعی)

مکانیسم‌های دفاعی

مکانیسم‌های دفاعی برای اولین بار توسط فروید تعریف و توصیف شدند. آنها راههایی برای مقابله با استرس ، اضطراب ، ناکامی و تعارض هستند ولی عامل استرس‌زا را مورد توجه قرار نمی‌دهند (بر عکس روشهای مستقیم) بلکه واقعیت عامل استرس‌زا را تعریف نموده و آن را به صورت واقعه‌ای بی‌ضرر که تهدید کننده نیست، ارزیابی می‌کنند. مثلا از طریق مکانیسم انکار رئیس یک شرکت از اقرار به اینکه شرکت در حال ورشکستگی است، خودداری می‌کند و بدین ترتیب استرس را از خود دور می‌کند. انواع مکانیسم‌های دفاعی وجود دارند نظیر: سرکوبی ، انکار ، واپس روی ، فرافکنی ، همانندسازی ، خیال پردازی ، تصعید ، عقلانی کردن و … که در سه سطح دفاعهای پخته و کامل ، دفاعهای اضطراب آور و دفاع‌های آشفته عمل می‌کنند.

استفاده از آرام بخش‌ها

داروهای آرام بخش نظیر: باربیتورات‌ها (Barbiturates) ، بنزودیازپین‌ها (Benzodiazepines) و … همگی اثر پاراسمپاتیک (Parasympathetic) داشته و موجب آرامش و خواب می‌شوند. داروهای آرام بخش بدین خاطر موثرند که اختلالات فیزیولوژیکی استرس را بی اثر می‌کنند. در واقع داروهای آرام بخش می‌توانند بصورت مصنوعی یک بهبود فیزیولوژیکی را راه اندازی نمایند. از طرف دیگر این داروها بی‌نتیجه هستند، زیرا به تلاش شخص برای مبارزه با پیامدهای شناختی و هیجانی استرس کمک نمی‌کنند. به عبارت دیگر این داروها موجب آرامش جسمی می‌شوند و برای تغییردادن منبع یا علت استرس کاری انجام نمی‌دهند.

آرامیدگی

روش‌های کنترل استرس نظیر آرامیدگی (Relaxation) ، مراقبه (Meditation) با کاهش دادن تنش جسمانی مثل داروهای آرام بخش عمل می‌کنند. امتیاز این روش‌ها این است که مشکلات داروهای آرام بخش را ندارند. بدین معنی که آنها موجب اعتیاد جسمانی و وابستگی روانی نمی‌شوند. این روش‌ها به فرد آموزش می‌دهند که آرام باشد، عمیقا تنفس کند و تنش عضلانی را آرام کند. انتقاد اساسی به این روش آن است که مردم قادر نیستند به راحتی پاسخ‌های فیزیولوژیکی خود را به هنگامی که در یک موقعیت استرس آور هستند کنترل کنند. به عبارت دیگر در حالی که فردی به پیامدهای از دست دادن کار یا گذراندن یک امتحان فکر می‌کند، حفظ کنترل شخصی بر فشار خون دشوار است. انتقاد دیگر (که به تمام روش‌های دفاعی وارداست) این است که این روش‌ها به جای درمان علت استرس نشانه‌های آن را درمان می‌کنند.

ورزش

افرادی که ورزش می‌کنند یا شرایط جسمی خود را در حالت طبیعی و خوب نگه می‌دارند، نسبت به افرادی که چنین وضعیتی ندارند، کمتر به اضطراب و افسردگی دچار می‌شوند. ورزش آثار منفی استرس را به روشهای مختلف کاهش می‌دهد، در درجه اول در موقع ورزش هورمون‌های واردشده به جریان خون به هنگام استرس ، مصرف می‌شوند و خطر آنها را کاهش می‌دهد. در درجه دوم تنش متراکم شده در ماهیچه‌ها را آزاد می‌کند و درنهایت نیرو ، نرمی و قدرت بدنی را افزایش می‌دهد و مقاومت دستگاهی ، قلبی - عروقی را زیادتر می‌کند. ورزش‌هایی که در هوای آزاد انجام می‌گیرد، موثرتر از ورزش‌های داخل سالن است. از بین ورزش‌های مفید می‌توان پیاده روی و دوچرخه سواری و شنا را نام برد.

کلمات کلیدی:
فشار های روانی در زندگی خود را اندازه گیری کنید(مطلبی جالب و خواندنی
ساعت ۱۱:٢٠ ‎ب.ظ روز ۱۳۸٧/٢/٩  
  • چه میزان فشار روانی در زندگی شما وجود دارد؟
  • آیا امکان دارد زندگی شما سطح بالایی از فشار روانی را به شما تحمیل کند؟

مقیاس‌های متعددی برای اندازه‌گیری فشار روانی (استرس) وجود دارد. یکی از این مقیاس‌ها «مقایس هولمز - راهه» (Holmes-Rahe Scale) برای ارزیابی دگرگونی‌های زندگی است. این مقیاس «41» موقعیت استرس‌زا را ، به ترتیب اهمیتی که دارند؛ شامل می‌شود و می‌تواند رابطه دگرگونی‌های زندگی با بهداشت روانی را پیش‌بینی کند. این مقیاس برای هریک از موقعیت‌ها یک امتیاز عددی قائل می‌شود که در نهایت میزان تاثیر این موقعیت‌ها بر بهداشت روانی بصورت عددی بیان می‌کند.

روش اجرا

موقعیت‌ها را بخوانید و هر یک از دگرگونی‌های زندگی خود در دوازده ماه گذشته (یک سال گذشته) و امتیازهای مربوط به آنها را علامت بزنید. در نهایت کل امتیازها را بدست آورید با تفسیر مقایسه کنید.

مقایس «هلمز - راهه» برای ارزشیابی دگرگونیهای زندگی :


موقعیت‌هاامتیاز*
فوت همسر100۝
طلاق73۝
جدایی از همسر65۝
زندانی شدن63۝
فوت یکی از اعضای خانواده63۝
زخمی یا بیمار شدن53۝
ازدواج50۝
از دست دادن کار47۝
آشتی با همسر45۝
بازنشستگی45۝
تغییر در سلامتی یکی از اعضا خانواده44۝
حاملگی40۝
مسائل جنسی39۝
ورود عضو جدید به خانواده39۝
تغییر در کار39۝
تغییر در وضع اقتصادی38۝
تغییر در تعداد درگیریها با همسر35۝
وام مهم مسکن32۝
ناتوانی در پرداخت وام مسکن یا وامهای دیگر30۝
تغییر در مسئولیتهای شغلی29۝
رفتن یک فرزند از خانه29۝
اختلاف با والدین همسر29۝
تحقق یافتن برنامه‌های شخصی سطوح بالا28۝
شروع مجدد یا قطع کار همسر26۝
شروع یا پایان تحصیلات26۝
تغییر در شرایط زندگی25۝
تجدید نظر در عادات شخصی24۝
مساله با والدین23۝
تغییر در شرایط یا ساعات کار20۝
تغییر محل سکونت20۝
تغییر محل تحصیل20۝
تغییر در سرگرمیها19۝
تغییر در فعالیتهای مذهبی19۝
تغییر در فعالیتهای اجتماعی18۝
وام کوچک خرید خانه یا غیره17۝
تغییر در ساعات خواب17۝
تغییر در تعداد دور هم جمع شدن‌های خانوادگی16۝
تغییر در عادات غذایی15۝
گذراندن تعطیلات تابستانی13۝
شرکت در جشنهای نوروزی12۝
خلاف کاری‌های جزئی11۝
جمع امتیازات---------




تفسیر

  • نمره کل پایین تر از 150 بیان‌گر استرس پایین و بهداشت روانی خوب می‌باشد.
  • نمره کل بین 150 تا 200 بیان‌گر استرس متوسط است و 37 درصد احتمال ابتلا به بیماری در طول سال وجود دارد.
  • نمره کل بین 200 تا 300 بیان‌گر سطح استرس بالا است و 50 درصد احتمال ابتلا به بیماری در طول سال وجود دارد.
  • نمره کل بالاتر از 300 بیان‌گر سطح استرس شدید است و 80 درصد احتمال ابتلا به بیماری در طول سال وجود دارد.

بعضی تحقیقات نشان داده‌اند که در این سطح از استرس افراد از نظر روانی به افسردگی و از نظر جسمی به بیماری‌های قلبی -عروقی و دیگر بیماری‌ها مبتلا می‌شوند.

جنبه‌های احتیاطی

اگر چه این مقیاس در پیش‌بینی فشار روانی عملکرد خوبی دارد ولی نباید نتایج آن را مطلق در نظر گرفت. چنانچه بعضی موقعیت‌های ذکر شده سوال برانگیز و جای تردید دارد. همچنین در مورد فشار آور (استرس‌زا) بردن این موقعیت تفاوت‌های فردی زیادی وجود دارد که باید در تفسیر مقیاس مدنظر قرار گیرد.

کلمات کلیدی:
ساختار پرتئین ها
ساعت ۱۱:۱۸ ‎ب.ظ روز ۱۳۸٧/٢/٩  

دید کلی

پروتئینها از تعداد زیادی اسید آمینه ساخته شده‌اند. این اسیدهای آمینه توسط پیوندهای پپتیدی به یکدیگر اتصال یافته و زنجیر طویلی را ایجاد می‌کنند. با توجه به اینکه در جانداران انواع و اقسام پروتئینهای مختلف وجود دارد تعجب آور نیست که در سنتز زنجیره‌های پلی پپتیدی تنها 20 نوع اسید آمینه مختلف شرکت می‌کند. ولی باید توجه داشت اگر یک زنجیره پلی پپتیدی را که دارای 50 اسید آمینه است در نظر بگیریم تنها با تغییر ترتیب قرار گرفتن این اسیدهای آمینه می‌توان سنتز 2050 زنجیر پلی پپتیدی را پیش بینی نمود.

شیمیدان آلمانی گ.ت.مولدر ، در سال 1835 ، برای نخستین بار متذکر شد که رابطه نزدیکی میان پروتئینها و موجودات زنده وجود دارد. او نام پروتئینها را از واژه یونانی Proteios به معنی نخستین گرفت. زیرا چنین می‌اندیشید که پروتئینها نقطه شروعی برای فهم
شیمی حیات هستند. پیوند پپتیدی در ساختار پروتیئنها از ترکیب عامل کربوکسیل یک اسید آمینه و عامل آمین اسید آمینه دیگر با از دست دادن یک مولکول آب بوجود می‌آید.



تصویر

ساختار آمینو اسید

همانطور که از نام اسیدهای آمینه استنباط می‌شود این گونه مواد شامل یک گروه آمین () و یک گروه اسید گروه کربوکسیل () هستند. غالبا اسیدهای آمینه یک گروه آمین و یک گروه اسید دارند که به همان اتم کربن پیوند یافته‌اند. فرمول عمومی اسیدهای آمینه () می‌باشد که در این فرمول R گروه مشخصه هر اسید آمینه و علامت ستاره روی کربن نشان دهنده یک اتم کربن بی‌تقارن است. ساده‌ترین اسید آمینه گلیسین است. که در آن R یک اتم هیدروژن است. گلیسین ، اسیدهای آمینه دیگر اتم کربن بی‌تقارن (کربن کایرال) و ایزومرهای نوری دارند. طبیعت ، ایزومرهای نوری چپ بر (L) اسیدهای آمینه را ترجیح می‌دهد.

نقش پروتئینها

پروتئینها مهمترین ترکیبات در بدن هستند. و در بسیاری از اعمال بدن موجود زنده ، از جمله حرکت اندامها ، مکانیسمهای دفاع در برابر مواد خارجی ، ایجاد آنزیمها و ایجاد مهمترین دیواره سلولی این موجودات ، نقش مهمی دارند. هر نوع پروتئین خاصی مرکب از چند اسید آمینه مشخص است که در ساختار مولکولی معینی آرایش یافته است. بخش عمده معدودی از پروتئین‌ها فقط یک نوع اسید آمینه است مثلا 44 درصد پروتئین موجود در ابریشم ، گلیسین است.

اسیدهای آمینه اصلی موجود در بدن باید از
گوارش مواد غذایی حاصل شود. بطور کلی از تعداد بیست عدد اسیدهای آمینه ، هشت تای آنها در خود بدن سنتز می‌شوند و از راه تغذیه وارد بدن موجود زنده نمی‌شوند ولی بقیه آنها ضمن اینکه در بدن بیوسنتز می‌شوند از راه تغذیه نیز وارد بدن موجود زنده می‌شوند. مونومرهای اسید آمینه با پیوندهای پپتیدی بهم پیوند یافته‌اند. این واکنش شیمیایی یک واکنش اسید – باز است که در آن دو مونومر با از دست دادن یک مولکول آب بهم می‌پیوندند.



تصویر

تعداد ساختار پروتئینی در انسان

بخشی از خصوصیات بی‌نظیر هر انسان در میان انسانهای دیگر ناشی از بی‌نظیر بودن مقداری از ساختهای پروتئینی شخصی است. این امر در مورد بیلیونها انسان ، دلالت بر آن دارد که تعداد بسیار عظیمی ساختار پروتئینی امکانپذیر است. وقتی دو اسید آمینه به هم می‌پیوندند، دو ترکیب متفاوت امکان پذیر می‌شود و این امر بستگی به آن دارد که کدام گروه آمینی با کدام گروه اسیدی ترکیب شود. مثلا وقتی گلیسین با آلانین ترکیب می‌شود ممکن است گلیسین آلانین تشکیل شود و هم آلانین گلیسین.

هرگاه چهار اسید آمینه با تمام حالات ممکن بهم بپیوندند، 24 مولکول متفاوت تشکیل می‌شود. و اگر 17اسید آمینه متفاوت به همین طریق پیوند یابند، فقط عده مولکولهای مرکب از 17- مونومر متفاوت که در نوع خود بی‌نظیرند به 356 تریلیون می‌رسد. بدیهی است که اگر از هر اسید آمینه بیشتر از یک مولکول به کار رفته باشد، عده حالات ممکن بسیار بیشتر خواهد شد. اما
سلول زنده ، از پروتئین‌های بسیار متفاوتی که از یک مجموعه اسید آمینه ممکن است ساخته شود فقط تعداد نسبتا کم و گزینش یافته‌ای را که نیاز دارد‌، می‌سازد.

انواع ساختار پروتئین‌ها

در ساختار پروتئین‌ها چند ویژگی مشخص وجود دارد. ردیف اسید‌های آمینه‌ای که به صورت یک زنجیر به یکدیگر پیوند یافته‌اند، ساختار نوع اول دارند. زنجیر اسیدهای آمینه‌ای که براثر چرخشی به شکل مارپیچ در می‌آیند ، ساختار نوع دوم است. این مارپیچ‌ها با پیوندهای هیدروژنی در جای خود می‌مانند، پیوندهای هیدروژنی یک اتم هیدروژن را به اتم اکسیژنی که در سومین آمین زیرین زنجیر است متصل می‌کند. ساختار نوع دوم دیگری از پروتئین‌ها شبیه یک ورقه است که در آن چند زنجیر اسید آمینه در کنار یکدیگر با پیوندهای هیدروژنی بهم متصل شده‌اند.

غالب خواص ابریشم را با این ساختار شبه ورقه‌ای می‌توان توضیح داد. شکل تابدار یا تا شده مارپیج ، ساختار نوع سوم است. یک نوع از ساختار سوم در کلاژن که یک
بافت لیفی است ، یافت می شود. سه زنجیر اسید آمینه‌ای که به صورت مارپیچ‌های چپ – دست تابیده شده‌اند و سپس باهم به صورت یک ابر مارپیچ راست – دست تابیده شده است، یک لیف فوق‌العاده محکم ایجاد می‌کند. دسته‌هایی از این الیاف ، کلاژن بوجود می‌آورد. نوع دومی از ساختار سوم پروتئین کروی است که در آن زنجیر مارپیچ بصورت یک الگوی هندسی معینی تا شده و بهم تابیده شده است. بسیاری از آنزیمها پروتئین‌های کروی هستند. ساختارهای نوع سوم با انواع متفاوتی از پیوندهای شیمیایی بهم متصل می‌شوند که یکی از آنها پیوند دی سولفید است. این نوع پیوند غالبا وقتی که سیستئین یا سیستین جزئی از سلسله اسید آمینه‌ای است، دیده می‌شود.

ساختار نوع چهارم پروتئین‌ها درجه تجمع واحدهای پروتئینی است.
هموگلوبین انسان که یک پروتئین کروی با وزن مولکولی 68000 است باید چهار زنجیر اسید آمینه بطور مناسبی تجمع یافته باشد تا هموگلوبین فعالی تشکیل شود. انسولین نیز ترکیبی است که در آن زیر واحدهایی از پروتئین بطوری مناسب ، در یک ساختار نوع چهارم آرایش یافته اند. برای آنکه بدانیم مسئله ساختار در مورد پروتئین‌ها تا چه حد اهمیت دارد هموگلوبین را در نظر بگیرید. اگر هموگلوبین به علت قرار گرفتن یک اسید آمینه نادرست در موضع معین ، ساختار نوع اول ، دوم ، سوم یا چهارم غیر عادی داشته باشد، ممکن است نتواند اکسیژن را در گردش خون منتقل کند. فقط تغییر یک اسید آمینه خاص از 146 اسید آمینه موجود در یک تک زنجیر هموگلوبین سبب بیماری کم خونی می شود.



تصویر

سنتز طبیعی پروتئین

پروتئین‌های بدن پی در پی تجدید می‌شوند و این عمل با سنتز مجدد اسیدهای آمینه موجود در بدن صورت می‌گیرد. بررسی عمر متوسط اسید‌های آمینه‌ای که اجزای ساختمانی پروتئین‌ها هستند یا به گفته دیگر ، زمانی که طول می‌کشد تا بدن پروتئینی را در یک بافت تعویض کند، با استفاده از اسیدهای آمینه‌ای که ایزوتوپ رادیواکتیو دارند امکان پذیر شده است. برای فرآیندی که باید بسیار پیچیده باشد، تعویض بسیار سریع است. فقط چند دقیقه پس از آنکه اسیدهای آمینه رادیواکتیو در بدن حیوانات تزریق شود، پروتئین رادیواکتیو را می‌توان یافت.

اگرچه تمام پروتئین‌ها مدام تعویض می‌شوند ولی سرعت تعویض تغییر می‌کند. بعضی از
پروتئین‌های کبد و پلاسما طی 6 روز تعویض می‌شود. زمان لازم برای تعویض پروتئین‌های ماهیچه در حدود 180 روز و برای دیگر بافتها از قبیل کلاژن استخوان طولانیتر از این است. می‌دانیم که هر موجود زنده انواع پروتئین‌های خاص خود را دارد. عده آرایش‌های ممکن از 20 واحد اسید آمینه به می‌رسد ، با وجود این ، پروتئین‌های خاص یک موجود زنده معین در حدود چند دقیقه سنتز می‌شود. DNA موجود در سلول ، حامل کد سنتز پروتئین است. یعنی ترتیبی که بازها در مولکول DNA دارند اطلاعات مورد استفاده برای سنتز پروتئین‌ها را فراهم می‌سازد. در این فرآیندها دو نوع RNA مورد استفاده قرار می‌گیرد که عبارتند از: RNA پیک و RNA ناقل.

کلمات کلیدی:
زیست شناسی سلولی
ساعت ۱۱:۱٥ ‎ب.ظ روز ۱۳۸٧/٢/٩  
زیست شناسی سلولی (Cell biology) ، علمی است که به بررسی و شناخت سلول از جنبه‌های مختلف مولکولی ، ساختمانی و فراساختمانی ، فیزیولوژیکی ، پیدایش ، تکامل و رفتار سلولها در جاندارن تک سلولی و پرسلولی می‌پردازد و دارای شاخه‌های متعددی است.

دید کلی

به دلیل گستردگی زیاد علم زیست شناسی سلولی ، تنها به معرفی شاخه‌های عمده آن می‌پردازیم:


  • سلول شناسی شاخه‌ای از زیست شناسی سلولی است که از ساختمان ، عمل و پیدایش سلولها بحث می‌کند.

  • فیزیولوژی سلولی ، علم بررسی اعمال زیستی سلولها و اجزا مختلف آنهاست. عمده‌ترین مسائل مورد توجه در این علم ، مطالعه ماهیت غشای سلولی ، تغذیه سلول ، رشد و نمو ، ترشح و سایر فعالیتهای سلولی است.

  • ژنتیک سلولی ، با استفاده از روشهای سلول شناسی و ژنتیک ، از توارث و تنوع سلولها ، بحث می‌کند. این علم به مطالعه ماده ژنتیکی سلولها و بویژه کروموزومها از نظر تعداد و شکل در سلولهای گونه‌های مختلف می‌پردازد.

  • شیمی سلولی ، با استفاده از ابزارها و فنون شیمیایی ویژه ، با حداقل تغییرات ممکن ، ترکیبات شیمیایی سلولها و جای آنها را بررسی می‌نماید. چنین مطالعاتی هم اکنون در آسیب شناسی (Pathology) نیز مورد استفاده است.

  • فیزیک سلولی ، با استفاده از ابزار ، روشها و قوانین فیزیکی به بررسی پدیده‌های زیستی سلول و اجزای سازنده آن می‌پردازد.

  • زیست شناسی مولکولی به بررسی مولکول‌های سازنده سلول بویژه ماکرومولکولها از نظر نوع و ساختمان ، ریخت ، تکامل ، گسترش و نقش آنها در پدیده‌های زیستی سلول می‌پردازد. بیوشیمی ماکرومولکولها و ژنتیک مولکولی از مباحث مورد توجه این شاخه است.

تاریخچه

فلاسفه و طبیعی‌دانان قدیم بویژه ارسطو در عهد باستان ، به این نتیجه رسید که جانوران و گیاهان ، با همه پیچیدگی که در سازمانشان وجود دارد، تنها از تعداد کمی از اجزایی که در هر یک از آنها تکرار شده ، ساخته شده‌اند. با اختراع عدسیهای بزرگ در سال (1665) ، «رابرت هوک» برشهای چوب پنبه‌ای ساختمان سلولی را کشف کرد. در همان زمان «آنتون لون هوک» با میکروسکوپ ساده خود موجودات تک سلولی را در آب راکد مشاهده کرد.

«شلایدن» و «شوان» در سال (1839) ، نظریات خود را به صورت
نظریه سلولی ارائه دادند که بر اساس آن کلیه موجودات زنده از واحدهای ساختمانی به اسم سلول ساخته شده‌اند. از حدود سال 1950 روشهای مشاهده سلولها با میکروسکوپ الکترونی دقیق‌تر شد و به تدریج فرا ساختار سلولی مشخص گردید و نتایج بدست آمده ، تصورات پژوهشگران را در مورد طرز کار سلول متحول ساخت.



img/daneshnameh_up/9/9c/b.15.jpg

پیشرفتهای کنونی در زیست شناسی سلولی

  • در سالهای اخیر با ابداع روز افزون روشها و فنون جدید مطالعه سلولها ، زیست شناسی سلولی پیشرفتهای شایان توجهی داشته است. با بکار بردن ابزارهای نوری و الکترونی دقیق در زمینه‌های مختلف تحقیقات سلولی و نیز با استفاده از مواد رادیواکتیو و ایزوتوپهای مختلف ، مجهولات متعددی از اعمال پیچیده حیاتی سلولها برای بشر روشن شده است. توجه به شکل ، ساختمان و رفتار پرندگان ، ماهیها ، پستانداران و ... راهگشای ابداع ماشینهای پیچیده‌ای چون هواپیما ، کامپیوتر و نظایر آن بوده است.

  • تغییر در رمز وراثتی و بکار انداختن ژنهای مفید یا از کار انداختن ژنهای زیان بخش ، چشم انداز قابل ملاحظه دیگری است که تاکنون در جانداران مختلف با موفقیت زیادی همراه بوده و اساس علم مهندسی ژنتیک را پی‌ریزی کرده است.

  • در زمینه ژنتیک سلولی پیشرفتهای قابل ملاحظه‌ای بدست آمده است. برای مثال بسیاری از بیماریهای کروموزومی انسانی ، هم اکنون نه تنها در دوارن بعد از تولد از طریق کشت سلولهای مغز استخوان قابل تشخیص است، بلکه از ماههای ابتدایی نمو رویانی نیز با کشت سلولهای مایع آمنیونی شناخته می‌شود.

  • در زمینه کشت سلولها و بافتها هم اکنون پیشرفتهای شایانی نصیب بشر شده است. تا آنجا که با کشت سلولهای منفرد گیاهی تا حد بدست آوردن گیاه گلدار و در جانوران تا حد تشکیل بافتها ، موفقیت بدست آمده است.

  • دست بردن در رمز وراثتی و دست‌کاری ژنهای موجودات زنده ارتباط مستقیمی با فرهنگ حاکم بر جوامع بشری دارد. انجام این نوع تحقیقات به همان نحو که می‌تواند موجب حل بسیاری از مشکلات انسان باشد، ممکن است مورد سو استفاده قرار گیرد و مصائب جبران ناپذیری را بوجود آورد.



img/daneshnameh_up/d/d7/b.10.jpg

نظریه سلولی (Cell theory)

یکی از مفاهیم کلی و اساسی زیست شاسی نظریه سلولی است که بر مبنای آن همه موجودات زنده (جانوران ، گیاهان و تک سلولی‌ها) از سلول و فرآورده‌های فعالیت سلولها ، تشکیل شده‌اند. این نظریه با پژوهشهای متعدد که در ابتدای قرن 19 توسط پژوهشگرانی مانند میربل ، اوکن ، لامارک ، دوتروشه ، تورپن ، انجام شد، شکل گرفت و در نهایت منجر به مطالعات شلایدن و شوان گردید که نظریه سلولی را به صورت مشخص ارائه کردند.

نظریه سلولی تاثیر زیادی بر همه زمینه‌های تحقیقاتی زیستی داشته است، بطوری که بلافاصله پس از طرح آن ، مشخص شده که هر سلول از تقسیم سلولی قبل از خود بوجود می‌آید. پیشرفت و تکامل زیست شناسی سلولی در قرن 20 به دو دلیل عمده است:


  • افزایش حد تفکیک وسایل تجزیه که مهمترین آنها میکروسکوپ الکترونی و فنون مبوط به پراکندگی اشعه ایکس می‌باشد.

  • نزدیکی سلول شناسی با حوزه‌های دیگر تحقیقات زیستی مخصوصا با ژنتیک ، فیزیولوژی و بیوشیمی که بالاخره منجر به از میان رفتن مرزهای مصنوعی بین این علوم و ایجاد دانشی بر اساس تشکیلات مولکولی سلول گردید.

چشم انداز

تاکنون شناخت هر ابزار یا روش جدیدی در سایر علوم تجربی به نحوی موجب گسترش و پیشرفت علوم سلولی و مولکولی شده است و با اشاراتی که به برخی از پیشرفتهای سالهای اخیر در زمینه این علوم به عمل آمد، به راحتی می‌توان دستیابی به موارد زیر را به عنوان حداقل پیشرفتهای ممکن علوم سلولی و مولکولی در سالهای اینده پیش بینی کرد:


  • شناخت کامل سازمان مولکولی سلول و فرایندهای زیستی وابسته به آن.

  • فراهم آوردن امکانات انجام پدیده‌های پیچیده زیستی، از جمله سنتز انواع مختلف پروتئینها ، آنزیمها ، اسیدهای هسته‌ای و ماکرومولکول‌های دیگر در شرایط آزمایشگاهی.

  • تغییرات انتخابی در کد ژنتیکی و از آن طریق کاستن و حتی از میان بردن نواقص و بیماریهای ژنتیکی در انسان ، جانور و گیاه.

  • امکان تعیین و تغییر جنسیت جنین قبل از تولد.

  • ایجاد جنسها و گونه‌های جدید جانداران با تغییر در کدهای ژنتیکی.

  • افزایش ظرفیت مغزی انسان و جانوران به منظور گسترش انوع حس ، حافظه و سازگاری یا مقابله با محیط زیست.

  • بوجود آوردن ایمنی کامل در انواع جانداران در برابر بیماریها در طول حیات

کلمات کلیدی:
فیزیولوژی گیاهی
ساعت ۱۱:۱۳ ‎ب.ظ روز ۱۳۸٧/٢/٩  
فیزیولوژی دانشی است که وظیفه‌اش بررسی عملکرد (Function) موجودات زنده است. ماهیت بررسی در این علم ، وظیفه و کارکرد اندامهاست. نام قدیمی فیزیولوژی وظایف‌الاعضا بوده است. فیزیولوژی گیاهی ، مطالعه اعمال حیاتی گیاه ، فرایندهای رشد و نمو ، متابولیزم و تولید مثل گیاهان است.

دید کلی

کشف قوانینی که بر تغذیه گیاه و رشد و نمو آن حکومت می‌کند، شناخت توانایی واقعی سلولها در انجام فعالیتهای بیولوژیک و همچنین ارائه روشهایی که ظهور یکی از توانائیهای سلولی را امکان‌پذیر می‌سازد، هدف اساسی فیزیولوژی گیاهی محسوب می‌شود. همانطور که مسیر روشن بسیاری از اکتشافات نظری ، منشا پیشرفتهایی در یکی از شاخه‌های تجربی علوم است، نتایج حاصل از مطالعاتی که در همه شئون علمی بالاخص در فیزیولوژی گیاهی صورت گرفته، باعث توسعه و پیشرفت واقعی کشاورزی شده و آن را از صورت ابتدایی خود در نخستین روزهای ظهور انسان به صورت کاملا پیشرفته امروزی ، مبدل ساخته است.

از طرف دیگر ، ترقیات سریع فیزیولوژی گیاهی نیز خود مدیون ترقیات علوم دیگری مانند
فیزیک و شیمی است، زیرا عملا کلیه اعمال متابولیزم سلولها بر اساس قوانینی تفسیر می‌شوند که در مورد عالم بیجان شناخته شده‌اند. شک نیست که علم فیزیولوژی گیاهی ، علمی است تجربی و همه کوششهایی که در این زمینه صورت می‌گیرند، به شناسایی بیش از پیش ماده زنده منجر می‌شوند. به علاوه فیزیولوژی گیاهی ، علم پایه مستقلی است که دارای مفاهیم خاصی بوده، شیوه مخصوصی در تجربیات آن مشاهده می‌شود.


img/daneshnameh_up/e/e4/phy.4.jpg

موضوعات مطرح شده در فیزیولوژی گیاهی

فیزیولوژی گیاهی را می‌توان مطالعه اعمال حیاتی گیاه ، فرایندهای چرخه‌ای متحرک رشد ، متابولیزم و تولید مثل دانست. مباحث زیادی در فیزیولوژی گیاهی بحث می‌شود و در هیچ علمی ، نحوه پیشرفت واضح‌تر از زمینه فیزیولوژی گیاهی نیست. از مباحثی که در فیزیولوژی گیاهی بحث می‌شود، می‌توان به موارد زیر اشاره کرد.

تغذیه و جذب در گیاهان

انجام صحیح فرایندهای متابولیزمی مستلزم وجود عناصری است که باید به صورت اکسید شده یا احیا شده ، معدنی و یا آلی جذب سلولها شده، احتیاجات آنها را از نظر ماده و انرژی تامین کنند. مقدار و نوع این احتیاجات تابعی از شدت و نوع واکنشهای متابولیزمی بوده و به همین مناسبت هر موجودی از نظر قدرت سنتز و طریقه تحصیل انرژی با موجود دیگر متفاوت است.

موجودات زنده را از نظر قدرت سنتز و همانند سازی به دو دسته
اتوتروف و هتروتروف تقسیم می کنند. موجودات اتوتروف موجوداتی را گویند که از ترکیبات ساده‌ای نظیر دی‌اکسید کربن و ترکیبات معدنی مختلف مانند نیتروژن معدنی ، می‌توانند کلیه احتیاجات خود را برطرف سازند که گیاهان در این گروه قرار می‌گیرند.


img/daneshnameh_up/f/f1/photo.3.jpg

احتیاجات گیاهان نسبت به انرژی

سلولهای گیاهی انرژی موجود در مواد تشکیل دهنده خود را به صور مختلف زیر از دست می‌دهند.
  • به صورت انرژی حرارتی که در بعضی موارد مانند گل آذین گل شیپوری کاملا آشکار است.

  • به صورت انرژی نورانی مانند فلورسانس کلروفیل

  • به صورت انرژی مکانیکی مانند سیکلوز در سیتوپلاسم

  • به صورت انرژی الکتریکی که نتیجه آن برقراری اختلاف پتانسیل بین اعضای مختلف گیاهان است.

احتیاجات گیاهان نسبت به مواد

میزان این احتیاجات در نمونه‌های مختلف گیاهی ، متفاوت است. رفع احتیاجات یک گیاه بالغ در درجه اول به منظور جبران موادی است که این گیاه در طول حیات از دست می‌دهد. در درجه دوم ، رشد و نمو یک گیاه احتیاجات احتمالی دیگری بوجود می‌آورد. کلیه این احتیاجات بوسیله منابع طبیعی مختلفی تامین می‌شوند که عبارتند از: خاک ، هوا ، آب و محیطهای آلی.

بطور کلی در بخش تغذیه و جذب مباحث مختلفی بحث می‌شود:
احتیاجات گیاهان ، نقش عمومی و اختصاصی عناصر و علائم کمبودهای آنها ، محلولهای غذایی و کودهای شیمیایی ، تغذیه نیتروژن معدنی و آلی ، چرخه متابولیزمی نیتروژن ، گوگرد و فسفر ، رابطه آب و خاک ، گردش مواد در گیاه ، جذب مواد معدنی ، مکانیزم جذب مواد و ... .



img/daneshnameh_up/3/35/phothosynthesis.1.gif

فتوسنتز

زندگی در روی کره زمین به انرژی حاصل از خورشید وابسته است. فتوسنتز از نظر لغوی به معنی تولید با استفاده از نور خورشید است. در فتوسنتز ، انرژی خورشیدی برای اکسید کردن آب ، آزاد شدن اکسیژن و نیز احیا کردن به ترکیبات آلی و در نهایت قند بکار می‌رود. فتوسنتز شامل دو دسته از واکنشهاست: واکنشهای نوری و واکنشهای تاریکی.

بطور کلی در بخش فتوسنتز مباحث مختلفی بحث می شود:

مفاهیم کلی در مورد فتوسنتز ، عملکرد کوانتومی نور ، ساختمان دستگاه فتوسنتزی ، ساختار تیلاکوئیدها در کلروپلاست ، گیرنده‌های نوری ، فتوسیستم‌های I و II ، مکانیزم انتقال الکترون و پروتون در کلروپلاستها ، ژنوم کلروپلاست ، چرخه احیای فتوسنتزی ، تنفس نوری ، چرخه احیای فتوسنتزی ، چرخه احیای کربن در گیاهان CAM(کراسولاسه) ، سنتز نشاسته و ساکارز در گیاهان و ... .

تنفس

تنفس فرایندی است که انرژی ذخیره شده در مواد انرژی‌زا مانند کربوهیدراتها را به شیوه‌ای کنترل شده ، آزاد می‌کند. در طی تنفس انرژی آزاد ، رها شده و به شکل ATP در می‌آید که این شکل از انرژی می‌تواند به سهولت برای نگهداری و رشد گیاه مورد استفاده قرار گیرد.

مباحثی که در مورد تنفس در فیزیولوژی گیاهی ، بحث می‌شود، به صورت زیر است:

تنفس هوازی و بی‌هوازی ،
ساختمان میتوکندری‌ها ، گلیکولیز و چرخه کربس ، زنجیره انتقال الکترون در میتوکندری ، مسیر پنتوز فسفات و ... .

رشد و نمو گیاهی

رشد و نمو اساسا از پدیده‌های مهم در طی انتوژنی گیاه است. رشد و نمو تحت تاثیر عوامل متعدد محیطی و ژنتیکی قرار دارد. البته عامل مهم تعیین کننده الگوهای رشد و نمو ، عمدتا پایگاه ژنتیکی دارد. رشد عبارت است تغییرات کمی و افزایش غیر قابل برگشت در ابعاد یک موجود یا یک اندام. به مجموعه تغییراتی که ماهیت کیفی دارند، به اضافه تغییرات کمی (رشد) ، نمو اطلاق می‌شود.

مباحثی که در رشد و نمو گیاهی بحث می‌شود، به صورت زیر است.
سینتیک رشد ، تروپیسمها یا گرایشها در گیاهان ، جنبشهای گیاهان ، تنظیم کننده‌ها یا هورمونهای رشد در گیاه مانند اکسین ، جیبرلین و ... ، مکانیزم تشکیل گل و فتوپریودیسم ، فیتوکرومها و دیگر پذیرنده‌های نوری و ... .

ارتباط فیزیولوژی گیاهی با سایر علوم

فیزیولوژی گیاهی با بسیاری از علوم ، ارتباط دارد. مانند بیوشیمی ، بیوفیزیک و بیولوژی مولکولی. البته فیزیولوژیستها مکررا از نتایج تحقیقات بیوشیمیستها و متخصصان بیوفیزیک و بیولوژی مولکولی استفاده می‌کنند و متقابلا دانشمندان رشته‌های دیگر نیز از نتایج آزمایشات فیزیولوژی گیاهی ، بهره‌مند می‌شوند.

در حقیقت این رشته‌های مرتبط ، با هم یک مجموعه ایجاد می‌کنند و مرزهای تعریف شده عمدتا مصنوعی هستند. بنابراین آشنایی با مبانی بیوفیزیک ، بیوشیمی و بیولوژی مولکولی ، غیرقابل تفکیک با فیزیولوژی گیاهی هستند.



img/daneshnameh_up/b/b7/phy.2.jpg

چگونگی تمایز فیزیولوژی گیاهی از رشته‌های نزدیک

چگونه فیزیولوژی گیاهی از رشته‌های نزدیک به خود مانند بیوشیمی ، بیوفیزیک و ... متمایز می‌شود؟ مثال فتوسنتز را به عنوان مثال کلاسیک در نظر بگیرید. بیوشیمیستها آنزیمها را خالص سازی کرده و خصوصیات آنها را در لوله آزمایش مطالعه می‌کنند. متخصصان بیوفیزیک ، غشاها را جداسازی نموده و خصوصیات اسپکتروسکوپی آنها را در لوله آزمایش ، بررسی می‌کنند.

دانشمندان بیولوژی مولکولی ، ژنهای کد کننده پروتئین‌های فتوسنتزی را شناسایی کرده و تنظیم آنها را در طول نمو ، مطالعه می‌کنند. در عوض متخصص فیزیولوژی گیاهی ، فتوسنتز را در عمل ، در سطوح مختلف ارگانی ، از جمله
کلروپلاست ، سلول ، برگ و گل گیاه مطالعه می‌کند. صاحبنظران فیزیولوژی گیاهی ، راههای برخورد متقابل اجزا با یکدیگر برای انجام فرایندها و اعمال حیاتی را مورد مطالعه قرار می‌دهند.

چشم انداز

طی دهه گذشته ، علوم زیستی پیشرفت چشمگیر و غیر قابل انتظاری داشته‌اند و در هیچ جا ، این نحوه پیشرفت ، بیشتر از زمینه فیزیولوژی گیاهی نیست. اکتشافاتی نیز ، قفل جادویی انتقال در غشاها را باز کردند. روشهای استخراج DNA ، ابزار جدیدی را برای فهم چگونگی تنظیم بروز و نمو ژن بوسیله نور و هومورنها فراهم کردند.

تجزیه پروتئین‌های کلیدی و کمپلکس‌های رنگیزه ، پروتئین‌هایی مانند روبیسکو (Rubisco) و مرکز واکنش فتوسنتزی با استفاده از
کریستالوگرافی اشعه ایکس ، اولین طلیعه فهم مکانیزمهای مولکولی تثبیت کربن و واکنشهای نوری در فتوسنتز را فراهم کرد.

کلمات کلیدی:
بیوشیمی گیاهی
ساعت ۱۱:۱٢ ‎ب.ظ روز ۱۳۸٧/٢/٩  
بیوشیمی گیاهی شاخه‌ای از بیوشیمی است. دانشی است تجربی که هدف آن بررسی طبیعت و مکانیسم واکنشهای شیمیای ویژه‌ای است که در گیاهان روی می‌دهند. این شاخه از علوم ، دانشی نو‌ظهور است که در حال تکامل می‌باشد.

دید کلی

گیاهان که منبع غذاها ، داروها و تعداد بیشماری از مواد آلی گوناگون هستند، در حقیقت گنجینه‌ای عظیم از ثروت پنهانی بشمار می‌روند که پیوسته تجدید می‌شوند. گیاهان علاوه بر آنکه نقش تلمبه آب بی‌اندازه پرتوانی را میان خاک و جو ایفا می‌کنند. با بقایای فسیلی خود منشا منابع لازم برای تمدن کنونی هستند. سلول گیاهی آزمایشگاه بنیادی این کارخانه شگرف ترکیبات آلی است. مهم آن است که تعیین شود گیاه با چه فرآیندهایی (فتوسنتز ، تعرق و (واکنشهای متابولیسمی|متابولیسم))) دگرگونی‌های متعددی را باعث می‌شود که از چند ماده ساده آغاز می‌شوند و به تعداد بیشماری از پیچیده‌ترین مواد آلی حاصل از متابولیسم گیاهی می‌رسند.

برخی از فرآیندها مانند فتوسنتز یا چرخه‌های تحولات
نیتروژن و گوگرد ، خصلتی عام دارند که به مولکولهای ساده متابولیسم اولیه مانند قندها و آمینو اسیدها و ... که در همه گیاهان مشترک هستند منجر می‌شوند. فرایندهای دیگر ، برعکس ، اختصاصی‌تر هستند و به فرآورده‌های متابولیسم ثانویه حاصل از استفاده مواد متابولیسم اولیه ، می‌انجامد. چنین است قلمرو بیکران و هیجان ‌انگیز بیوشیمی گیاهی که هدف آن پاسخ به این پرسش معقول است که پدیده‌ها چگونه روی می‌دهند، بی‌آنکه بخواهد به پرسش غایت‌گرانه چرا پاسخ دهد. مباحثی که در بیوشیمی گیاهی بحث می‌شوند، در زیر شرح داده می‌شوند.

نقش آب در گیاهان

آب لازمه زندگی است. زندگی در دریاها تولد ‌یافته و واکنشهای متابولیسمی ، مانند ساختارهایی که پایه و اساس این واکنشها هستند فقط در محیط آبکی انجام ‌پذیر هستند. آب در گیاهان علفی و اندامهای جوان در نگهداری حالت تورژسانس دخالت دارد. آب به عنوان متابولیت در تهیه هیدروژن لازم برای ساختن زنجیره‌های هیدروکربنی دخالت دارد. آب در پدیده فتوسنتز نقش کلیدی دارد. آب از طریق تارهای کشنده ریشه جذب شده و از طریق آوندهای چوبی به تمام قسمت‌های گیاه منتقل شده و اعمال خود را انجام می‌دهد.

فتوسنتز

فتوسنتز که در کلروپلاست‌ها صورت می‌گیرد عبارت است از تشکیل قندها از H2O و CO2 به کمک انرژی نوری جذب شده بوسیله کلروفیل و رنگیزه‌های فرعی. مباحثی که در مورد فتوسنتز در بیوشیمی گیاهی بحث می‌شود به صورت زیر است. شرایط فتوسنتز ، مراحل مختلف اخذ انرژی نوری و تبدیل آن به انرژی شیمیایی ، احیای CO2 به قند سه کربنی و در نهایت تشکیل قندهای مختلف از قند اولیه است. بازده فتوسنتز چه از ساخت قندها و چه از نظر میزان انرژی تولیدی در گیاهان مختلف ، متفاوت است.

تنفس در گیاهان

پدیده‌های تنفس با مصرف اکسیژن و دفع دی‌اکسید کربن همراه هستند، این پدیده‌ها شامل تجزیه متابولیت‌های کربن‌دار است که سرانجام پس از اکسایش به H2O و CO2 تبدیل می‌شوند. این اکسایش همراه با آزاد کردن انرژی است که به صورت ATP ذخیره می‌شود. در گیاهان دو نوع تنفس دیده می‌شود: تنفس در همه موجودات زنده مشترک است و در تاریکی و روشنایی انجام می‌شود و تنفس نوری که فقط در روشنایی انجام می‌شود.

img/daneshnameh_up/1/1c/b.phyt.1.jpg


تغذیه نیتروژنی گیاهان

در گیاهان ، ترکیبات نیتروژن‌دار که از مواد اساسی سازنده موجودات زنده هستند، از مولکولهای کانی ساده ساخته می‌شوند. مشتقات نیتروژندار از دو نظر حائز اهمیت هستند، از نظر کمی که ترکیبات نیتروژندار 30 - 6 درصد وزن خشک گیاهان را تشکیل می‌دهند و از نظر کیفی که نیتروژن در ساخت بسیاری از ترکیبات اساسی متابولیسم مانند آنزیمها ، اسیدهای نوکلئیک و ... شرکت دارد. مباحثی که در این مورد در بیوشیمی گیاهی وجود دارد شامل منابع نیتروژن ، استفاده گیاهان از نیتروژن هوا ، شکلهای مختلف ازت و ... است.

تغذیه گوگردی گیاهان

ترکیبات گوگردی بسیار فراوان هستند و در همه موجودات زنده یافت می‌شوند، ولی تنها گیاهان و میکروارگانیزم‌ها می‌توانند از یونهای سولفات خاک استفاده کرده و آنها را احیا کنند. مباحثی که در بیوشیمی گیاهی درباره این تغذیه مطرح می‌شود شامل منابع گوگرد ، استفاده از سولفات‌ها ، احیای سولفات فعال ، ورود سولفورها در ترکیبات آلی و ... می‌باشد.

بیومولکولها

تمام بیومولکولها از جمله کربوهیدراتها ، پروتئینها ، لیپیدها و اسیدهای نوکلئیک در بیوشیمی گیاهی بحث می‌شوند. که شامل شکل و ساختمان این ترکیبات و مشتقات مختلف آنها ، وظایف و نقش آنها در گیاه و متابولیسم این مواد می‌باشد.

ترکیبات معطر

بیوسنتز حلقه معطر یکی از فرایندهای اساسی در بیوشیمی گیاهی است. از مهمترین ترکیبات معطر می‌توان لیگنین (ماده سازنده چوب) و همچنین بسیاری از اسانسها ، فلاونها ، آنتوسیانها و اسیدهای آمینه واجد حلقه‌های معطر (فنیل آلانین و ترپیتوفان) و ... اشاره کرد. مواردی مانند تشکیل حلقه معطر ، انواع حلقه معطر ، نقش و متابولیسم آنها در بیوشیمی گیاهی بحث می‌شوند.

ترپنها و آلکالوئیدها

تنوع قابل توجه انواع که در گیاهان دیده می‌شود، نمونه تازه‌ای از امکانات شیمیایی کارخانه گیاهی است. ترپنوئیدها با آلکالوئیدها و افلانوئیدها جزو مواد ثانویه متابولیسم قرار داده می‌شوند. بعضی از ترپنوئیدها در پدیده فتوسنتز شرکت می‌کنند و چند هورمون گیاهی ، ساختار ترپنی دارند. در حال حاضر بیش از 2000 آلکالوئید شناخته شده‌اند و به علت خواصشان مورد توجه داروسازان قرار گرفته‌اند. مواردی مانند ساختمان این ترکیبات ، چگونگی سنتز و متابولیسم این مواد در بیوشیمی گیاهی بحث می‌شوند.

بیوشیمی رشد و نمو گیاهی

مجموعه پدیده‌هایی که با افزایش طول گیاه همراه است نمو نامیده می‌شود. نمو اندامهای گیاهی مانند نمو گیاه کامل با افزایش نمایی مشخص می‌گردد و بعد هر چه گیاه به حد بلوغ نزدیک می‌شود به همان نسبت نمو اندامهای کاهش می یابد. مواردی مانند سنتیتک رشد ، تروپسیم‌ها ، انواع هورمونهای گیاهی و ساختار و نقش فیزیولوژیک آنها در گیاهان ، تشکیل گل و مکانیسمهای موثر بر آن و ... در بیوشیمی گیاهی بحث می‌شوند.

ارتباط بیوشیمی گیاهی با سایر علوم

بیوشیمی گیاهی با بسیاری از علوم از جمله فیزیولوژی گیاهی ، زیست شناسی سلولی و مولکولی ، ژنتیک و بیوشیمی ارتباط دارد.

کلمات کلیدی:
بیو شیمی چیست؟
ساعت ۱۱:٠۸ ‎ب.ظ روز ۱۳۸٧/٢/٩  
بیوشیمی علمی است که درباره ترکیبات و واکنشهای شیمیایی در موجودات زنده بحث می‌کند.

دید کلی

اساس شیمیایی بسیاری از واکنشها در موجودات زنده شناخته شده است. کشف ساختمان دو رشته‌ای دزاکسی ریبونوکلئیک اسید (DNA) ، جزئیات سنتز پروتئین از ژنها ، مشخص شدن ساختمان سه بعدی و مکانیسم فعالیت بسیاری از مولکولهای پروتئینی ، روشن شدن چرخه‌های مرکزی متابولیسم وابسته بهم و مکانیسمهای تبدیل انرژی و گسترش تکنولوژی Recombinant DNA (نوترکیبی DNA) از دستاوردهای برجسته بیوشیمی هستند. امروزه مشخص شده که الگو و اساس مولکولی باعث تنوع موجودات زنده شده است.

تمامی ارگانیسمها از
باکتریها مانند اشرشیاکلی تا انسان ، از واحدهای ساختمانی یکسانی که به صورت ماکرومولکولها تجمع می‌یابند، تشکیل یافته‌اند. انتقال اطلاعات ژنتیکی از DNA به ریبونوکلئیک اسید (RNA) و پروتئین در تمامی ارگانیسمها به صورت یکسان صورت می‌گیرد. آدنوزین تری فسفات (ATP) ، فرم عمومی انرژی در سیستمهای بیولوژیکی ، از راههای مشابهی در تمامی جانداران تولید می‌شود.

تاثیر بیوشیمی در کلینیک

مکانیسمهای مولکولی بسیاری از بیماریها ، از قبیل بیماری کم خونی و اختلالات ارثی متابولیسم ، مشخص شده است. اندازه گیری فعالیت آنزیمها در تشخیص کلینیکی ضروری می‌باشد. برای مثال ، سطح بعضی از آنزیمها در سرم نشانگر این است که آیا بیمار اخیرا سکته قلبی کرده است یا نه؟بررسی DNAدر تشخیص ناهنجاریهای ژنتیکی ، بیماریهای عفونی و سرطانها نقش مهمی ایفا می کند. سوشهای باکتریایی حاوی DNA نوترکیب که توسط مهندسی ژنتیک ایجاد شده است، امکان تولید پروتئینهایی مانند انسولین و هورمون رشد را فراهم کرده است. به علاوه ، بیوشیمی اساس علایم داروهای جدید خواهد بود. در کشاورزی نیز از تکنولوژی DNA نوترکیب برای تغییرات ژنتیکی روی ارگانیسمها استفاده می‌شود.

گسترش سریع علم و تکنولوژی بیوشیمی در سالهای اخیر ، محققین را قادر ساخته که به بسیاری از سوالات و اشکالات اساسی در مورد
بیولوژی و علم پزشکی جواب بدهند. چگونه یک تخم حاصل از لقاح گامتهای نر و ماده به سلولهای عضلانی ، مغز و کبد تبدیل می‌شود؟ به چه صورت سلولها با همدیگر به صورت یک اندام پیچیده درمی‌آیند؟ چگونه رشد سلولها کنترل می‌شود؟ علت سرطان چیست؟ مکانیسم حافظه کدام است؟ اساس مولکولی اسکیزوفرنی چیست؟

مدلهای مولکولی ساختمان سه بعدی

وقتی ارتباط سه بعدی بیومولکولها و نقش بیولوژیکی آنها را بررسی می‌کنیم، سه نوع مدل اتمی برای نشان دادن ساختمان سه بعدی مورد استفاده قرار می‌گیرد.


مدل فضا پرکن (Space _ Filling)

این نوع مدل ، خیلی واقع بینانه و مصطلح است. اندازه و موقعیت یک اتم در مدل فضا پرکن بوسیله خصوصیات باندها و شعاع پیوندهای واندروالسی مشخص می‌شود. رنگ مدلهای اتم طبق قرارداد مشخص می‌شود.

مدل گوی و میله (ball _ and _ Stick)

این مدل به اندازه مدل فضا پرکن ، دقیق و منطقی نیست. برای اینکه اتمها به صورت کروی نشان داده شده و شعاع آنها کوچکتر از شعاع واندروالسی است.

مدل اسکلتی (Skeletal)

ساده‌ترین مدل مورد استفاده است و تنها شبکه مولکولی را نشان می‌دهد و اتمها به وضوح نشان داده نمی‌شوند. این مدل ، برای نشان دادن ماکرومولکولهای بیولوژیکی از قبیل مولکولهای پروتئینی حاوی چندین هزار اتم مورد استفاده قرار می‌گیرد.

فضا

در نشان دادن ساختمان مولکولی ، بکار بردن مقیاس اهمیت زیادی دارد. واحد آنگستروم ()، بطور معمول برای اندازه‌گیری طول سطح اتمی مورد استفاده قرار می‌گیرد. برای مثال ، طول باند C _ C ، مساوی 1،54 آنگستروم می‌باشد. بیومولکولهای کوچک ، از قبیل کربوهیدراتها و اسیدهای آمینه ، بطور تیپیک ، طولشان چند آنگستروم است. ماکرومولکولهای بیولوژیکی ، از قبیل پروتئینها ، 10 برابر بزرگتر هستند. برای مثال ، پروتئین حمل کننده اکسیژن در گلبولهای قرمز یا هموگلوبین ، دارای قطر 65 آنگستروم است. ماکرومولکولهای چند واحدی 10 برابر بزرگتر می‌باشند. ماشینهای سنتز کننده پروتئین در سلولها یا ریبوزومها ، دارای 300 آنگستروم طول هستند. طول اکثر ویروسها در محدوده 100 تا 1000 آنگستروم است. سلولها بطور طبیعی 100 برابر بزرگتر هستند و در حدود میکرومتر (μm) می‌باشند. برای مثال قطر گلبولهای قرمز حدود 7μm است. میکروسکوپ نوری حداقل تا 2000 آنگستروم قابل استفاده است. مثلا میتوکندری را می‌توان با این میکروسکوپ مشاهده کرد. اما اطلاعات در مورد ساختمانهای بیولوژیکی از مولکولهای 1 تا آنگستروم با استفاده از میکروسکوپ الکترونی X-ray بدست آمده است. مولکولهای حیات ثابت می‌باشند.

زمان لازم برای انجام واکنشهای بیوشیمیایی

راکسیونهای شیمیایی در سیستمهای بیولوژیکی به وسیله آنزیمها کاتالیز می‌شوند. آنزیمها سوبستراها را در مدت میلی ثانیه () به محصول تبدیل می‌کنند. سرعت بعضی از آنزیمها حتی سریعتر نیز می‌باشد، مثلا کوتاهتر از چند میکروثانیه (). بسیاری از تغییرات فضایی در ماکرومولکولهای بیولوژیکی به سرعت انجام می‌گیرد. برای مثال ، باز شدن دو رشته هلیکسی DNA از همدیگر که برای همانندسازی و رونویسی ضروری است، یک میکروثانیه طول می‌کشد. جابجایی یک واحد (Domain) از پروتئین با حفظ واحد دیگر ، تنها در چند نانوثانیه () اتفاق می‌افتد. بسیاری از پیوندهای غیر کووالان مابین گروههای مختلف ماکرومولکولی در عرض چند نانوثانیه تشکیل و شکسته می‌شوند. حتی واکنشهای خیلی سریع و غیر قابل اندازه گیری نیز وجود دارد. مشخص شده است که اولین واکنش در عمل دیدن ، تغییر در ساختمان ترکیبات جذب کننده فوتون به نام رودوپسین می‌باشد که در عرض اتفاق می‌افتد.

انرژی

ما بایستی تغییرات انرژی را به حوادث مولکولی ربط دهیم. منبع انرژی برای حیات ، خورشید است. برای مثال ، انرژی فوتون سبز ، حدود 57 کیلوکالری بر مول (Kcal/mol) بوده و ATP ، فرمول عمومی انرژی ، دارای انرژی قابل استفاده به اندازه 12 کیلوکالری بر مول می‌باشد. برعکس ، انرژی متوسط هر ارتعاش آزاد در یک مولکول ، خیلی کم و در حدود 0،6 کیلوکالری بر مول در 25 درجه سانتیگراد می‌باشد. این مقدار انرژی ، خیلی کمتر از آن است که برای تجزیه پیوندهای کووالانسی مورد نیاز است، (برای مثال 83Kcal/mol برای پیوند C _ C). بدین خاطر ، شبکه کووالانسی بیومولکولها در غیاب آنزیمها و انرژی پایدار می‌باشد. از طرف دیگر ، پیوندهای غیر کووالانسی در سیستمهای بیولوژیکی بطور تیپیک دارای چند کیلوکالری انرژی در هر مول می‌باشند. بنابراین انرژی حرارتی برای ساختن و شکستن آنها کافی است. یک واحد جایگزین در انرژی ، ژول می‌باشد که برابر 0،239 کالری است.

ارتباطات قابل بازگشت بیومولکولها

ارتباطات قابل برگشت بیومولکولها از سه نوع پیوند غیر کووالانسی تشکیل شده است. ارتباطات قابل برگشت مولکولی ، مرکز تحرک و جنبش موجود زنده است. نیروهای ضعیف و غیر کووالان نقش کلیدی در رونویسی DNA ، تشکیل ساختمان سه بعدی پروتئینها ، تشخیص اختصاصی سوبستراها بوسیله آنزیمها و کشف مولکولهای سیگنال ایفا می‌کنند. به علاوه ، اکثر مولکولهای بیولوژیکی و پروسه‌های درون مولکولی ، بستگی به پیوندهای غیر کووالانی همانند پیوندهای کووالانی دارند. سه پیوند اصلی غیر کووالان عبارت است از: پیوندهای الکترواستاتیک ، پیوندهای هیدروژنی و پیوندهای واندروالسی آنها از نظر ژئومتری ، قدرت و اختصاصی بودن با هم تفاوت دارند. علاوه از آن ، این پیوندها به مقدار زیادی از طرق مختلف در محلولها تحت تاثیر قرار می‌گیرند.

کلمات کلیدی:
انزیم چیست ودر بدن چه میکنند؟
ساعت ۱۱:٠٦ ‎ب.ظ روز ۱۳۸٧/٢/٩  
مهمترین گروه از پروتئینها هستند که انجام واکنشهای بیوشیمیایی و سرعت بخشیدن به آنها را بر عهده دارند و به همین دلیل این ترکیبات کاتالیزگرهای زیستی نامیده می‌شوند که به عنوان کاتالیزگرهای یاخته‌ای نیز معروفند.

مقدمه

آنزیمها ترکیباتی هستند که می‌توانند سرعت واکنش را تا حدود 107 برابر افزایش دهند. آنزیم مانند یک کاتالیزگر غیر آلی میزان واکنش را با پایین آوردن انرژی فعال سازی واکنش لازم برای انجام واکنش تسریع می‌کند و برخلاف آن انرژی فعال سازی را با جایرگزین کردن یک سد انرژی فعال سازی بزرگ با یک سد انرژی سازی کوچک پایین می‌آورد. انجام سریع یک واکنش در موقعیت آزمایشگاهی به شرایط ویژه‌ای مانند دما و فشار بالا نیاز دارد. لذا باید در یاخته که شرایط محیطی در آن کاملا ثابت است و انجام چنین واکنشهایی بسیار کند است، مکانیسمی دقیق وجود داشته باشد. این عمل بوسیله آنزیمها صورت می‌گیرد.

کاتالیزورها در واکنشها بدون تغییر می‌مانند، ولی آنزیمها مانند سایر پروتئین‌ها تحت شرایط مختلف پایدار نمی‌مانند. این مواد در اثر حرارت بالا و اسیدها و قلیاها تغییر می‌کنند. کاتالیزورها تاثیری در تعادل واکنش برگشت پذیر ندارند، بلکه فقط سرعت واکنش را زدیاد می‌کنند تا به تعادل برسند. آنزیم‌ها با کاهش انرژی فعال سازی (activation) سرعت واکنش شیمیایی را افزایش می‌دهند.

آنزیمها مولکولهای پروتئینی هستند که دارای یک یا چند محل نفوذ سطحی (جایگاههای فعال) هستند که سوبسترا یعنی ماده‌ای که آنزیم بر آن اثر می‌کند، به این نواحی متصل می‌شود. تحت تاثیر آنزیمها ، سوبسترا تغییر می‌کند و به یک یا تعدادی محصول تبدیل می‌شود.



img/daneshnameh_up/c/c9/b.6.jpg

تاریخچه

کشف آنزیمها در واقع به پژوهشهای وسیع پاپن و پرسوز وابسته بود. آنان در سال 1833 موفق شدند از جو سبز شده ترکیبی را به نام مالت کشف کنند که نشاسته را به قند مبدل می‌ساخت و این ترکیب را دیاستاز نامیدند که امروزه به نام آنزیم آمیلاز معروف است. چند سال بعد شوان برای نخستین بار آنزیم پپسین را که موجب گوارش گوشت می‌شد، کشف کرد و همین طور ادامه پیدا کرد اما وکونه نخستین کسی بود که آنزیم را بجای دیاستاز بکار برد.

سیر تحولی و رشد

  • بیشتر تاریخ بیوشیمی ، تاریخ تحقیق آنزیمی است. کاتالیز بیولوژیکی برای اولین بار در اواخر قرن 18 طی مطالعات انجام شده بر روی هضم گوشت توسط ترشحات معده انجام شد. بعد بوسیله تبدیل نشاسته به قندهای ساده توسط بزاق ادامه یافت. « لویی پاستور » گفت که تخمیر قند به الکل توسط مخمر بوسیله خمیر مایه کاتالیز می‌شود.

  • بعد از پاستور ، « ادوارد بوخنر » ثابت کرد که تخمیر توسط مولکولهایی تسریع می‌گردد که بعد از جدا شدن از سلولها ، همچنان فعالیت خود را ادامه می‌دهند. « فردریک کوهن » این مولکولها را "آنزیم" نامید.

  • جداسازی و کریستالیزه کردن آنزیم « اوره آز » در سال 1926 توسط « جیمز سامند » منجر به رفع موانع در مطالعات اولیه آنزیم شناسی گردید.

ساختار آنزیمها

آنزیمها ماهیتی پروتئینی دارند و ساختار بعضی ساده یعنی از یک زنجیره پلی پپتیدی ساخته شده‌اند و بعضی الیگومر هستند. ساختار بعضی از آنزیمها منحصرا از واحدهای اسید آمینه تشکیل یافته اما برخی دیگر برای فعالیت خود نیاز به ترکیبات غیر پروتئینی دارند که به نام گروه پروستتیک معروف است و این گروه می‌تواند یک فلز یا یک کو آنزیم باشد و با آنزیم اتصال محکمی را برقرار می‌کنند. بخش پروتئینی آنزیم (بدون گروه پروستتیک) آپوآنزیم نام دارد و مجموع آنزیم فعال از نظر کاتالیزوری و کوفاکتور مربوطه هولوآنزیم نام دارد.

طبقه بندی آنزیمها

آنزیمها را از نظر فعالیت کاتالیزی به شش گروه اصلی تقسیم می‌کنند.
  • اکسید و ردوکتازها :
    واکنشهای اکسید و احیا (اکسایش – کاهش) را کاتالیز می‌کند (دهیدروژناز).

  • ترانسفرازها : انتقال عوامل ویژه‌ای مانند آمین ، فسفات و غیره را از مولکولی به مولکول دیگر به عهده دارند و مانند آمینو ترانسفرازها که در انتقال گروه آمین فعال هستند.

  • هیدرولازها : واکنشهای آبکانتی را کاتالیز می‌کنند. مانند پپتیدازها که موجب شکسته شدن پیوند پپتیدی می‌شوند.

  • لیازها : موجب برداشت گروه ویژه‌ای از مولکول می‌شوند. مانند دکربوکسیلازها که برداشت دی‌اکسید کربن را برعهده دارند.

  • ایزومرازها : واکنشهای تشکیل ایزومری را کاتالیز می‌کنند. مانند راسه ماز که از L- آلانین ترکیب ایزومریD- آلانین را می‌سازد.

  • لیگازها : آنزیمهایی هستند که باعث اتصال دو مولکول به یکدیگر و ایجاد پیوند کووالانسی بین آنها می‌شوند. مانند استیل کوآنزیم A سنتتاز که موجب سنتز استیل کوآنزیم A می‌گردد.



img/daneshnameh_up/d/d4/b.17.jpg

طرز کار آنزیمها

از ویژگیهای مهم آنزیمها این است که پس از انجام هر واکنش و در پایان آن سالم و دست نخورده باقی می‌مانند و می‌توانند واکنش بعدی را کاتالیز کنند. در یک واکنش ساده ابتدا آنزیم (E) با ماده اولیه یا سوبسترا (S) ترکیب می‌شود و کمپلکس آنزیم – سوبسترا می‌دهد در مرحله بعدی با انجام واکنش ، فراورده یا محصول (P) ایجاد می‌شود و آنزیم رها می‌گردد.
P+E←→ES←→S+E

هر آنزیم بر سوبسترای ویژه خود اثر کرده و فرآورده ویژه‌ای را تولید می‌کند. به این منظور هر آنزیم ساختار سه بعدی ویژه خود را دارا است که آن را برای انجام فعالیت کاتالیزی مناسب می‌سازد و بخشی از آنزیم که با سوبسترا بند و بست می‌یابد، جایگاه فعال نام دارد و در مورد اتصال آنزیم به سوبسترا الگوهایی ارائه شده‌اند که مدل کوشلند که الگوی القایی نام دارد و حالت دست در دستکش را دارد، نشان می‌دهد. بطوری که محل اتصال حالت انعطاف پذیری دارد.

عوامل بازدارنده

بعضی از ترکیبات می‌توانند با آنزیم – سوبسترا ترکیب و فعالیت سوبسترا ایجاد فرآورده اختصاصی سوبسترای آن را تحت تاثیر قرار دهند و در صورتیکه این ترکیبات موجب تشکیل نشدن فراورده شوند، به نام بازدارنده‌های آنزیمی نامیده می‌شوند که به سه نوع زیر موجودند.
  1. بازدارنده‌های رقابتی.
  2. بازدارنده‌های نارقابتی.
  3. بازدارنده‌های بی‌رقابتی.

پروآنزیم یا زیموژن

برخی از آنزیمها ، ابتدا به صورت پروآنزیم یا زیموژن یا آنزیم غیر فعال در سلول ساخته می‌شوند و برای شرکت در واکنش و پدیدار شدن خاصیت کاتالیزوری آنها ، باید بوسیله ماده دیگر به صورت فعال درآیند.

عمل متقابل آنزیم و سوبسترا

اگر چه می‌توان آنزیم و سوبسترا را همانند قفل و کلید تصور کرد، اما این بدان معنی نیست که جایگاه فعال آنزیم ساختمانی سفت و غیر قابل انعطاف است. در بعضی از آنزیمها ، جایگاه فعال فقط بعد از اینکه ماده زمینه به آن متصل شد، دقیقا مکمل سوبسترا می‌شود. این پدیده تناسب القایی نام دارد.

عمل اختصاصی آنزیمها

برخلاف کاتالیزورهای غیر آلی ، فعالیت آنزیم اختصاصی است، یعنی هر آنزیم می‌تواند بر سوبسترای مشخص اثر کند. در عین حال درجات مختلفی از تخصص وجود دارد. علت اختصاصی بودن آنزیمها را باید در ساختار فضایی آن جستجو کرد. بعضی از آنزیمها می‌توانند نه تنها بر روی یک سوبسترای معین اثر کنند، بلکه قادرند بر روی تمام موادی که دارای یک عامل شیمیایی هستند، موثر باشند. در این صورت کلیدی را که مثال زدیم می‌توان به شاه کلیدی تشبیه کرد که قادر است تمام قفل درهای یک راهرو را باز کند.

نامگذاری آنزیمها

در گذشته اسامی آنزیمها بر پایه تخصص آنها یا توان عملشان بر روی یک ماده خاص انتخاب می‌شد. آنزیمهایی که پلی پپتیدها را به قطعات کوچکتری از زنجیرههای پپتیدی یا به اسیدهای آمینه تجزیه می‌کنند، بطور کلی پروتئینازها ، نامیده می‌شوند و ... .

در حال حاضر نامگذاری جدید آنزیمها بطور رسمی بر بنای پیشنهادات کنفرانسهای بین‌المللی
بیوشیمی صورت می‌گیرد. در تقسیم‌بندی جدید آنزیمها را بر حسب واکنشهای شیمیایی که رهبری می‌کنند، به 6 گروه تقسم بندی می‌کنند: اکسیدو ردوکتازها - ترانسفرازها - هیدرولازها - لیازها - ایزومرآزها و لیگازها.

چشم انداز بحث

مطالعه آنزیمها دارای اهمیت عملی بی‌اندازه است. بسیاری از بیماریها بخصوص ناهنجاریهای ژنتیکی ارثی ممکن است به علت عبور یا عدم وجود یک یا چند آنزیم باشد. در مورد حالات دیگر بیماری علت ممکن است افزایش فعالیت یک آنزیم باشد. اندازه‌گیری فعالیت آنزیمها در پلاسما ، گویچه‌های قرمز خون یا نمونه‌های بافتی در تشخیص بعضی از بیماریها دارای اهمیت است. بسیاری از داروها اثر خود را از طریق انجام واکنش با آنزیمها اعمال می‌کنند. آنزیمها ابزار عملی مهمی در پزشکی ، صنعت شیمی ، پردازش مواد غذایی و کشاورزی هستند.

کلمات کلیدی:
انسولین چیست ودر بدن چه میکند؟
ساعت ۱۱:٠٢ ‎ب.ظ روز ۱۳۸٧/٢/٩  
انسولین هورمونی است که از سلولهای بتای جزایر لانگرهانس غده لوزوالمعده ترشح می‌شود. ساختمان آن از دو زنجیره پلی‌پپتیدی A و B ساخته شده که بوسیله پیوندهای دی‌سولفور به یکدیگر متصل شده‌اند. نقش این هورمون در تنظیم قند خون (گلوکز) شناخته شده است. ژن انسولین در روی بازوی کوتاه کروموزوم شماره 11 قرار گرفته است.

دید کلی

متابولیزم کربوهیدراتها ، لیپیدها و پروتئینها تحت کنترل و تنظیم خیلی دقیق بوده که این اعمال بوسیله هورمونهای مترشحه از لوزوالمعده صورت می‌گیرند. لوزوالمعده از دو نوع غده مترشحه کاملا متمایز تشکیل یافته است. یکی غده‌ای برون‌ ریز با ساختمان خوشه‌ای که ترشحات خود را برای کمک به هضم مواد غذایی در دوازدهه می‌ریزد و دیگری غده‌ای درون ریز که از جزایر موسوم به جزایر لانگرهانس تشکیل یافته است. جزایر لانگرهانس که در تمام بافت لوزوالمعده پراکنده هستند، مجموعه‌هایی تخم مرغی شکل متشکل از چهار نوع سلول مترشحه (A ، B ، D و F) با وظایف متفاوت هستند.



img/daneshnameh_up/8/87/insulin.jpg
محل ساخت انسولین در پانکراس







ساخت انسولین در سلولهای B جزایر لانگرهانس صورت می‌گیرد. در این حالت انسولین به صورت پیش هورمون است و پس از تغییر و تحولاتی که در ساختار آن ایجاد می‌شود به انسولین تبدیل می‌شود. ترشح انسولین به جریان خون پیچیده بوده، بطوری که یون کلسیم در آن نقش داشته و در نتیجه بوسیله عمل اگزوسیتوز محتویات دانه‌های ترشحی به محیط خارج سلولی ترشح می‌شود. گلوکز محرک ترشح انسولین است. به این صورت که گیرنده‌های اختصاصی گلوکز بر روی سلولهای بتا ، تحریک ترشح انسولین را در زمانی که گلوکز خون زیاد می‌شود، انجام می‌دهند.

تاریخچه

برای اولین بار در سال 1921 بوجود انسولین در عصاره جدا شده از جزایر لانگرهانس پی برده شد و به سرعت اثرات آن در کاهش قند خون شناخته شد و پس از مدت کوتاهی انسولین گاو و خوک در درمان بیماری قند در انسان مورد استفاده قرار گرفت. انسولین نخستین پروتئینی بود که: خواص هورمونی آن شناخته شد، به صورت کاملا خالص و متبلور تهیه شد، نوع و ردیف اسیدهای آمینه آن تعیین گردید و از راه مصنوعی تهیه شد. پروتئین پیش ساز آن شناخته شد و بالاخره اولین پروتئینی بود که به کمک روشهای تولید DNA نوترکیب (Recombinant DNA) برای مصارف تجاری تهیه شد.



img/daneshnameh_up/f/f2/insulin.2.gif

ساختمان شیمیایی انسولین

انسولین پلی‌پپتیدی است که از دو زنجیره پپتیدی A و B تشکیل یافته است. تعداد اسیدهای آمینه در زنجیره‌ها که در زنجیره A برابر 21 و در زنجیره B برابر 30 می‌باشد، در انسولینهای جدا شده از اغلب گونه‌های حیوانی ثابت است. این دو زنجیره به کمک دو پل دی‌سولفور ، یکی بین اسیدهای آمینه شماره 7 از دو زنجیره و دیگری میان اسیدهای آمینه شماره 20 از زنجیره A و شماره 19 از زنجیره B با یکدیگر اتصال دارند. علاوه بر این ، ریشه‌های اسید آمینه ردیف 6 و 11 در داخل زنجیره A بوسیله پیوند دی‌سولفور به یکدیگر متصل هستند. مکان این پیوندها در گونه‌های مختلف ، ثابت است.

پژوهشگران با بررسی اثرات تغییرات شیمیایی هر یک از
اسیدهای آمینه در ردیفهای مختلف ساختمان انسولین موفق شده‌اند، قسمتهایی از ساختمان انسولین را که برای بروز اثرات زیست شناختی آن ضروری هستند را تعیین کنند. انسولین در غلظتهای فیزیولوژیک به صورت یک مونومر ساده می‌باشد و در غلظتهای بالاتر ، انسولین پلیمریزه شده و ساختمان کمپلکس را به خود می‌گیرد و یونهای روی (Zn ) نقش بسیار مهمی را در ایجاد این کمپلکس بر عهده دارند.

بیوسنتز انسولین

بیوسنتز انسولین و بسته بندی هورمون به صورت دانه‌های ترشح کننده با نظم معین در درون سلولهای بتا جزایر لانگرهانس غده لوزوالمعده صورت می‌گیرد. ابتدا هورمون به صورت پری پرو انسولین توسط ریبوزومهایی که بر روی شبکه آندوپلاسمی خشن سلولها قرار گرفته‌اند ساخته می‌شود. این پیش ساز که دارای 23 اسیدآمینه آب گریز بنام قطعه رهبر است به داخل شبکه آندوپلاسمی هدایت می‌شود. در داخل شبکه این قطعه جدا شده و پیش ساز به "پرو انسولین" تبدیل می‌شود. آرایش فضایی این مولکول به صورتی است که شرایط ایجاد پلهای دی‌سولفور را فراهم می‌سازد.

در ساختمان پروانسولین ، از جهت ریشه آمین اتنهایی ، ابتدا زنجیره B قرار گرفته که با یک رشته اسید آمینه به نام "پپتید C" متصل شده و انتهای دیگر پپتید C با زنجیره A پیوند یافته است. پروانسولین به داخل
دستگاه گلژی منتقل شده تا تحت تاثیر آنزیمهای پروتئولیز کننده، مولکولهای انسولین آزاد می‌شوند که پس از تجزیه دو زنجیره A و B پپتید C آزاد می‌شود. دو زنجیره A و B بوسیله پیوندهای دی‌سولفور به هم متصل می‌شوند و انسولین کامل را بهجود می‌آورند. ساختمان و شکل دانه‌های ترشح کننده انسولین در حین عبور از داخل غشای پلاسمایی تکمیل می‌شود. این هورمون با یون روی ترکیب شده و هگزامرهایی را تشکیل می‌دهند. این دانه‌ها تحت تاثیر تحریکات خاصی با غشای سلول درآمیخته و محتوای خود را به روش اگزوسیتوز به خارج می‌ریزند.

سیستم تنظیم ترشح انسولین

اثر گلوکز

افزایش گلوکز خون ، مهمترین عامل فیزیولوژیک تنظیم کننده ترشح انسولین است. غلظت گلوکز خون در حالت ناشتا (80 - 100 میلی گرم درصد) آستانه غلظتی است که تجاوز از آن با تحریک ترشح انسولین همراه است. و بیشترین اثر محرک گلوکز زمانی حاصل می‌شود که غلظت آن در خون به حدود 500 - 300 میلیگرم درصد برسد.

اثر اسیدهای آمینه ، اسیدهای چرب و ترکیبات کتونی

غذاهای غنی از پروتئین ، ترشح انسولین را تحریک می‌نمایند و اسیدهای آمینه آرژینین ، لیزین و لوسین از محرکهای قوی ترشح انسولین هستند. اثر غلظتهای فیزیولوژیک اسیدهای چرب و ترکیبات کتونی در تحریک ترشح انسولین بسیار ضعیف است.

اثر سایر هورمونها

تعداد زیادی از هورمونها در ترشح انسولین موثر هستند. پلی‌پپتید مهار کننده معده‌ای (GIP) ، غلظتهای زیاد گاسترین ، سکرتین و گلوکاگن روده‌ایاز طریق افزایش غلظت AMP حلقوی داخل سلولی ، در تحریک ترشح انسولین شرکت دارند. اثر غلظتهای زیاد و طولانی هورمون رشد ، کورتیزول ، لاکتوژن جفتی ، استروژن و پروستروژن نیز منجر به افزایش ترشح انسولین می‌گردد.

اثر انسولین در تبادلات غشاهای سلولی

سرعت واکنشهای فسفوریلاسیون گلوکز و متابولیسم گلوکز در سلولهای عضلانی و بافت چربی با سرعت انتقال گلوکز به داخل سلول متناسب است. D - گلوکز و قندهای شبیه به آن برای عبور از غشا سلول نیاز به حامل دارند و در اغلب بافتها انسولین نقش تقویت کننده این سیستم حامل را بر عهده دارد. تحت تاثیر انسولین تعداد حاملها افزایش می‌یابد. علاوه بر گلوکز ، انسولین عمل انتقال اسیدهای آمینه ، یونهای پتاسیم و کلسیم ، نوکلئوتیدها و فسفات معدنی را از غشاهای سلولی تقویت می‌کند.




img/daneshnameh_up/6/6a/insulin.1.jpg
عملکرد انسولین




اثرات انسولین در متابولیسم گلوکز

انسولین با افزایش کمی و همچنین افزایش فعالیت تعدادی از آنزیمهای کلیدی در واکنشهای گلیکولیز کبدی مانند آنزیمهای گلوکوکیناز و پیروات کیناز ، مصرف گلوکز در مسیر گلیکولیز را افزایش داده و بطور غیرمستقیم از رها شدن گلوکز در پلاسمای خون جلوگیری می‌کند. از سوی دیگر ، انسولین با کاهش فعالیت آنزیم گلوکز 6- فسفاتاز موجود در کبد از آزاد شدن گلوکز جلوگیری می‌کند. چون گلوکز 6- فسفات قادر به عبور از غشا سلول کبدی نیست، عمل انسولین منجر به نگهداری گلوکز در داخل سلولهای کبدی می‌شود.

یکی دیگر از اثرات انسولین که منجر به کاهش غلظت گلوکز در پلاسما می‌گردد، اثراتی است دیررس که در نتیجه مهار کردن واکنشهای نوسازی گلوکز حاصل می‌گردد. مهمترین
آنزیم کلیدی در واکنشهای نوسازی گلوکز از مواد غیر قندی در کبد آنزیم فسفوانول پیروات کربوکسی کیناز می‌باشد که واکنش تبدیل شدن اگزالواستات به فسفوانول پیروات را کاتالیز می‌کند. انسولین با ویژگی خاص ، اثر بازدارنده در رونویسی ژن این آنزیم داشته و از سنتز RNA پیامبر مربوط به آن ، جلوگیری می‌کند.

اثر انسولین در متابولیزم چربیها

در بافتهای کبدی و چربی ، انسولین دارای اثر بازدارنده قوی در واکنشهای لیپولیز (تجزیه چربیها) است که این اثر نیز خود بطور غیر مستقیم به اثرات آنابولیسمی می‌انجامد. اثر بازدارنده انسولین در واکنشهای لیپولیز از دو راه صورت می‌گیرد. در حالیکه هورمونهای محرک واکنشهای لیپولیز یعنی گلوکاگن و اپی نفرین عمل خود را از طریق افزایش غلظت AMP حلقوی به انجام می‌رسانند، انسولین با اثری مخالف موجب کاهش غلظت AMP حلقوی می‌گردد. انسولین با فعال ساختن یک آنزیم فسفاتاز ویژه ، از فعالیت آنزیم لیپاز ، که در تجزیه چربیها نقش دارد جلوگیری می‌نماید. اثر بازدارنده انسولین در واکنشهای لیپولیز به کاهش غلظت اسیدهای چرب آزاد در جریان خون و نهایتا به افزایش اثرات انسولین در متابولیسم گلوکز می‌انجامد.

اثر انسولین در متابولیسم پروتئینها

انسولین اصولا دارای اثر آنابولیسمی در متابولیسم پروتئینها است به این معنی که واکنشهای سنتز پروتئینها را فعال ساخته و از تجزیه آنها جلوگیری می‌کند. انسولین جذب اسیدهای آمینه خنثی را توسط سلولهای عضلانی افزایش می‌دهد. اثر اصلی انسولین در افزایش سنتز پروتئینهای بدن (اسکلت ، عضله ، قلب و کبد) در طی مراحل واکنشهای بیوسنتز پروتئینها به ویژه در مرحله ترجمه RNA پیامبر به پروتئین ، بروز می‌نماید. انسولین قادر است با تغییراتی که در بعضی RNA های پیامبر (mRNA) ایجاد می‌نماید، در سنتز پروتئینهای خاص تاثیر بگذارد.

بیماریهای ناشی از بروز اختلال در ترشح انسولین

کمبود ترشح انسولین و همچنین پیدایش مقاومت در برابر عمل انسولین منجر به بیماری دیابت قندی می‌گردد. تقریبا 90درصد افراد بیمار ، مبتلا به دیابت قندی نوع II یعنی دیابت قندی غیر وابسته به انسولین هستند. این بیماران معمولا افراد چاقی بوده و غلظت انسولین در پلاسمای خون آنها زیاد است. که این افراد در پروتئینهای پذیرنده انسولین موجود در غشا ، دچار اشکال هستند.

نقش مهم انسولین در رشد و نمو اندامها در دوران جنینی را می‌توان با بررسی نوزادان غیر طبیعی مبتلا به سندرم لپرشونیسم ارزیابی کرد. در این نوزادان ، وزن بدن کمتر از حد طبیعی ، رشد عضلات ناقص ، مقدار چربی زیر پوست کم و عمر نوزاد کوتاه است. این نوزادان در برابر انسولین مقاوم هستند با اینکه مقدار هورمون در
خون زیاد است ولی به دلیل نداشتن پروتئین پذیرنده انسولین ، قادر به استفاده از آن نیستند.

کلمات کلیدی:
هورمون چیست؟
ساعت ۱۱:٠٠ ‎ب.ظ روز ۱۳۸٧/٢/٩  
هورمون ماده‌ای است که از سلول ترشحی خارج ، و از طریق خون یا مایع بین سلولی به سلول هدف می‌رسد و فعالیت آنرا تغییر می‌دهد.

انواع هورمون‌ها

هورمونها از نظر ترکیب شیمیایی به سه دسته تقسیم می‌شوند :


نحوه حمل و انتقال هورمون در خون

آن دسته از هورمونهایی که در آب محلولند در خون حل شده و آزادانه در خون می‌گردند. مثلا هورمون انسولین که آزادانه در خون حل شده و انتقال می‌یابد. ولی هورمونهایی که در آب محلول نیستند، مثل هورمونهای تیروئیدی و استروئیدی به یکی از پروتئینهای خون باند شده و به کمک آن حمل می‌گردد. در کبد ، پروتئینی ساخته می‌شود به نام SBG (پروتئین باند شونده به هورمونهای جنسی) که این پروتئین به هورمونهای جنسی چسبیده و آنها را حمل می‌کند.

این عمل باعث می‌شود که این هورمونها از طریق
کلیه دفع نگردند. زیرا جنس این هورمونهای استروئیدی بوده و فسفولیپیدهای غشای سلولهای کلیه حل شده و به نفرون ریخته شده و به نفرون ریخته شده و از طریق ادرار دفع می‌گردند. ولی وقتی که یک پروتئین به این هورمونها باند شود، دیگر قادر به عبور از غشای سلولهای کلیه نبوده و دفع نمی‌گردند. همچنین در اثر باند شدن پروتئین به این هورمونها ، هورمون اثر دراز مدتی می‌تواند دربدن داشته باشد. البته چسبندگی هورمون به پروتئین کریر خود یک ترکیب ناپایدار است و در مواقع لازم هورمون از پروتئین کریر جدا می‌شود.

نحوه تاثیر هورمونها

لازمه تاثیر هورمون به سلول هدف وجود گیرنده یا رسپتور در سلول هدف است. این گیرنده‌ها در سلول هدف می‌توانند غشایی باشند یا داخل سلولی. هورمونهایی که می‌توانند از غشا عبور کنند (هورمونهای تیروییدی و استروییدی) گیرنده‌شان در داخل سلول است ولی هورمونهای پپتیدی و هورمونهایی که از قسمت مرکزی غده فوق کلیوی ترشح می‌شوند، قادر به عبور از غشای سلول نیستند. در نتیجه گیرنده آنها در غشای سلول قرار دارد.


زمینه‌های قابل بحث در ترشح هورمون

ریتم‌های تنظیمی بیولوژیک

ریتم Ultradian

مثل ریتم تنظیمی هورمون GnRH ، که تنظیم ترشح این هورمون در فواصل زمانی کوتاه (چند دقیقه تا چند ساعت) انجام می‌گیرد و در حقیقت نبضهای ترشحی وجود دارد. یعنی تنظیم به نحوی است که هورمون دقایقی ترشح می‌گردد و چند ساعت ترشح نمی‌شد و ... .

ریتم Circadian

یعنی تنظیم ترشح به صورت شبانه‌روزی است مثل هورمون رشد که نحوه تنظیم به این ترتیب است که 70% هورمون رشد موقع شب و هنگام استراحت و 30% آن موقع روز ترشح می‌گردد.

ریتم Infradian

مثل هورمونهای جنسی پرندگان که ریتم ترشحی به صورت سالانه است. در پرندگان با طولانی شدن طول روز مقدار هورمونهای جنسی بالا می‌رود و حیوان جفت‌یابی می‌کند و یا هورمون تیروکسین در انسان که میزان ترشحش در زمستان زیاد و در تابستان کم است.

عوامل موثر در تنظیم ترشح هورمون

سیستم کنترل فیدبکی (Feed back)

در این نوع تنظیم مخصوص کار هورمون بر روی ترشح هورمون اثر می‌گذارد. مثل هورمون انسولین و اثرش روی قند خون. انسولین قند خون را کم می‌کند. با کم شدن قند خون ترشح هورمون انسولین کاهش می‌یابد.

سیستم کنترلی فیدفوروارد (Feed for ward)

عاملی که روی ترشح هورمون اثر می‌کنند اثرش را به صورت یک طرفه دیکته می‌کند مثل هورمون تیروکسین و اثر سرما روی آن. با سرد شدن هوا میزان ترشح هورمون تیروکسین افزایش می‌یابد. ولی سرمای هوا و هورمون تیروکسین با هم حلقه فیزیکی تشکیل نمی‌دهند.

تنظیم گیرنده‌های هورمون

اهمیت تنظیم گیرنده‌های هورمون به همان اندازه تنظیم خود هورمون می‌باشد. مثلا نوعی بیماری دیابت وجود دارد به نام دیابت غیر وابسته به انسولین که در آن کمبود هورمون انسولین وجود ندارد بلکه کمبود گیرنده‌های انسولین مطرح است. جنس گیرنده‌ها هم از پروتئین است و گیرنده‌ها هم نیاز به تنظیم دارند. بطوری که اگر در بدن قسمتی وجود داشته باشد که نیاز به هورمون خاص بیشتری دراد آن قسمت گیرنده‌های هورمونش افزایش می‌یابد.

کلمات کلیدی:
اسیدهای چرب
ساعت ۱٠:٥٧ ‎ب.ظ روز ۱۳۸٧/٢/٩  

اسیدهای چرب به صورت آزاد به مقدار ناچیزی در سلولها و بافتها دیده می‌شوند. این ترکیبات که غنی از اکسیژن و کربن و هیدروژن هستند قسمتی از واحد ساختمانی بیشتر لیپیدها مانند چربیهای خنثی ، فسفوگلیسریدها ، گلیکولیپیدها و استرهای کلسترول را تشکیل می‌دهند.

دیدکلی

چربیها یا لیپیدها ترکیبات آلی غیر محلول در آب هستند که می‌توان آنها را بوسیله حلالهای غیر قطبی نظیر کلروفرم ، اتر و بنزن از سلولها استخراج کرد. لیپیدها استرهای یک یا چند اسید با الکلها می‌باشند. بعضی از لیپیدها در ساختمان دیواره و غشای سلولی شرکت داشته و برخی دیگر ماده ذخیره‌ای انرژی‌زا را در داخل سلول تشکیل می‌دهند. اسیدهای چرب به صورت آزاد به مقدار ناچیزی در بافتها دیده می‌شوند.



img/daneshnameh_up/f/f2/L.5.png

ساختمان اسیدهای چرب

تاکنون بیش از هفتاد اسید چرب از نسوج گوناگون جدا کرده‌اند که همگی دارای زنجیره هیدروکربنی طولانی با یک عامل کربوکسیل انتهایی هستند. بعضی از آنها اشباع شده و برخی دارای یک ، دو یا سه پیوند دوگانه هستند و گروهی در زنجیر خود دارای شاخه‌های جانبی نیز می‌باشند. تعداد کربنها در اسیدهای چرب به استثنای چند مورد ، همیشه زوج است و احتمالا علت زوج بودن آسان تر بودن سنتز آنها در نزد جانداران است. فرمول کلی اسیدهای چرب CH3-(CH2)n-COOH است که n از صفر تا 30 الی 40 تغییر می‌کند.

خواص اسیدهای چرب

اسیدهای چرب غیر اشباع دارای نقطه ذوب پایین‌تری نسبت به اسیدهای چرب اشباع هستند و هر چه تعداد کربن اسید چرب بیشتر شود، نقطه ذوب بالاتر می‌رود. پیوند دوگانه در اسیدهای غیر اشباع بیشتر بین کربن 9 و 10 بوده و این پیوند دوگانه تقریبا در تمامی اسیدهای چرب غیر اشباع طبیعی در وضعیت ایزومر هندسی سیس (Cis) است. اسیدهای چرب با زنجیر طویل در آب غیر محلول هستند. ولی در قلیایی محلول‌اند و تشکیل صابون سدیم یا صابون پتاسیم می‌دهند. اسیدهای چرب غیر اشباع به سهولت اکسید می‌شوند. تند شدن چربیها بر اثر اکسید شدن و ایجاد عوامل اسیدی و آلدئیدی در چربیها است.

ساختمان و خواص انواع چربیها

چربیهای خنثی (آسیل گلیسرولها)

ترکیب اسید چرب و گلیسرول را آسیل گلیسرول یا گلیسرید می‌نامند. گلیسرول الکلی است که بیش از سایر الکلها در ساختمان لیپیدها دیده می‌شود و دارای 2 عامل الکلی نوع اول و یک عامل الکلی نوع دوم است. برحسب آن که یک ، دو یا سه اسید چرب با عوامل الکلی گلیسرول ترکیب شده باشد، به ترتیب مونو ، دی و تری آسیل گلیسرول بدست می‌آید. نقطه ذوب چربیها خنثی بستگی به نقطه ذوب اسید چرب ترکیبی آنها دارد. تری آسیلها در آب نسبتا نامحلول بوده و تشکیل میسلهای کامل نمی‌دهند. در حالی که دی آسیل گلیسرولها که تا حدودی قابل یونیزه شدن هستند، به سهولت تشکیل میسل می‌دهند.

فسفو گلیسریدها

این لیپیدها که به نام گلیسرول فسفاتید نیز موسومند، بیشتر در غشاهای سلولی وجود دارند و فقط به مقدار خیلی جزئی در چربیهای ذخیره‌ای یافت می‌شوند. الکل این لیپیدها گلیسرول است که یکی از عوامل الکلی نوع اول آن توسط اسید فسفریک استریفیه شده است. تمام فسفر گلیسریدها دارای یک انتهای قطبی و دو انتهای طویل غیر قطبی می‌باشند و به این جهت آنها را لیپیدهای قطبی یا آمفی پاتیک گویند.

پلاسمالوژنها

یک گروه فرعی از فسفر گلیسریدها هستند که در آنها به جای یک مولکول اسید چرب یک آلدئید چرب قرار گرفته است. این ترکیبات در غشای سلولهای عضلانی و عصبی فراوانند.

اسفنگو لیپیدها

اینها در غشای سلولهای گیاهی و سلولهای حیوانی و در بافتهای عصبی و مغز به مقدار فراوان وجود دارند. این ترکیبات در اثر هیدرولیز ایجاد یک مولکول اسید چرب و یک مولکول الکل آمینه غیر اشباع به نام اسفنگوزین می‌کنند. در اسفنگو لیپیدها گلیسرول وجود ندارد. ترکیب اسفنگوزین و اسید چرب را سرامید گویند. اسفنگو میلین ترکیب سرامید با فسفو کلین می‌باشد که فراوان‌ترین اسفنگو لیپیدها است.

گلیکو لیپیدها

این ترکیبات دارای یک انتهای قطبی هیدروفیل (آبدوست) قندی می‌باشند. برخی شامل اسفنگوزین و برخی دیگر شامل گلیسرول هستند. قندهای آن شامل D- گلوکز و D- گالاکتوز است. گانگلیوزیدها ترکیبات دیگری از دسته گلیکو لیپیدها هستند. این ترکیبات عبارتند از گلیکو اسفنگو لیپیدهایی که دارای انتهای قطبی متشکل از قندهای مرکب نظیر اوزامین و اسید سیالیک می‌باشند. این ترکیبات در غشای سلولی بویژه در سلولهای عصبی زیاد دیده می‌شوند.



img/daneshnameh_up/b/b6/L.3.jpg

سربروزیدها

این ترکیبات را می‌توان در گروه گلیکو لیپیدها و یا اسفنگو لیپیدها طبقه بندی کرد. زیرا دارای قند و اسفنگوزین هستند. این دسته از لیپید بیشتر در غشای سلولهای عصبی بویژه در غلاف میلین و همچنین در گویچه‌های قرمز خون ، گویچه‌های سفید خون و اسپرم دیده می‌شوند.

مومها

مومها از نظر ساختمانی و خواص ، شبیه آسیل گلیسرولها هستند. ولی الکلهای آنها دارای زنجیره کربنی طویل هستند که تنها شامل یک عامل الکل می‌باشند. این ترکیبات در غشای محافظ پوست ، پر و جدار برگها و بعضی میوه‌ها و پوسته خارجی بیشتر حشرات دیده می‌شوند.

لیپیدهایی که صابونی نمی‌شوند

لیپیدهایی که تاکنون مورد بحث قرار گرفتند قابل صابونی شدن بوده یعنی با قلیاییها و در اثر حرارت ایجاد صابون می‌کنند. در سلولها مقدار کمتری از نوع دیگر چربیها موجودند که غیر قابل صابون شدن هستند. دو گروه اصلی از این لیپیدها یکی استروئیدها و دیگری ترپنها هستند.

  • استروئیدها: ساختار استروئیدها از سه حلقه شش ضلعی فنانترن و یک حلقه پنج ضلعی هستند. از میان مهم‌ترین استروئیدهایی که در طبیعت دیده می‌شوند، اسیدهای صفراوی ، هورمونهای جنسی ، هورومونهای قسمت قشری غدد فوق کلیوی و ویتامین D و کلسترول را می‌توان نام برد. استروئیدها به مقدار بسیار کم در سلولها موجودند و فقط یک نوع آنها که بطور کلی استرول نامیده می‌شود، بسیار فراوان است. کلسترول فراوان‌ترین نوع استرولها در بافتهای حیوانی است. کلسترول در گیاهان دیده نمی‌شود. استرول موجود در گیاهان به نام فیتوسترولها مشهورند. قارچها و مخمرها حاوی استرولهایی به نام میکو استرول هستند. در این دسته ارگوسترول را می‌توان نام برد که به ویتامین D تبدیل می‌شود.

  • ترپنها: به مقدار جزیی در سلولها وجود دارند. ترپن ممکن است دارای ساختمان خطی یا حلقوی باشد. ویتامین A ، کاروتنها ، بیشتر اسانسها و ویتامین E و ویتامین K از ترپنها مشتق می‌شوند.

لیپو پروتئینها

لیپیدهای قطبی با پروتئینهای خاصی ترکیب شده و لیپید پروتئینها را می‌سازند. مانند لیپو پروتئینهای پلاسمای خون که نقش حامل مواد مختلف را دارا می‌باشند. برخی لیپیو پروتئینها دارای لیپیدهای خنثی مانند گلیسرول و آسترهای آن هستند. این ترکیبات وسیله انتقال چربیها از روده کوچک به کبد به بافت چربی و دیگر بافتها هستند. طبقه بندی لیپو پروتئینها بر مبنای وزن مخصوص آنها انجام می‌گیرد.

پروستا گلاندینها

این ترکیبات که برای نخستین بار در مایع منی و غده پروستات یافت شدند، از یک اسید چرب غیر اشباعی 20 کربنه به نام اسید آراشیدونیک مشتق شده‌اند. این ترکیبات انواع مختلفی دارند که تاکنون متجاوز از 14 نوع پروستاگلاندین در مایع منی انسان و تعداد دیگری در سایر بافتها یافت شده است. پروستاگلاندینهای گروه E ، گروه F و گروه A و B نمونه این ترکیبات هستند. پروستاگلاندینها دارای اثرات فیزیولوژیک مختلفی مانند کاهش فشار خون ، تنظیم عبور یونهای مختلف از غشای سیناپسهای عصبی و خنثی سازی اثر برخی هورمونها می‌باشند.

میسلها

لیپیدهای قطبی مانند اسیدهای چرب ساده و صابونها در محلولهای آبگون پخش شده و میسلها را بوجود می‌آورند که در آنها انتهای هیدروکربنی چون آبگریزند (هیدروفوب) از محلول آبگون رانده شده و ایجاد یک فاز آبگریز داخلی می‌کند و در نتیجه انتهای آب دوست (هیدروفیل) آنها به طرف خارج گرایش می‌یابد. تری آسیل گلیسرولها و کلسترول خود به خود تشکیل میسل نداده ولی در ساختمان مسیلی وارد شده و میسلهای مخلوط را می‌سازند. میسلها ممکن است تک لایه یا دو لایه باشند.



img/daneshnameh_up/8/8a/L.6.png


کلمات کلیدی:
اسیدهای(دید کلی
ساعت ۱٠:٥٦ ‎ب.ظ روز ۱۳۸٧/٢/٩  

دیدکلی

پروتئینها ، زنجیره‌های خطی یا پلیمرهایی هستند که از ترکیب اسیدهای آمینه حاصل می‌شوند. اسید آمینه‌ها ، حروف الفبایی پروتئینها را تشکیل می‌دهند و چون امکانات بالقوه نامحدودی در طرز توالی و طول زنجیره اسید آمینه‌ها در تولید پروتئینها وجود دارد، از اینرو انواع بی‌شماری از پروتئینها نیز می‌توانند وجود داشته باشند.

اختلاف هر
اسید با سایر اسیدهای آمینه ، در زنجیره جانبی هر یک از اسیدهای آمینه است. اسیدهای آمینه در آغاز تشکیل زمین ، به همراه سایر مواد آلی پیدا شدند. اسیدهای آمینه‌ای که در حضور پرتوهای فرابنفش بوجود آمدند، گوناگونی بسیار داشته‌اند. اما به دلایلی ناشناخته تنها بیست اسید آمینه ، آن هم از نوع L ، در یاخته زنده کاربرد پیدا کرد.



تصویر

ساختار اسیدهای آمینه

هر اسید آمینه ، از یک کربن نامتقارن به نام کربن آلفا تشکیل یافته است که با چهار گروه مختلف کربوکسیل (COOH) اتم هیدروژن ، گروه آمینه بازی (NH2-) و یک زنجیره غیر جانبی (R-) پیوند برقرار می‌کند. ریشه R ممکن است یک زنجیره کربنی و یا یک حلقه کربنی باشد. عوامل دیگری مانند الکل ، آمین ، کربوکسیل و نیز گوگرد می‌توانند در ساختمان ریشه R شرکت کنند. زنجیره جانبی خود چندین اتم کربن دارد و آنها را به ترتیبی که از کربن آلفا ، فاصله می‌گیرند، با حروف بتا (β) ، گاما (γ) و دلتا (δ) نشان می‌دهند.

اگر در حالی که عامل COOH روی کربن آلفا قرار داد عامل NH2 روی کربنهایی غیر آلفا قرار گیرد. نوع اسید آمینه به β ، γ یا δ تغییر خواهد کرد. اسیدهای آمینه آزاد به مقدار بسیار ناچیز در سلولها وجود دارند. بیشتر اسیدهای آمینه آلفا در سنتز پروتئین شرکت می‌کنند، در صورتی که اسیدهای آمینه بتا ، گاما و دلتا واسطه‌های شیمیایی هستند. بیشتر اسیدهای آمینه در PH هفت به صورت دو قطبی در می‌آیند یعنی گروه NH2
پروتون می‌گیرد و گروه COOH هیدروژن خود را از دست می‌دهد و به صورت –COO- در می‌آید.

ایزومری در اسیدهای آمینه

مطابق قرار داد اگر ساختمان فضایی یک اسید آمینه را در نظر بگیریم، چنانچه عامل NH2 که به کربن آلفا متصل است در طرف چپ باشد، می‌گوییم که این اسید آمینه از نوع L است و هرگاه عامل NH2 در طرف راست کربن آلفا قرار گیرد، گوییم که این اسید آمینه از نوع ∆ است. برخلاف قندهای طبیعی که از نوع دلتا هستند، اسیدهای آمینه طبیعی همگی از نوع L می‌باشند. ایزومرها را انانتیومر می‌گویند.



تصویر

انواع اسیدهای آمینه

منو اسیدهای آمینه

  • گلیکوکول (Gly):گلیکوکول که گلیسین نیز نامیده می‌شود و تنها اسید آمینه‌ای است که فاقد کربن ناقرینه است و در ساختمان پروتئینهایی مانند کلاژن ، الاستین و رشته ابریشم به مقدار فراوان وجود دارد.

  • آلانین (Ala): در تمام پروتئینها فراوان است.

  • والین (Val): اسید آمینه ضروری برای انسان است و به مقدار کم در بیشتر پروتئینها یافت می‌شود.

  • لوسین (Leu): اسید آمینه ضروری برای انسان بوده و در بیشتر پروتئینها به مقدار زیاد وجود دارد.

  • ایزولوسین (Ile): اسید آمینه ضروری برای انسان است که به مقدار کمتر از اسیدهای آمینه دیگر پروتئینها وجود دارد. ایزولوسین دو کربن ناقرینه دارد.

اسید آمینه الکل‌دار

  • سرین (Ser): اسید آمینه‌ای است که در رشته‌های ابریشم بسیار فراوان بوده و در ساختمان چربیها و پروتئینهای مرکب نیز شرکت می‌کند.

  • تره اونین (Thr): اسید آمینه الکل‌داری است که برای انسان ضروری بوده و مانند ایزولوسین یک کربن ناقرینه اضافی دارد.

اسیدهای آمینه گوگرددار

  • سیستئین (Cys): این اسید آمینه نقش مهمی در ساختمان فضایی پروتئینها بر عهده دارد زیرا عامل تیول (SH-) دو مولکول سیستئین در یک زنجیره پلی پپتیدی و یا دو مولکول سیستئین در دو زنجیره پلی پپتیدی با از دست دادن هیدروژن پیوند کوالان می‌سازند و در نتیجه دو مولکول سیستئین تبدیل به اسید آمینه دیگری به نام سیستئین می‌گردند.

  • متیونین (Met): متیونین از اسیدهای آمینه ضروری برای انسان است که مقدار آن در پروتئینها نسبتا کم است.

دی اسیدهای منو آمینه

اسیدهای آمینه‌ای هستند که دارای یک آمین و دو عامل کربوکسیل هستند و به اسید آمینه اسیدی مشهورند.
  • اسید آسپارتیک (Asp): در پروتئینها به مقدار زیاد یافت می‌شود. اسیدیته این اسید آمینه زیاد است.

  • اسید گلوتامیک (Glu): مقدار آن در پروتئین زیاد است و نقش مهم آن انتقال عامل آمین در واکنشهای بیوشیمیایی است.

اسیدهای آمینه آمیدی

این ترکیبات روی ریشه R دارای یک عامل آمیدی هستند. این اسیدهای آمینه در سنتز پروتئینها شرکت نموده و نقش مهمی را در انتقال آمونیاک دارا هستند.
  • گلوتامین (Gln)
  • آسپاراژین (Asn)



تصویر

اسیدهای آمینه دی آمین

این اسیدهای آمینه دارای یک عامل آمین اضافی هستند.
  • لیزین (Lys): این اسید آمینه برای انسان ضروری بوده و در بیشتر پروتئینها مخصوصا در بعضی از پروتئینها مانند هیستونها به مقدار فراوان دیده می‌شود. لیزین در سنتز کلاژن نیز شرکت می‌کند. ولی پس از تشکیل کلاژن ، لیزین به دلتا هیدروکسی لیزین تبدیل می‌شود.

  • آرژنین (Arg): این اسید آمینه در پروتئینهایی مانند هیستون و پروتامین بسیار فراوان است. آرژنین بسیار بازی است. گروه انتهای این اسید آمینه را که شامل سه ازت می‌باشد، گوانیدین می‌نامند.

اسیدهای آمینه حلقوی

بعضی از این اسیدهای آمینه به علت دارا بودن حلقه بنزنی ، عطری (آروماتیک) نامیده می‌شوند و برخی دیگر دارای یک حلقه هترو سیلیک هستند.
  • فنیل آلانین (phe): از اسیدهای آمینه ضروری برای انسان بوده و در پروتئینها به مقدار فراوان یافت می‌شوند. در ساختمان این اسید آمینه یک حلقه بنزنی و یک زنجیر جانبی آلانین شرکت دارد.

  • تیروزین (Thr): این اسید آمینه به مقدار فراوان در پروتئینها دیده می‌شود. حلالیت آن در آب کم است. تیروزین را پاراهیدروکسی فنیل آلانین هم می‌نامند. زیرا از اکسیداسیون فنیل آلانین حاصل می‌شود.

  • تریپتوفان (Trp): اسید آمینه ضروری برای انسان است که به مقدار کم در پروتئینها وجود دارد.

  • هیستیدین (His): این اسید آمینه در تمام پروتئینها به مقدار اندکی وجود دارد و فقط مقدار آن در هموگلوبین نسبتا زیاد است.

  • پرولین (Pro): اسید آمینه‌ای است که در پروتئینهایی مانند کلاژن و رشته‌های ابریشم به مقدار فراوان دیده می‌شود. این اسید آمینه نقش مهمی در ساختمان فضایی پروتئینها به عهده دارد. در حقیقت پرولین که از حلقه ایمین مشتق می‌شود، یک اسید ایمینه است. در کلاژن تعدادی از پرولینها به هیدروکسی پرولین تبدیل می‌شود.

اسیدهای آمینه ضروری

از نظر تغذیه ، اسید آمینه‌ها را به دو دسته ضروری و غیر ضروری تقسیم می‌کنند. اسیدهای آمینه ضروری ، اسیدهای آمینه‌ای هستند که سلولها قادر به سنتز نیستند، در صورتی که اسیدهای آمینه غیر ضروری توسط سلولها از سایر مواد ساخته می‌شوند. نوع اسیدهای آمینه ضروری در نزد گونه‌های مختلف جانداران متفاوت است.

کلمات کلیدی:
تاریخچه(حتما بخوانید
ساعت ۱٠:٥٢ ‎ب.ظ روز ۱۳۸٧/٢/٩  
 از آنجا که انسان جزئی از طبیعت است بطور مسلم برای هر بیماری ، طبیعت گیاه مداوای آن را عرضه کرده است. انسان هر چه به طبیعت نزدیکتر شود، سالم‌تر است و بیشتر عمر می‌کند. به همین دلیل انسان هرچه به طبیعت روی آورد و از نعمات آن بیشتر بهره می‌برد، جهت درمان بیماری خود سریع‌تر ، بهتر و مطمئن‌تر درمان می‌شود. باید گفت که انسان تنها با داروهای شیمیایی مداوا نمی‌شود. همه عوامل طبیعی نقش درمان و دارو نهایتا نقش پیشگیری را در برابر بیماریها دارند. وجود گیاهان دارویی در طبیعت یکی از نعمتهای بزرگ الهی است.



تصویر

تاریخچه استفاده انسان از گیاهان دارویی

سابقه درمان بیماریها با گیاهان دارویی به قدمت تاریخ زیست انسان بر روی کره زمین است. انسان به حکم تجربه ، علم و اندیشه جانوران بنا به مقتضیات خود در طول عمر حیات در کره زمین به کمک گیاهان دارویی خود را مداوا کرده و می‌کنند. گیاهان دارویی در باغ خدا می‌رویند. در دشتها ، مراتع وسیع ، جنگلها و ... پیدا می‌شوند. بدست کسی کاشته نشده و به همت کسی هم آبیاری نشده است. هزاران سال است که بدین منوال در چرخه حیات بوده و طبیعت را آرایش می‌دهند.

رابطه گیاهان دارویی و بیماری

هر خاکی و هر آب و هوایی ، بستر انواع از گیاهان دارویی است. بنابراین همه چیز در همه جا نمی‌روید و حکمت خلقت در این است که هر جا بیماری هست، قطعا نوع گیاه دارویی آن نیز یافت می‌شود. از طرفی همه گیاهان داویی در یک فصل خاص نمی‌رویند. هنوز کسی رابطه بین شیوع بیماری در یک فصل یا یک زمان و وفور گیاهان دارویی آن فصل را جستجو نکرده است، ولی می‌دانیم که بسیاری از بیماریها در فصل خاص شیوع پیدا می‌کنند و بعضی از گیاهان دارویی شناخته شده و ناشناخته نیز در همان فصل به وفور یافت می‌شوند.



تصویر

ترکیبات مهم گیاهان دارویی

هر ماده که در گیاهی پیدا می‌شود دارای نقش خاصی در گیاه می‌باشد. ماده می‌تواند در ساختمان گیاه برای انجام اعمال حیاتی بکار رفته باشد، ماده می‌تواند در ساختار خواص فیزیکی و شیمیایی گیاه نقش داشته باشد.
  • روغنهای عطری: مواد عطری ، درمان بخش تمیز کننده، ضد عفونی کننده، محرک اشتها ، هضم کننده غذا ، ضد درد ، ضد نفخ معده و روده و ضد اسپاسم عضلانی می‌باشند.

  • آلکالوئیدها: انواع مواد مخدر از جمله مرفین ، کدئین و کوکائین در شمار آلکالوئیدها هستند. هر کدام از این مواد نقش مخصوص و معین د درمان بیماریها دارند.

  • مواد پروتئینی: مواد پروتئینی از ترکیب اسیدهای آمینه ایجاد شده‌اند نصف اسیدهای آمینه را انسان قادر به سنتز آنها نیست و باید توسط تغذیه گیاهی و جانوری وارد بدن شوند.

  • مواد تلخ مزه: بسیاری از گیاهان دارای مزه تلخ مزه هستند مانند کاسنی که خواص دارویی و درمانی دارد. مواد تلخ مزه غیر سمی محرک اشتها بوده و تحرک کننده بسیاری از اندامهای برای فعالیت بیشتر مانند کبد و کیسه صفرا هستند.

  • فلاونوئیدها: فلاونوئیدها مواد موثری هستند که عمدتا در گیاهان عالی یافت می‌شوند این مواد انواع سموم در بدن را خنثی می‌کنند.
  • تاننها: خاصیت ضد درد دارند، لثه‌ها و پوست دهان را محکم و تمیز می‌کنند. اثر مثبت روی جدار معده و روده‌ها دارند.

  • مواد لعاب‌دار: وظیفه این مواد این است که مایعات را به این مواد متصل می‌کنند. این مواد موجب کاهش کلسترول خون می‌شوند. گیاه پنیرک ، ختمی و بارهنگ ، غنی از مواد لعاب‌دار هستند.

  • از دیگر مواد موجود در گیاهان دارویی‌ می‌توان به ویتامینها ، اسیدهای گیاهی و قندها اشاره کرد.



تصویر

تهیه و تبدیل گیاهان دارویی

هر گیاهی در طبیعت دارای روند رشدی ویژه خود می‌باشد. خواص گیاهان در فصول ، هفته‌ها وقتی روز و شب متغیر است به عنوان مثال بعضی از گیاهان به هنگام صبح و بعضی به موقع عصر و شب معطر می‌شوند. بنابراین از نظر خواص دارویی ، زمان مناسب برداشت محصول دارای اهمیت خاصی است. قسمتهای مختلف گیاه نیز دارای اثرات متفاوت هستند.

در بسیاری از موارد ماده موثر عمدتا در برگ ، شکوفه ،
ساقه ، ریشه ، بذر یا میوه است. همیشه گلها را قبل از ظهر یعن زمانی که شبنم یا رطوبت شبانه از بین رفته است جمع آوری می‌کنند. هنگامی که جمع آوری برگ مورد نظرات بعد از هر قبل از غروب آفتاب ، کار جمع آوری انجام می‌شود. بعضی از گیاهان باید در ظروف سربسته و یا در کیسه کتانی نگهداری شوند. کسانی که ذخیره سازی می‌کنند باید مرتبا از نمونه‌ها بازدید کرده واز آفات و امراض احتمالی آگاه باشند.

تهیه پودر گیاهان داویی

درطول سال تهیه گیاه تر و تازه میسر نیست. لذا گیاهان جمع آوری شده را بعد از خشکیدن باید به ورت پودر درآورده وقتی حتی‌المقدور در شیشه‌های دهان گشاد نگهداری کرد. پودر می‌تواند شامل اندامهای گیاهی باشد که جداگانه نگهداری می‌شود.

گیاهان دارویی مهم

گل سرخ ، بومادران ، الکیل کوهی ، برگ بو ، لیموترش ، وانیل ، نعنا ، فلفل سیاه ، جعفری ، میخک ، پرتقال ، هل ، کافور ، زنبق ، بابونه و ... از گیاهان دارویی مهم هستند
کلمات کلیدی:
گیاه گشنیز کوهی
ساعت ۱٠:٤٩ ‎ب.ظ روز ۱۳۸٧/٢/٩  

گیاه گشنیز کوهی

این گیاه هم به صورت اهلی کشت می شود و هم در کوه می روید ولی گیاهی که در کوه می روید دارای خواص بیشتری است. برگ و میوه این گیاه مورد توجه می باشد که منبع ویتامینهای C و B و A است. موارد استفاده این گیاه برای ناراحتیهای قلبی، نیرو دهنده مغز و برطرف کننده هیستری و غش، اشتها آور، ضد جوش و آفت دهان، ضد عفونی کننده مجاری تنفسی در زمان سرماخوردگی و زکام و حساسیت ناشی از آبریزش بینی می باشد.

 

این گیاه با تمام خواصی که دارد مصرف زیاد آن ممکن است مضر باشد. از جمله ضررهای مصرف زیاد این گیاه عبارتند از: خوابهای پریشان و آشفته، بی خوابی، نسیان و فراموشی و لکنت زبان.

 

مقدار مصرف این گیاه باید توسط پزشک تعیین شود که باید ۲۵ گرم در یک لیتر آب بصورت جوشانده و۲ تا ۴ گرم از پودر دانه اش مورد استفاده قرار گیرد.

 

مناطق رویش این گیاه در ارتفاعات است و فصل گل دهی گیاه از اواسط اردیبهشت تا اواخر تیرماه می باشد.


کلمات کلیدی:
گیاه اویشن کوهی
ساعت ۱٠:٤۸ ‎ب.ظ روز ۱۳۸٧/٢/٩  

گیاه آویشن کوهی

آویشن کوهی یکی از گیاهان زیبا و معطر است که در اکثر مناطق معتدله رویش دارد. نمونه اهلی این گیاه آویشن شیرازی است که بصورت کشت داده شده مورد بهره برداری قرار می گیرد و در شیراز کشت می شود.

 

از نظر شکل ظاهری و طعم این دو نوع آویشن با هم فرق دارند. البته خواص درمانی آویشن کوهی بسیار بیشتر از آویشن شیرازی است.

 

این گیاه بوی بسیار مطبوع و مزه تندی دارد و به خاطر خاصیتش در شدت دادن به جریان خون، به هر عضوی که مالیده شود خون به آن طرف سرازیر می شود. برای ریزش مو، جوشانده این گیاه استفاده می شود تا جریان خون را در آن قسمت بیشتر کرده و پیاز مو تغذیه شود.

 

این گیاه داروی بسیار خوبی برای دستگاه تنفسی و بیماریهایی از قبیل زکام، برونشیت، آسم، گریپ و .... است. همچنین این گیاه داروی خوبی برای معده می باشد و ناراحتیهای معده را از نظر هضم، نفخ به طور کلی برطرف می کند.

 

این گیاه از جمله گیاهان نیروزا است و همچنین ضد ترشح و ضد عفونت نیز می باشد.

برای مصرف این گیاه تقریباً ۱٠ گرم آن را با یک لیتر آب مخلوط می کنند و به صورت جوشانده مورد استفاده قرار می گیرد که مصرف خوراکی دارد.

 

جوشانده ۵٠ گرم از این گیاه به علاوه یک لیتر آب به صورت غلیظ برای مصرف موضعی مورد استفاده قرار می گیرد.


کلمات کلیدی:
گیاه لنگر
ساعت ۱٠:٤٧ ‎ب.ظ روز ۱۳۸٧/٢/٩  

گیاه لنگر

نام دیگر این گیاه آرکیشو است و از گیاهان مغذی است و ریشه آن مورد استفاده قرار می گیرد. در زمان گل دادن، دانه های آن نیز قابل استفاده است. از دانه های آن برای هضم غذا استفاده می شود و بسیار نیروزا است و برای ناراحتی های کبد و طحال مؤثر است


کلمات کلیدی:
گیاه بارهنگ
ساعت ۱٠:٤٦ ‎ب.ظ روز ۱۳۸٧/٢/٩  

گیاه بارهنگ

این گیاه در جاهای مختلفی می روید و انواع مختلفی دارد. معمولاً از دانه های این گیاه استفاده می شود. از این گیاه برای ناراحتیهای تنفسی استفاده می شود و یکی از گیاه های لعاب دار و دارای ماده سافورین است.

 

دانه های آن را در آب خیس می کنند. این گیاه عوارض جانبی ندارد. از برگ این گیاه به وفور استفاده می شود و برگ آن خاصیت ضد عفونی کننده دارد و همچنین دانه این گیاه هم خاصیت ضد عفونی کننده و خلط آوری خوبی برای دستگاه تنفسی دارد.


کلمات کلیدی:
گیاه شیرین بیان
ساعت ۱٠:٤٥ ‎ب.ظ روز ۱۳۸٧/٢/٩  

گیاه شیرین بیان

گیاهی خودرو است. بیشتر برای ناراحتیهای دستگاه گوارشی و ناراحتیهای زخم معده، زخم اثنی عشر و ورم معده استفاده می شود.

 

موارد درمانی این گیاه بیشتر ریشه آن می باشد. عصاره و جوشانده ی ریشه ی این گیاه و همچنین پودر ریشه به عنوان خلط آور، افزایش دهنده فشار خون و برطرف کننده ناراحتیهای دستگاه گوارش و ضد التهاب استفاده می شود.


کلمات کلیدی:
گیاه گل گندم
ساعت ۱٠:٤٤ ‎ب.ظ روز ۱۳۸٧/٢/٩  

گیاه گل گندم

این گیاه در اکثر نقاط ایران پرورش می یابد و به صورت خودرو می باشد.

خواص درمانی زیادی دارد از جمله اینکه دارای ویتامینهای B و E و A می باشد. در مواردی برای ناراحتیهای کبدی مصرف می شود. یک داروی تصویه کننده است و برای شستشوی چشم از آن استفاده می شود و ناراحتیهای دستگاه گوارش را تا حدودی کاهش می دهد.

 

بهترین موقع برداشت آن اواخر اردیبهشت است که گلها کاملاً باز شده و تمام مواد مؤثر در آن وجود دارد.

 

فقط باید گلهای گل گندم را چید و در یک محل سایه با یک درجه حرارت حداکثر ۳٠ درجه خشک کرد به نحوی که سیاه نشوند و رنگ خود را حفظ کنند.

 

 تقریباً ۱٠ عدد از این گلها با نیم لیتر آب به صورت دم کرده، داروی خوبی برای بیماریهاست.


کلمات کلیدی:
گیاه گل ختمی
ساعت ۱٠:٤۳ ‎ب.ظ روز ۱۳۸٧/٢/٩  

گیاه گل ختمی

گل ختمی انواع مختلفی دارد که هر کدام رنگهای متفاوتی دارند از جمله زرد، قرمز، بنفش و سفید.

 

ختمی هایی که گل سفید دارند کاربرد درمانی بیشتری دارند. گل ختمی از اواسط خرداد تا اواخر پاییز گل دارد.

 

موارد درمانی آن بیشتر برگ و گل این گیاه است. گل این گیاه را به صورت درمانی برای ناراحتی های تنفسی مثل آسم، برونشیت و سرفه به کار می برند. در ناراحتیهای نادر آسم پودر کرده این گیاه باعسل کاربرد موثری دارد. این گیاه همچنین در عفونت های ریوی جوابگوی خوبی است.

 

اگر در موقع استفاده برگ و گل آن با هم مخلوط شود بهتر است البته در موارد درمانی گل ارجح تر است. اصولاً چون این گیاه لعاب زیادی دارد برای شوره سر مورد استفاده قرار می گیرد و همچنین برای طراوت و شادابی پوست صورت از ماسک آن استفاده می شود.

 

این گیاه یکی از داروهایی است که پوست اندازی را سریع و شادابی پوست را تضمین می کند و ضد عفونی کننده بسیار خوب و ضد قارچ می باشد.

 

این گیاه در موارد ریزش مو، شوره و چربی سر استفاده می شود. داروی خوبی برای لنیت بخشیدن به دستگاه گوارشی است که در موارد یبوست از آن استفاده می شود.

 

قسمتهای مورد استفاده این گیاه، گل، برگ و ریشه آن است. ریشه عمیق و طولانی دارد که آن را له می کنند و می شویند و سریع خشک کرده و از آن استفاده می کنند.

 

تمام موارد درمانی که در مورد گل و برگها گفته شد در مورد ریشه ی این گیاه هم صادق است


کلمات کلیدی:
گیاه گل پروانه (گل ارغوانی)
ساعت ۱٠:٤٢ ‎ب.ظ روز ۱۳۸٧/٢/٩  

گیاه گل پروانه (گل ارغوانی)

این گل انواع مختلفی دارد و زیستگاه آن در دشت و کمی هم در ارتفاعات متوسط و پایین است. بوی عطر خوبی دارد و نوش خوبی برای زنبور عسل است.

 

کاربرد درمانی آن در موارد ناراحتیهای تنفسی به خصوص سرفه و برونشیت و آسم و حتی از نوع ناراحتیهای تنگی نفس می باشد و بازدهی آن بسیار عالی است.

 

در خارج از دم کرده و جوشانده ی این گیاه برای شستشو استفاده می شود.

این گیاه می تواند جراحات و زخمهای سطحی را درمان کند و به خاطر ماده خوشبو و نعناع مانندی که مُنتل هست و در آن وجود دارد در موارد سوختگی از این گیاه استفاده می شود.

 

نوع دیگر گل ارغوانی از نظر درمانی همان خواص را دارد ولی از نظر ظاهر متفاوت است. این گل ضمن اینکه گلهای قرمز و ارغوانی رنگی دارد درون آن گلهای آبی رنگی هم مشاهده می شود که این گلهای آبی رنگ از داخل گلهای قرمز رنگ بیرون می آید.


کلمات کلیدی:
گیاه نعناع
ساعت ۱٠:۳۸ ‎ب.ظ روز ۱۳۸٧/٢/٩  

گیاه نعناع

نعناعی که به عنوان سبزی خوردن مصرف می کنیم با نعناعی که به صورت خودرو در کوه می روید متفاوت است. البته از نظر شکل ظاهری تقریباً شبیه هم هستند و از نظر بو، طعم و مزه تقریباً نزدیک به هم هستند ولی از نظر موارد درمانی آنچه که در کوه می روید غنی تر و مؤثر تر است.

 

البته خوردن نعناعی که پرورش داده می شود و به عنوان سبزی خوردن مورد استفاده قرار می گیرد با غذای روزانه مخصوصاً غذای ظهر توصیه می شود.

 

در مواردی که ناراحتیهای معده وجود دارد این نعناع تازه و تمیز نه تنها معده را ناراحت نمی کند بلکه درمان کننده ی ناراحتی معده هم می باشد.

 

اصولاً اگر ما همراه غذا از سبزیهای تازه به خصوص سبزیهایی که رویش آنها به صورت خودرو می باشد استفاده کنیم قطعاً نتایج خوبی خواهیم داشت.

 

نعناع کوهی یا نعناع فِری از نظر کاربرد و خواص از نعناع معمولی که به صورت کشت استفاده می شود بسیار عالی تر، قوی تر و مؤثرتر است. این داروی گیاهی برای موارد سیستمهای عصبی مثل بیخوابی، کم خوابی و ناراحتیهای شبانه یک داروی موثر است. ضد اضطراب، ضد هیستری و همچنین مقوی معده است و همچنین برطرف کننده ناراحتیهای معده و روده به صورت اعم از گازهای روده و معده و چه ترش کردن و آرغ زدن می باشد.

 

همچنین این گیاه داروی خوبی برای سکسکه است و با خوردن یک مقدار خشک این دارو سکسکه می تواند مهار و کنترل شود.

 

این گیاه در دامنه ها و در ارتفاعات متوسط رویش دارد. بو و عطر بسیار نافذی دارد و در کرمهایی که برای پوست ساخته می شود مورد استفاده قرار می گیرد.

 

این گیاه، گلهای ریز و آبی رنگی دارد و قسمتهای مورد استفاده این گیاه، گل، برگ و ساقه آن است


کلمات کلیدی:
گیاه ثعلب
ساعت ۱٠:۳٦ ‎ب.ظ روز ۱۳۸٧/٢/٩  

گیاه ثعلب

گیاهی با گلهای آبی واژگون است. از پیازاین گیاه بعد از خشک و پودر کردن برای بستنی سازی استفاده می شود زیرا این گیاه دارای مواد نشاسته ای می باشد.

 

این گیاه در موارد ناراحتیهای تنفسی مثل سرفه های شدید و حتی در موارد سیاه سرفه و آسم و تنگی نفس مورد استفاده قرار می گیرد.

 

گلهای این گیاه نوش خوبی برای زنبور عسل است و با له کردن و خورد کردن گل آن، ماسک خوبی برای صورت تهیه می شود.

 

معمولاً محل رویش این گیاه داخل باغها و بیشه هاست و زمان گل دهی آن از اواخر فروردین تا اواخر خرداد است.

این گیاه پیازی دارد که پیاز آن مورد استفاده است.


کلمات کلیدی:
گیاه گل نسترن
ساعت ۱٠:۳٥ ‎ب.ظ روز ۱۳۸٧/٢/٩  

گیاه گل نسترن

این گیاه به خاطر ظرافت و عطرش به صورت اهلی در خانه ها پرورش پیدا می کند.

گل نسترن از دسته گلهایی است که موارد درمانی متعددی دارد. خود گل نسترن در عوارض پوستی مورد استفاده قرار می گیرد. از روغن دانه این گیاه به عنوان شاداب کننده پوست و تقویت کننده پیاز مو استفاده می شود. هم گل این گیاه و هم دانه آن منبع ویتامین C است.

 

ثمر این گل بعد از ریختنش به صورت گرد و قرمز رنگ پیدا می شود که اصولاً کاربرد دارویی دارد و بیشتر به صورت دم کرده از آن استفاده می شود. همچنین باعث تقویت سیستم دفاعی بدن می شود.

 

گل دهی این گیاه از اواسط اردیبهشت شروع می شود و تا آخر پائیز ادامه دارد. نحوه استفاده صحیح از آن بدین گونه است که بعد از چیدن، گلها باید در جای مناسبی خشک شوند تا بو، عطر و خاصیت دارویی آن از بین نرود و اگر قرار است که بعد از ریختن گلبرگها از دانه این گیاه استفاده شود باید ناخالصی های آن را از بین برد و بصورت خالص مورد استفاده قرار داد.


کلمات کلیدی:
گیاه چای کوهی
ساعت ۱٠:۳٤ ‎ب.ظ روز ۱۳۸٧/٢/٩  

گیاه چای کوهی

این گیاه در مناطق مختلف ایران، دارای اسامی مختلفی است. این گیاه خواص متعددی دارد. بسیار خوش عطر و بو و لذیذ است و می تواند جایگزین خوبی برای چای عصرانه یا ظهر باشد.

 

از خواص دارویی این گیاه، مدرد بودن آن است و همین خاصیت برای شستشوی مجرای ادراری (کلیه و مثانه) می باشد.

 

این گیاه برای سیستم دستگاه عصبی خاصیت آرام بخش دارد.

 

این گیاه در ارتفاعات کم و متوسط رویش دارد و در بیشتر مناطق ایران دیده می شود و فصل رویش آن اواسط اردیبهشت تا اواخر خرداد است.

 

همچنین این گیاه از داروهایی است که باعث سقط جنین در زنان باردار می شود


کلمات کلیدی:
گیاه جوشیر
ساعت ۱٠:۳۳ ‎ب.ظ روز ۱۳۸٧/٢/٩  

گیاه جوشیر (جاشیر)

جوشیر صمغی است که از گیاهی به همین نام گرفته می شود.

این گیاه یکی از داروهایی است که برای بیماریهای کلیوی استفاده می شود. ادرار آور است و حتی در مواردی بند آمده ها را باز می کند و قطره قطره ادرار کردن که از مشکلات مجاری ادراری است توسط این گیاه قابل درمان است و بطور کلی باز کننده ی مجاری ادرار می باشد.

 

مقوی سیستم دستگاه عصبی است. برای سرد مجازها، داروی خوبی است که در رابطه با لقوه و رعشه استفاده می شود.

 

از سرشاخه های این گیاه به صورت سبزیهای خوراکی استفاده می شود. از کوبیده ی برگ و عصاره آنها برای درمان دندان درد استفاده می شود.

 

از عصاره ریشه آن استفاده های صنعتی می شود مثل تهیه مواد آرایشی یا تهیه مُسکِن.

این گیاه مثل بعضی از گیاهان، گیاهی سمی است بنابراین مقدار مصرف، زمان مصرف و دوره درمانی آن باید توسط پزشک تعیین شود.

 

این گیاه را همراه مرزن جوش استفاده می کنند زیرا مرزن جوش عوارضی را که این گیاه می تواند بوجود آورد تعدیل کرده یا کاهش می دهد.

این گیاه اصولاً در ارتفاعات رویش دارد و دارای گلهای زرد با ساقه های بلند است


کلمات کلیدی:
گیاه شبدر
ساعت ۱٠:۳٢ ‎ب.ظ روز ۱۳۸٧/٢/٩  

گیاه شبدر

این گیاه خواص دارویی ندارد ولی موارد استفاده متعددی دارد. یک نوع علوفه عالی برای دامها محسوب می شود. شبدر اصولاً در حالت تر بودن، حالت مسهلی دارد و مقدار کم آن مُلیّن و مقدار زیاد آن مسهل است ولی در حالت خشک  بودن عکس این عمل، یعنی قابلیت قابض بودن را دارد. گیاه خوبی برای سرفه و ناراحتیهای تنفسی از جمله عفونت سینه از نوع برونشیت می باشد.

 

گلهای شبدر قرمز به صورت جوشانده تصفیه کننده خوبی برای خون است و در مواردی حتی در مورد سرطان معده از این گیاه استفاده می شود.


کلمات کلیدی:
گیاه سریش
ساعت ۱٠:۳٠ ‎ب.ظ روز ۱۳۸٧/٢/٩  

گیاه سریش

 مورد استفاده این گیاه بیشتر بدلیل چسبنده بودنش است. البته این گیاه علاوه بر این، کاربرد درمانی هم دارد. از دانه های این گیاه، روغنی گرفته می شود که در بعضی از تصلبهای شریانی مورد استفاده قرار می گیرد. از برگهای این گیاه به عنوان سبزی خوردنی و از ریشه های این گیاه که به صورت غدد پنجه ای است به عنوان چسب استفاده می شود.

 

ریشه این گیاه گرم و خشک است و برای یرقان، ناراحتیهای کبدی، خشونت حلق و ناراحتیهای معده از آن استفاده می کنند. ریشه این گیاه را می سوزانند و از سوخته آن در جهت واله آور استفاده می کنند.

 

از ریشه این گیاه جوشانده غلیظی درست می کنند که برای درمان جوشها بسیار مفید می باشد زیرا خاصیت ضدعفونی کننده دارد.

 

این گیاه در نواحی کوهستانی و مرتفع می روید و فصل گل دهی آن از اواسط اردیبهشت ماه تا اواسط خرداد است.


کلمات کلیدی:
گیاه مریم گلی
ساعت ۱٠:٢٩ ‎ب.ظ روز ۱۳۸٧/٢/٩  

گیاه مریم گلی

 گیاه مریم گلی گیاهی با قدمت بسیار طولانی است و در حدود ۱٠٠٠ سال پیش به وجود این گیاه پی برده و از آن استفاده می کرده اند از جمله ابوعلی سینا در کتابهای خود به این گیاه اشاره کرده و خواص آن را برشمرده و تأکید بر مصرف آن کرده است.

 

این گیاه ضد درد، آرامش بخش و برای کاهش قند خون استفاده می شود. این گیاه در تمام مناطق معتدله رویش دارد. گلهای سفید زیبایی می دهد، بصورت خوشه ای است و جزء گیاهان معطر و خوشبو است که طعم بسیار تلخی دارد.

 

این گیاه آرام بخش و مقوی اعصاب است. همچنین یک داروی ضد عفونی کننده بسیار قوی است. اگر از جوشانده این گیاه بصورت قرقره استفاده شود، جوشهای داخل دهان و بعضاً آفت دهان را درمان می کند.

 

همچنین برای زخمهایی که بر اثر واریس به وجود می آید بسیار مؤثر است.

در آنژیم و انواع گلو درد نیز از این گیاه استفاده می شود. از جوشانده این گیاه برای ضماد و جوشهای بدن استفاده می شود. جوشانده غلیظ این گیاه اگر با آب مخلوط شود برای دردهای مفصلی، رماتیسم و حتی راشیتیسم کودکان بسیار مفید و مؤثر است.


کلمات کلیدی:
گیاه ترشک
ساعت ۱٠:٢۸ ‎ب.ظ روز ۱۳۸٧/٢/٩  

گیاه ترشک

این گیاه در مناطق معتدل کشور ما رویش دارد و از قدیم الایام به عنوان یک سبزی مفید و مؤثر از آن استفاده  می شده است. گرچه در رابطه با مسائل غذایی از آن استفاده های فراوانی می شده ؛ ولی اکنون این استفاده کاهش یافته است و در عوض موارد درمانی این گیاه افزایش پیدا کرده و در همه زمینه ها از آن استفاده می شود و هیچگونه عارضه ای ندارد.

 

در میان عشایر مرسوم است که از دانه های این گیاه استفاده می کنند. طریقه استفاده ی آن هم به این ترتیب است که دانه های این گیاه را می کوبند و بعد از مرطوب کردن در محل درد و مفاصل می گذارند و به عنوان مُسَکن از آن استفاده می کنند.

 

گیاه ترشک منبع ویتامین C است. بنابراین کسانی که کمبود ویتامین C دارند این گیاه می تواند برای آنها منبع ویتامین C باشد. علاوه بر آن، این گیاه دارای آهن و فسفر کافی نیز می باشد.

همچنین این گیاه داروی اشتها آور و تصفیه کننده و هضم کننده بسیار خوبی می باشد و به خاطر خاصیت تصفیه کنندگی اش برای کسانی که دارای جوشهای موضعی و پوستی هستند بسیار مفید خواهد بود.

 

این دارو به خاطر داشتن اسید اکسولید نباید زیاد و بطور مداوم مورد مصرف قرار گیرد، زیرا برای مثانه و کلیه می تواند مضر باشد. برای استفاده موضعی از این دارو اگر برگ یا دانه ی له شده، پخته شده یا جوشانده  آن روی دملها گذاشته شود به راحتی درمان می گردد. 


کلمات کلیدی:
گیاه ریواس
ساعت ۱٠:٢٥ ‎ب.ظ روز ۱۳۸٧/٢/٩  

گیاه ریواس

گیاه ریواس با برگهای پهن و ساقه بلند و گلهای خوشه ای در ارتفاعات و دامنه های شیب دار رویش دارد. خود ساقه این گیاه بصورت خام به عنوان یک ماده غذایی مطرح است. برگهای آن نیز هم به صورت خام و هم به صورت پخته به عنوان خوراکی مصرف می شود. طعم این گیاه ترش مزه و گس است. داروی خوبی برای بیماریهای دستگاه گوارش از جمله اسهال می باشد.

این گیاه بخاطر داشتن ویتامینهای C و B و A مورد توجه است. همچنین این گیاه با خاصیتی که دارد لوزالمعده را وادار به ترشح انسولین می کند که دربیماریهای قند خون مورد توجه است.

زیاده روی در مصرف این گیاه اصولاً یک سری عوارض دارد، از جمله اینکه برای کلیه و مثانه مشکل تراشی   می کند.

فصل رویش از اواسط اردیبهشت ماه تا اواخر خرداد ماه است. این گیاه سرد است و برای افراد سرد مزاج داروی خوبی نیست.


کلمات کلیدی:
گیاه خاکشیر
ساعت ۸:٢٢ ‎ب.ظ روز ۱۳۸٧/٢/٩  

گیاه خاکشیر

این گیاه استفاده دارویی و غذایی دارد از جمله رفع کننده گرمازدگی و ضد اسهال است.

این گیاه اوایل بهار رشد می کند و اواسط اردیبهشت ماه به گل می نشیند و تا اواخر خرداد ماه دانه این گیاه که موارد استفاده زیادی دارد، قابل بهره برداری است.

خاکشیر از زمانهای گذشته کاربرد داشته است و بهترین کاربرد آن به خاطر خاصیت ضد عفونی کننده اش    می باشد و برای ناراحتیهای روده مثل اسهال و یا حتی یبوست مفید است.


کلمات کلیدی:
قارچ شوره سر کشف شد
ساعت ۸:٢٠ ‎ب.ظ روز ۱۳۸٧/٢/٩  

تیتر : شوره سر
خلاصه : قارچی که باعث ایجاد شوره در سر می شد فاش گردید.
متن کل خبر : راز ژنتیکی قارچی که باعث ایجاد شوره سر می‌شود، توسط گروهی از دانشمندان بین‌المللی فاش شد.
آنها امیدوارند اطلاعات دقیقی که در مورد ژنوم (تعداد کلی ژن‌های تشکیل دهنده یک سلول خاص) قارچ "مالاسزیا گلوبوسا" به دست آورده‌اند، بتواند منجر به درمان‌های مؤثرتری شود و رشد آن را متوقف کند.
این قارچ که روی
پوست انسان زندگی و از آن تغذیه می‌کند، باعث خارش و پوسته‌پوسته شدن ناحیه مبتلا به قارچ می‌شود.
نتایج این تحقیق، که توسط شرکت تجاری پروکتر و گمبل انجام شده است، در گزارش آکادمی ملی ساینس به صورت مشروح درج شده است.
به‌نظر می‌رسد حدود نیمی از جمعیت انسان‌ها از شوره سر رنج می‌برند و ظاهرا مردان بیشتر از زنان مستعد ابتلا به این قارچ هستند. به‌طور متوسط، بیش از 10 میلیون قارچ مالاسزیا گلوبوسا روی سر هر فرد وجود دارد.
این قارچ‌ها که به‌طور ژنتیکی با مخمرها هم‌خانواده‌اند، از سبوم (ماده‌ای چرب که توسط غدد چربی‌ساز
پوست تولید می‌شود) تغذیه می‌کنند.
سبوم (sebum)،
پوست و مو را در مقابل از دست دادن آب محافظت می‌کند و در ایجاد رطوبت طبیعی پوست مؤثر است و مانع از خشک شدن، شکنندگی و ترکیدن آن‌ها می‌شود. این ماده توسط چربی‌هایی که سلول‌های پوست تولید می‌کنند و باقیمانده ذرات مرده چربی، ایجاد می‌شود.
مالاسزیا گلوبوسا یکی از ساده‌ترین ارگانیسم‌های
بدن است که تا به حال توسط دانشمندان کشف شده است و با 4 هزار و 285 ژن، 300 بار کوچک تر از ژنوم‌های انسانی است.
مالاسزیا گلوبوسا با اینکه برای ادامه حیات به اسیدهای چرب نیاز دارد، اما به هیچ‌وجه توانایی ساخت آن‌ها را ندارد و به همین علت از سبوم انسان به‌عنوان منبع تغذیه استفاده می‌کند.
نقش آنزیم
آخرین تحقیقات نشان داده‌اند قارچ‌ها با تولید آنزیمی به نام " لیپاز" باعث ایجاد شوره می‌شوند. این روند به این ترتیب است که ابتدا، قارچ‌ها از لیپاز برای تجزیه سبوم استفاده می‌کنند و ماده مرکبی به نام اسید اولئیک (یک اسید چرب) تولید می‌کنند.
این اسید وارد سطحی‌ترین لایه
پوست سر می‌شود و روند تغییر سلول‌های پوست سر را در افراد مستعد، تسریع کرده و در نهایت شوره سر تشکیل می‌شود.
محققان دریافته‌اند این قارچ در نهایت 8 نوع لیپاز و 3 فسفو‌لیپاز- که باعث هضم چربی‌های
پوست کف سرمی‌شود- تولید می‌کند. آن‌ها حدس می‌زنند که هر کدام از این پروتئین‌ها می‌توانند به‌عنوان یکی از راه‌های درمانی ضد‌شوره به‌عنوان هدف مورد مطالعه قرار گیرند.
همچنین این گروه کشف کردند این قارچ‌ها از لحاظ ژنتیکی، دارای قابلیت جفت‌گیری هستند که این مورد تا به حال دیده نشده است. توماس داوسون، یکی از محققان می‌گوید: ترتیب‌گذاری کامل ژنومی یک ژنوم مالاسزیا باعث ایجاد فرصت‌های شگرفی برای دانشمندان شده است تا فعل و انفعالات بین انسان‌ها و قارچ را بررسی کنند.
انواع شامپوهای دارویی رایج کمک می‌کنند تا عفونت قارچی کنترل شود، اما هیچ‌کدام از آنها به‌طور صد‌در‌صد قابل اطمینان نیستند.
حدود 5 سال پیش بود که دانشمندان متوجه شدند مالاسزیا گلوبوسا اصلی‌ترین عامل ایجاد شوره سر است.
دکتر باو شرگیل، متخصص امراض پوستی مؤسسه
پوست بریتانیا، می‌گوید: ما از هرگونه تحقیق برای حل این مشکل که بسیاری از افراد با آن دست به گریبانند، استقبال خواهیم کرد.
روند کشف راز ژنوم به این صورت بود که گروه دانشمندان، حدود 10 لیتر قارچ را در یک مخزن بزرگ کشت دادند و آن را در مایع نیتروژن منجمد کردند. سپس آن را به تکه‌های کوچک خرد کرده و DNA آن‌ها را خارج ساختند.


کلمات کلیدی:
جعفری ضد نفخ شکم وشریانها رگها را تمیز میکند
ساعت ۸:۱٧ ‎ب.ظ روز ۱۳۸٧/٢/٩  
جعفرینحوه استفاده : نحوه استفاده در زیر آورده شده است.
خواص : جعفری ضد نفخ شکم است و شریان‌ها و رگ‌ها را تمیز می‌کند.

دم کرده ریشه جعفری برای درمان تنگی نفس و درمان سرخک مفید است.

برای رفع لک‌ها و جوش‌های صورت، دم کرده جعفری را روی
پوست صورت بمالید. برای روشن شدن رنگ پوست، مقداری جعفری را در نیم لیتر آب به مدت 5 دقیقه بجوشانید و صبح و شب صورت خود را با آن بشوئید. بعد از یک هفته پوست صورت شما روشن می‌شود.

دم کرده جعفری ضد
تب بوده و برای بواسیر و سنگ کلیه مفید است.

خوردن چای جعفری به هضم
غذا کمک می‌کند.

بعد از خوردن سیر برای برطرف کردن بوی دهان می‌توانید از جعفری استفاده کنید. جعفری نفس را نیز خوشبو می‌کند.

شایان ذکر است، برای درمان
خون مردگی و له شدگی می‌توان از برگ و ساقه جعفری برای بهبود عضو آسیب دیده استفاده کرد.

کلمات کلیدی:
درمان افسردگی
ساعت ۸:۱٤ ‎ب.ظ روز ۱۳۸٧/٢/٩  
شربت سودا (شراب السودا، عصاره مویز)ترکیبات : عصاره مویز
این شربت برای ماندگاری بیشتر به صورت غلیظ ارسال میشود که باید یک واحد از ان را با سه واحد آب استفاده کرد
خواص : این دارو به طور معجزه آسایی تمام بیماریهای روحی و روانی ، افسردگیها ، هم و غم بی مورد ، استرسها و نگرانیهای بی مورد و ... را تسکین میدهد!
بررسی‌های جدید محققان نشان می دهد خوردن مویز می تواند از بروز بیماری آلزایمر جلوگیری کند .
به نوشته تازه‌ترین شماره نشریه شیمی و صنعت که در انگلیس منتشر می‌شود ؛ ترکیبات مویز ،اثر بسیار قوی در جلوگیری از بروز اختلا‌لا‌ت همراه با بیماری آلزایمر دارند .
و گزارش افتاب بررسی ها در محیط آزمایشگاهی نشان می دهد مویز ترکیباتی از نوع " آنتوسیانین " و "پلی فنولیک" دارد که در بیماران مبتلا به آلزایمر موثر هستند.
هرچه میزان آنتوسیانین بیشتر باشد قدرت مویز در جلوگیری از آلزایمر بیشتر است.آنتوسیانین،رنگ سیاه به گیاهان می دهد و به همین علت انواع سیاه رنگ آن اثر بیشتری دارد.
هنوز مشخص نیست که این ترکیبات چگونه از پیشرفت بیماری آلزایمر جلوگیری می کنند، ولی احتمال دارد این ترکیبات موجب ایجاد ارتباط بهتری بین سلول های عصبی شود .
در روایات وارد شده :
کسی که با بیست دانه مویز قرمز صبح کند انشاء الله بیمار نمیشود مگر بیماری مرگ،
سودا را میزداید و بلغم را دفع میکند

نحوه استفاده : نحوه استفاده هر شب یک استکان هنگام خواب

کلمات کلیدی:
شربت تصفیه خون
ساعت ۸:٠۱ ‎ب.ظ روز ۱۳۸٧/٢/٩  
شربت راوند (شربت تصفیه خون)ترکیبات : عصاره گیاهان چوب چینی ، کاسنی ، ریشه کاسنی ، کلبال رومی و زرشک کوهی
وزن این بسته 1.5کیلو میباشد

خواص : امراضی که مصرف شربت
راوند برای درمان آنها بسیار مفید میباشد :
برای درمان بسیاری از بیماریهای مربوط به کبد
خواب رقتن دستها و پاها در اثر نشستن زیاد
احساس حرارت زیاد در سر و دیگر قسمتهای بدن
مورمور کردن دستها و پاها
کبودی رنگ چهره و یا لبها
رنگ چشمها، از سفیدی نرمال خود به زردی یا مایل به زردی و قهوه ای تغییر رنگ داده است.
جوش و لکهای ایجاد شده بر روی صورت و
بدن در اثر ضعف سیستم تصفیه خون و کبد
تقویت
کبد و تصفیه خون
درمان قند
خون (دیابت)
داروی شراب الصحه مخصوص درمان قند خون
چربی خون
فشار خون
برای درمان بیماریهای صفراوی بسیار موثر میباشد
یرقان و زردی در بزرگسالان و کودکان
در نوزادان علاوه بر درمان زردی، خونی که از شکم مادر در
معده آنها مانده است را بیرون میکند.
مکمل داروهای تقویت معده
همچنین این شربت سرشار از ویتامینهای A , B , C میباشد.
نحوه استفاده : هر روز صبح یک استکان ناشتا

کلمات کلیدی:
معجون جامع
ساعت ٧:٤۸ ‎ب.ظ روز ۱۳۸٧/٢/٩  
ترکیبات : اسارون ، فلفل سیاه ، روغن زرد گاوی ، عسل طبیعی ، زعفران ، بادیان هندی
این نسخه تقریبا 180 گرم میباشد
خواص : معجون جامع :
بیماریهایی که مصرف این دارو برای درمان آنها بسیار مفید میباشد :
1-این معجون دارای طبیعت گرم میباشد و هر نوع سنگ
کلیه و مثانه را ذوب می نماید و دردهای ناشی از این بیماری را کاملا بهبود میبخشد.
2- بیماریهای
معده :
کسانی که از درد و و ورم
معده رنج میبردند میتوانند با استفاده از این معجون بیماری خود را کاملا درمان کنند.
اگر از ترشای
معده بدون سوزش رنج میبرید مصرف این معجون را به شما توصیه میکنیم، اما اگر این بیماری همراه با سوزش باشد باید از معجون اطریفل کبیر بهمراه شربت راوند استفاده کنید.
معجون جامع بلغمها ( رطوبات ) اضافی جمع شده در
معده را پاکسازی کرده و از طریق مدفوع دفع مینماید و اگر درد کمر و پا ناشی از رطوبت و بلغم زیاد باشد علاج آن معجون جامع میباشد.
در ضمن افرادی که دارای طبیعت
صفرا هستند یعنی طبیعت آنها گرم میباشد بهتر است همراه این معجون از شربت راوند مصرف نمایند زیرا این شربت حرارت و صفرای بدن را فرو مینشاند و باعث جلوگیری از ایجاد حرارت زیاد میگردد.
و در کل این معجون
کلیه و مثانه را در برابر ایجاد سنگ مقاوم میکند و باعث تقویت معده میگردد.

نحوه استفاده : دو ساعت بعد از نهار به اندازه یک قاشق مربا خوری

کلمات کلیدی:
اسانس ها چه ترکیباتی هستند؟
ساعت ٥:٢٤ ‎ق.ظ روز ۱۳۸٧/٢/٥  
اسانس ها چه ترکیباتی هستند؟

اسانس ها ترکیبات معطری هستند که در اندامهای مختلف گیاهان یافت می شوند. در واقع اسانس ها مخلوطی از مواد مختلف با ترکیبات شیمیایی بسیار متفاوت از یکدیگر بوده و دارای بوی بسیار قوی می باشند. در دمای محیط اسانس ها در مجاورت هوا تبخیر می شوند و به همین دلیل به آنها روغنهای فرار، روغنهای معطر، روغنهای استری و یا اسانس های روغنی می گویند.

 

هنگام استفاده از بعضی از محصولات، بوی مطبوعی متناسب با عملکرد آن محصول به مشام می رسد. به عنوان مثال وقتی که از یک صابون، خمیر دندان و یا محصولات مشابه آنها استفاده می کنیم، اغلب بوی یک میوه و یک گیاه خاص را احساس می کنیم. همچنین هنگام مصرف فرآورده های خوراکی ممکن است بو و یا طعم خاصی را درک کنیم و یا موقع خرید در یک فروشگاه به انواع محصولات مختلف با برچسب تبلیغاتی که خریدار را از کیفیت کالا آگاه می کنند برخورد می کنیم. به طور معمول در قفسه یک فروشگاه شامپو و یا صابونی را مشاهده می کنیم که در رنگهای مختلف موجود می باشد و پس از دقت در مشخصات آنها در می یابیم که یکی از تفاوتهای این محصولات بوی آنها می باشد و یا می توان آدامسهایی با طمعهای مختلف را تهیه کنیم.
.
مصرف اسانس ها به چه زمانی باز می گردد؟
استعمال اسانس ها به دوران باستان باز می گردد، بطوریکه مصریان استان ۴۵۰۰ سال پیش از میلاد مسیح از روغنهای معطری که از گیاهان بدست می آوردند برای انجام مناسک مذهبی، آئین ها و نیز مداوای بیماران استفاده می کردند. نوشته هایی بدست آمده است که نشان می دهد مصریان ۴۰ قرن قبل از میلاد می دانستند که چگونه اسانس ها را از گیاهان بدست آورند. در واقع مصریان از اسانس ها برای مومیایی کردن فراعنه استفاده می کردند. مومیاگران بعد از خارج نمودن احشاء، شکم جسد را از اسانس های سیر، دارچین و اسانسهای معطر دیگر پر می کردند.
اسانس ها دارای چه خصوصیاتی هستند؟
به طور کلی اسانس ها ترکیبات بی رنگی هستند، بخصوص اگر تازه تهیه شده باشند. با گذشت
زمان به علت اکسید شدن رنگ آنها تیره می گردد. آنها در الکل کاملا حل می شوند، در صورتی که با آب غیر قابل اختلاط هستند. اما به اندازه کافی در آب حل شده و بوی خود را به آن انتقال می دهند (مانند عرقیات گیاهی).
مواد اصلی موجود در اسانس ها در اثر حرارت و گرما تغییر می یابند. بوی اسانس ها نیز بی نهایت متفاوت می باشد که این امر به دلیل ترکیبات مشخص هرگیاه است. بوی اسانس ها به طور محسوسی در معرض هوا تغییر می کند. همچنین طعم اسانس ها نیز با یکدیگر متفاوت است و می توان گفت اسانس ها دارای طعمهای شیرین، تلخ، ملایم، گس و سوزاننده می باشند.
تفاوت اسانس ها یا روغنهای معطر با روغنهای معمولی در این است که اسانس ها یا روغنهای
معطر فاقد ترکیبات اسیدهای چرب هستند و بر خلاف روغنهای معمولی تند نمی شوند و همچنین
اسانس ها بر روی کاغذ یا پارچه، لکه چربی بر جای نمی گذارند.
اسانس ها بسته به نوع گیاه ممکن است در اندامهای مختلف گیاه وجود داشته باشد. نکته حائز اهمیت این است که برای بدست آوردن حداکثر مقدار اسانس در یک گیاه، باید حتما گیاه را قبل از گل دادن چید. در این زمان است که گیاه حداکثر اسانس را داراست و بعد از گل دادن گیاهان حدود ۷۰% اسانس خود را از دست می دهند. در ضمن باید از گیاهانی استفاده کرد که از مواد شیمیایی در پرورش آنها استفاده نشده باشد و گیاه در طبیعی ترین حالت ممکن باشد تا در اسانس آن مواد شیمیایی و رادیواکتیو موجود نباشد. در واقع اسانس هر گیاه شیره ذاتی و رکن اصلی و ارزشمند هر گیاه بوده و به منزله روح گیاه می باشد.
اسانس ها در اکثر مواد مخلوطی از ترکیبات مختلف شیمیایی هستند که با یکدیگر تفاوت بسیار داشته ولی در بعضی از خواص فیزیکی با هم اشتراک دارند. به عنوان مثال اسانس ها دارای بوی مشخص و نافذ می باشند. اکثر آنها با استفاده از دوبار تقطیر، قابلیت بی رنگ شدن را دارند. البته در این مورد اسانس بابونه یک استثناء بوده و رنگ خود اسانس آبی می باشد. همچنین اسانس ها در معرض هوا رنگی می شوند. به عنوان مثال، اسانس نعناع به رنگ زرد و اسانس دارچین به رنگ قهوه ای در می آیند.
مقدار اسانس موجود در گیاهان بسیار اندک می باشد،


کلمات کلیدی:
به پرشین بلاگ خوش آمدید
ساعت ٤:٤۸ ‎ق.ظ روز ۱۳۸٧/٢/٥  
بنام خدا

كاربر گرامي

با سلام و احترام

پيوستن شما را به خانواده بزرگ وبلاگنويسان فارسي خوش آمد ميگوييم.
شما ميتوانيد براي آشنايي بيشتر با خدمات سايت به آدرس هاي زير مراجعه كنيد:

http://help.persianblog.ir براي راهنمايي و آموزش
http://news.persianblog.ir اخبار سايت براي اطلاع از
http://fans.persianblog.ir براي همكاري داوطلبانه در وبلاگستان
http://persianblog.ir/ourteam.aspx اسامي و لينك وبلاگ هاي تيم مديران سايت

در صورت بروز هر گونه مشكل در استفاده از خدمات سايت ميتوانيد با پست الكترونيكي :
support[at]persianblog.ir

و در صورت مشاهده تخلف با آدرس الكترونيكي
abuse[at]persianblog.ir
تماس حاصل فرماييد.

همچنين پيشنهاد ميكنيم با عضويت در جامعه مجازي ماي پرديس از خدمات اين سايت ارزشمند استفاده كنيد:
http://mypardis.com


با تشكر

مدير گروه سايتهاي پرشين بلاگ
مهدي بوترابي

http://ariagostar.com
کلمات کلیدی: